Δεν θα σας αφήσω να μου δυσφημίζετε τον πόλεμο. Λένε ότι αφανίζει τους αδύναμους, αλλά αυτοί και στην ειρήνη πάνε κατά διαόλου. Μπέρτολτ Μπρεχτ «Η Μάνα κουράγιο και τα Παιδιά της» του B.C Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ είναι ένα σημαντικό κεφάλαιο της ιστορίας που παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο και σε καμία περίπτωση δεν ανήκει στο παρελθόν. Δεν είναι ένα «κεφάλαιο» της ιστορίας του θεάτρου προς μουσειακή κατανάλωση, ούτε ένας κλασικός συγγραφέας που επιβιώνει χάρη στην πρωτοτυπία του στο γράψιμο. Ο Μπρεχτ παραμένει μια ανοιχτή πληγή μέσα στον αστικό πολιτισμό· μια διαρκής ενόχληση…
Read MoreTag: ναζιστική Γερμανία
Με αφορμή τα 81 χρόνια από την απελευθέρωση του Άουσβιτς
“Στην κατάσταση της ανελευθερίας τους ο Χίτλερ επέβαλε στους ανθρώπους μια νέα κατηγορική προσταγή: να ρυθμίζουν τη σκέψη και τις πράξεις τους έτσι ώστε να μην επαναληφθεί το Άουσβιτς, να μη συμβεί τίποτε παρόμοιο” T. W Adorno Ογδόντα ένα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη στιγμή κατά την οποία ο Κόκκινος Στρατός διέκοψε υλικά —έστω και καθυστερημένα— τη λειτουργία της πιο ριζοσπαστικά εξορθολογισμένης μηχανής μαζικής εξόντωσης που παρήγαγε ποτέ η ανθρώπινη ιστορία. Στις 27 Ιανουαρίου 1945, τα σοβιετικά στρατεύματα απελευθέρωσαν περίπου 7.000 επιζώντες του στρατοπέδου συγκέντρωσης και εξόντωσης του Άουσβιτς, φέρνοντας…
Read MoreTheodor Adorno & Max Horkeimer | Προς ένα νέο μανιφέστο;
Εισαγωγικό σημείωμα του Shades Το «Προς ένα νέο μανιφέστο» (Towards a New Manifesto) των Τέοντορ Β. Αντόρνο και Μαξ Χόρκχαϊμερ γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950, πιθανότατα γύρω στο 1950–1951, σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής και θεωρητικής κρίσης για την ευρωπαϊκή και διεθνή Αριστερά. Ωστόσο, το κείμενο δεν δημοσιεύτηκε τότε ως το επίσημο μανιφέστο της «Σχολής της Φρανκφούρτης» και παρέμεινε για χρόνια ημιτελές. Τελικά κυκλοφόρησε μεταγενέστερα ως ιστορικό και θεωρητικό τεκμήριο της Κριτικής Θεωρίας. Το κείμενο «Προς ένα νέο μανιφέστο» αποτελεί μια συμπυκνωμένη, αιχμηρή παρέμβαση της Κριτικής Θεωρίας απέναντι…
Read MoreΙστορικός σχολιασμός με αφορμή μια φωτογραφία από την Γερμανία, το 1933
Εδώ βλέπουμε μια φωτογραφία από την Γερμανία, το 1933. Ένας Γερμανοεβραίος έμπορος στέκεται όρθιος μπροστά στο κατάστημά του, προσπαθώντας να περισώσει κάτι από την αξιοπρέπεια και την αίσθηση του ανήκειν που κάποτε θεωρούσε αυτονόητη. Στο πέτο του λάμπει το στρατιωτικό μετάλλιο του Σιδηρού Σταυρού, απονεμημένη για τις πράξεις του στο μέτωπο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν πολέμησε για την Γερμανία που πίστευε πως ήταν και αυτός πολίτης της. Ήταν η Γερμανία που υπερασπίστηκε, τα χαρακώματα που μοιράστηκε με άλλους άμοιρους (μη εβραίους) Γερμανούς, η ίδια καπιταλιστική χώρα που τότε τον…
Read MoreΈνα ιστορικό ντοκουμέντο: «Ενάντια στην ντροπή του πογκρόμ κατά των Εβραίων»
Εισαγωγικό σημείωμα Το ιστορικό ντοκουμέντο που παρουσιάζεται σε αυτή τη δημοσίευση έχει ιδιαίτερη αξία. Πρόκειται για άρθρο στην ιστορική εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας (KPD), την Κόκκινη Σημαία, τον Νοέμβριο του 1938, λίγο μετά την «Νύχτα των Κρυστάλλων», την περίοδο που το εθνικοσοσιαλιστικό τέρας βρισκόταν στο απόγειο της δύναμής του. Το ντοκουμέντο αυτό έχει βαρύνουσα σημασία, διότι παρεμβάλλεται ως ρήγμα στις κυρίαρχες αστικές αφηγήσεις, οι οποίες επιδιώκουν να παρουσιάσουν την εικόνα μιας δήθεν ανύπαρκτης αντίστασης εντός της ίδιας της Γερμανίας απέναντι στον ναζισμό. Μια τέτοια αφήγηση βολεύει τόσο το σημερινό…
Read MoreΠοτέ Ξανά: Ο αγώνας της μνήμης είναι ακόμα εδώ. Με αφορμή το πογκρόμ της 9ης Νοεμβρίου 1938
