Ένα βιβλίο που αποτελεί σταθμό για τις αναζητήσεις του εγχειρήματός μας και το προτείνουμε ανεπιφύλακτα για τις καλοκαιρινές αναγνώσεις σας. Στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα σε μετάφραση Μ. Αγγελίδου.
«Ο Τσβάιχ και ο Ροτ είναι σαν να έχουν φτιαχτεί ο ένας για τον άλλο. Δυο άνδρες που πέφτουν και οι δυο, αλλά κρατούν τα χέρια τους για καιρό.»
Μια σύντομη περιγραφή του βιβλίου:
Οστάνδη, 1936. Η Ευρώπη βρίσκεται ήδη κάτω από τη σκιά μιας ολοκληρωτικής καταστροφής που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί με τον πόλεμο που έρχεται. Η ναζιστική εξουσία έχει εδραιωθεί στη Γερμανία. Τα βιβλία καίγονται, οι πολιτικοί αντίπαλοι βρίσκονται κατά πλειοψηφία στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, οι ανεπιθύμητοι συγγραφείς και διανοούμενοι εκδιώκονται και ένας ολόκληρος κόσμος που είχε την ψευδαίσθηση ότι η ευρωπαϊκή νεωτερικότητα, ο πολιτισμός και ο κοσμοπολιτισμός αποτελούσαν οριστικά κεκτημένα αρχίζει να καταρρέει.
Στην παραθαλάσσια Οστάνδη στο Βέλγιο συγκεντρώνονται άνθρωποι από ολόκληρο το πολιτικό αντιφασιστικό φάσμα της εποχής εκείνης που έχουν χάσει ή πρόκειται σύντομα να χάσουν τον τόπο στον οποίο ανήκαν. Ανάμεσά τους είναι ο Στέφαν Τσβάιχ και ο Γιόζεφ Ροτ, δύο τεράστιοι συγγραφείς πολύ διαφορετικοί μεταξύ τους, αλλά δεμένοι από μια βαθιά και αντιφατική φιλία. Γύρω τους βρίσκονται ο Έγκον Κις, ο Έρνστ Τόλλερ, ο Άρτουρ Καίστλερ, ο Χέρμαν Κέστεν και άλλοι «απαγορευμένοι» συγγραφείς, άνθρωποι που προσπαθούν να συνεχίσουν να γράφουν ενώ ο κόσμος στον οποίο γράφουν καταρρέει ή καλύτερα να πούμε έχει ήδη καταρρεύσει.
Ο Βάιντερμαν δεν αφηγείται απλώς τις εμπειρίες αυτών των σημαντικών διανοουμένων ένα δύσκολο καλοκαίρι πριν από το σκοτάδι, όπως πολύ σωστα λέει ο τίτλος του βιβλίου. Ανασυνθέτει μια ιστορική στιγμή κατά την οποία το προσωπικό και το πολιτικό αδυνατούν πλέον να διαχωριστούν. Οι φιλίες, η εξορία, το οικονομικό τέλμα, η πολιτική ήττα, η απώλεια της πατρίδας και η αίσθηση ενός επερχόμενου καταστροφικού πολέμου διασταυρώνονται μέσα σε έναν κόσμο που προσπαθεί να συνεχίσει να ζει σαν να μην έχει ήδη αρχίσει η καταστροφή.
Ακριβώς γι’ αυτό το βιβλίο μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Γιατί η Οστάνδη του 1936 δεν είναι απλώς το σκηνικό μιας λογοτεχνικής αφήγησης. Είναι ένας τόπος αναμονής με τον τρόμο. Οι άνθρωποι που βρίσκονται εκεί έχουν καταλάβει ότι η Ευρώπη αλλάζει, αλλά δεν μπορούν ακόμη να γνωρίζουν το μέγεθος της καταστροφής και της βαρβαρότητας που έρχεται. Η εύθραυστη καλοκαιρινή αίσθηση συνυπάρχει με την ιστορική και προσωπική απελπισία.
Ο Τσβάιχ και ο Ροτ προσωποποιούν, κατά τον συγγραφέα του βιβλίου, με διαφορετικούς τρόπους αυτή την αντίφαση. Ο ένας, είναι αστός κοσμοπολίτης και προνομιούχος, όπου προσπαθεί να διατηρήσει την πίστη σε έναν κόσμο του ευρωπαϊκού πολιτισμού που χάνεται οριστικά. Ο άλλος, είναι σημαδεμένος από την εμπειρία της διάλυσης της παλιάς αυτοκρατορικής Ευρώπης και μέσα από τις καταχρήσεις στο αλκοόλ, βρίσκεται ήδη πολύ πιο κοντά στην άβυσσο. Ανάμεσά τους αναπτύσσεται μια φιλία που γίνεται ταυτόχρονα καταφύγιο και καθρέφτης και αντανάκλαση μιας εποχής που τελειώνει.
Το προτείνουμε για τις καλοκαιρινές αναγνώσεις σας.