Πέρασαν αρκετές δεκαετίες από εκείνη τη φρικτή νύχτα της 9ης Νοεμβρίου 1938, που σηματοδότησε την απαρχή των συστηματικών ενεργειών εξόντωσης των Εβραίων στην Ευρώπη. Μετά από μια δεκαετία κοινωνικής και πολιτικής αποσύνθεσης, μιας ακήρυκτης εμφύλιας ταξικής σύγκρουσης και της κατάρρευσης της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης —με την ήττα του προλεταριακού και κομμουνιστικού κινήματος και την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού στην εξουσία το 1933—, το ναζιστικό καθεστώς εγκαινίασε ένα σύνολο αντισημιτικών πολιτικών που ενσωματώνονταν οργανικά στη δομή του. Εκείνη την εποχή ζούσαν στη Γερμανία περίπου 500.000 Εβραίοι. Το καθεστώς τους μετέτρεψε σε αποδιοπομπαίους…
Read MoreΣημειώσεις με αφορμή την σχετικοποιητική χρήση του όρου «στρατόπεδα συγκέντρωσης» από τον χώρο της αριστεράς
Σημειώσεις με αφορμή μια συζήτηση για το θέμα της χρήσης του όρου «Στρατόπεδο Συγκέντρωσης» Όλα τα προηγούμενα χρόνια έχουμε γίνει θεατές ενός φαινομένου που σίγουρα προσφέρει τροφή για σκέψη και συζήτηση. Ο χώρος της ευρύτερης Αριστεράς χρησιμοποιεί αδιακρίτως τον όρο «στρατόπεδα συγκέντρωσης», συνήθως όταν αναφέρεται στα στρατόπεδα κράτησης προσφύγων. Οι πιο «διαβασμένοι» ανάμεσά τους υποστηρίζουν ότι στρατόπεδα συγκέντρωσης υπήρξαν και πριν από το Ολοκαύτωμα, επικαλούμενοι κυρίως εκείνα που δημιούργησε ο βρετανικός ιμπεριαλισμός [1]. Πρόκειται πράγματι για ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς τέτοιες δομές στρατοπέδων συγκέντρωσης προετοίμασαν ή αποτέλεσαν παράδειγμα για ό,τι…
Read MoreΤο ροζ τρίγωνο | ο πόλεμος των Ναζί κατά των ομοφυλοφίλων
εισαγωγικό σημείωμα του Shades Το κείμενο που ακολουθεί είναι ο πρόλογος του βιβλίου του Richard Plant: Το ροζ τρίγωνο: ο πόλεμος των Ναζί κατά των ομοφυλοφίλων. Ο Richard Plant γεννήθηκε στις 22 Ιουλίου 1910 στη Γερμανία και πέθανε στις ΗΠΑ στις 10 Μαρτίου 1998. Επειδή ήταν ομοφυλόφιλος και Εβραίος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη ναζιστική Γερμανία, με πρώτο προορισμό την Ελβετία και στη συνέχεια στις ΗΠΑ. Έγινε καθηγητής στο City University of New York, όπου δίδαξε γερμανική γλώσσα και λογοτεχνία από το 1947 έως το 1973. Συνέγραψε ένα σενάριο όπερας, καθώς…
Read MoreOtto Freundlich: Ένας γερμανοεβραίος καλλιτέχνης στην λίστα έργων «εκφυλισμένης τέχνης» των ναζί
Ο Otto Freundlich (10 Ιουλίου 1878 – 9/10 Μαρτίου 1943) αποτέλεσε μια μεγάλη μορφή της τέχνης στη Γερμανία. Γεννημένος σε μια εβραϊκή οικογένεια, σπούδασε ιστορία τέχνης, μουσική θεωρία και φιλοσοφία στο Βερολίνο και το Μόναχο. Από το 1907 έκανε ιδιαίτερα μαθήματα τέχνης στο Βερολίνο με τους Lothar von Kunowski και Lovis Corinth. Συμμετείχε με έργα του σε εκθέσεις Ζετσεσιονιστών του Βερολίνου το 1909 και το 1910. Το 1921 ο Walter Benjamin φαίνεται ότι σκεφτόταν να συμπεριλάβει τον Freundlich στους συντάκτες του περιοδικού του Angelus Novus. Ενεργός πασιφιστής, ο Freundlich εργάστηκε…
Read MoreΗ διαλεκτική αντισημιτισμού – νεωτερικότητας
Γράφει ο Αντώνης Π. Στο έργο του από το 1975 “Emanzipation und Antisemitismus. Studien zur „Judenfrage” der bürgerlichen Gesellschaft” (Χειραφέτηση και Αντισημιτισμός. Μελέτες για το “εβραϊκό ζήτημα” της αστικής κοινωνίας), ο Γερμανός ιστορικός Reinhard Rürup δηλώνει αμέσως το ζήτημα της ενοχής: «Η ιστορία των Εβραίων στη Γερμανία θα παραμένει για πάντα επισκιασμένη από τον σύγχρονο αντισημιτισμό, τη λεγόμενη «εβραϊκή πολιτική» του εθνικοσοσιαλισμού και τη δολοφονία εκατομμυρίων Γερμανών και Ευρωπαίων Εβραίων». (1) Μέχρι το 1933, φαινόταν ότι οι Εβραίοι είχαν ζήσει μια περίοδο ακμής στη Γερμανία από τον Διαφωτισμό. «Ήταν μια…
Read More