7 Οκτώβρη 1944 | Εξέγερση στο Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Η Μνήμη Παραμένει Ζωντανή

Το κείμενο αυτό είχε δημοσιευτεί αρχικά το 2021. Αναδημοσιεύουμε μια αναθεωρημένη έκδοση του προσαρμοσμένη στο σήμερα. Οι πηγές και τα ιστορικά στοιχεία παρέμειναν στην αρχική μορφή της έκδοσης του κειμένου. Η συμμορία των υψηλόβαθμων αξιωματικών μένει εκ νέου αποσβολωμένη. Δεν μπορούν να καταλάβουν, δεν μπορούν να συλλάβουν πώς είναι δυνατόν, εκεί κάτω, μέσα στο μπούνκερ, στην καρδιά του τάφου, στο κατώφλι της αβύσσου, την τελευταία στιγμή της ζωής τους, αντί να θρηνούν, αντί να κλαίνε, αυτές οι νεαρές χαμένες ζωές να τραγουδούν! Μήπως είχε δίκιο ο Φύρερ ότι πρόκειται για…

Read More

Ντοκουμέντο: Ένα άρθρο του Ριζοσπάστη για τα 25 χρόνια της εφημερίδας «Avanti»

Ένα ενδιαφέρον άρθρο – ντοκουμέντο για την εφημερίδα ΅΄ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ΄΄ αλλά και μετά την απαγόρευση της που βγήκε η εφημερίδα «AVANTI». Μας δίνει πληροφορίες άρθρο του ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ στις 12.2.1933 σελ.3.  Ο αρθρογράφος είναι ο  ΜΙΣΕΛ ΓΚΑΖΕΣ. Στις 11 Φλεβάρη το «Αβάντι» (όργανο της Π.Ε κεντρικής και δυτικής Μακεδονίας) η μοναδική εφημερίδα των καταπιεζόμενων μειονοτήτων μας, μπήκε στα 25 χρόνια της ύπαρξης του. Ολόκληρη η ιστορία του «αβάντι» είναι στενά συνδεδεμένη με την εξέλιξη του εργατικού κινήματος στην Μακεδονία και ιδιαίτερα καταπιεζόμενων (μειονοτήτων;).    Ένα σχόλιο Το 1933 ο Ριζοσπάστης αφιέρωνε…

Read More

Μια προκήρυξη απευθυνόμενη στους Εβραίους καπνεργάτες (1928)

Η προκήρυξη που βλέπετε στη φωτογραφία κυκλοφόρησε το 1928 και απευθύνεται στους εβραϊκής καταγωγής καπνεργάτες. Αν και συνήθως αναφέρεται ως γραμμένη «στα εβραϊκά», πρόκειται στην πραγματικότητα για κείμενο στα λαντίνο, την ισπανοεβραϊκή γλώσσα των Σεφαραδιτών, αποτυπωμένο με εβραϊκούς χαρακτήρες και τυπογραφικό στυλ που χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά σε εβραϊκά κείμενα και εφημερίδες της εποχής. Η επιλογή αυτής της γλώσσας δεν ήταν τυχαία: τα λαντίνο αποτελούσε τη μητρική γλώσσα της συντριπτικής πλειοψηφίας των Εβραίων εργατών της Θεσσαλονίκης, και η χρήση της σε μια σοσιαλιστική προκήρυξη δείχνει την πρόθεση των συντακτών της να απευθυνθούν…

Read More

Ζακ Βεντούρα | Ο αγωνιστής της Φεντερασιόν και του ΚΚΕ που βρήκε τραγικό τέλος στο Άουσβιτς

Είναι ευρύτερα γνωστό, στους δικούς μας κύκλους τουλάχιστον, ότι μια σειρά από σημαντικούς/ές αγωνιστές/τριες, που αφιέρωσαν όλο τους το είναι στην οικοδόμηση και ισχυροποίηση του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος στην Ελλάδα, παραμένουν άγνωστοι/ες ή παραμελημένοι/ες από τα επίσημα κλιμάκια της ιστορίας, αλλά και από την κυρίαρχη ιδεολογική αφήγηση που επικρατεί στους κύκλους της αριστεράς. Μια τέτοια περίπτωση είναι και ο Ζακ Βεντούρα, σεφαραδίτης Εβραίος, δημοσιογράφος από τη Θεσσαλονίκη, στέλεχος της εφημερίδας Αβάντι και της Φεντερασιόν. Δεν είναι λίγα τα πολιτικά λάθη που καταλογίζονται στον Βεντούρα, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις…

Read More

Αναγνώσεις | Το πρώτο Ανατομείο στην κατοχική Θεσσαλονίκη – Θραύσματα Εβραϊκής μνήμης

Γράφει ο Νίκος Αναστασόπουλος* Δείτε επίσης και την διαδικτυακή εκδήλωση του Shades με τον Νίκο Αναστασόπουλο με αφορμή την έκδοση του βιβλίου Θα προσπαθήσουμε να θέσουμε μια μικρή ψηφίδα στο παλίμψηστο της ιστορίας της σύγχρονης Θεσσαλονίκης, ιχνηλατώντας την ιστορία της ίδρυσης και λειτουργίας του πρώτου Ανατομείου στην κατοχική Θεσσαλονίκη, η οποία συνυφαίνεται με τη ζοφερή ιστορία της καταστροφής του εβραϊκού νεκροταφείου και τον εκτοπισμό της Εβραϊκής Κοινότητας Θεσσαλονίκης. Η ιστορία της πόλης δεν θα διαφοροποιούνταν από την κατοχική ιστορία οποιουδήποτε άλλου ελληνικού αστικού κέντρου αν το 1/5 του πληθυσμού της…

Read More

«Χρονικά Αντισημιτισμού #140» Βεβήλωση του εβραϊκού νεκροταφείου Βόλου

Η βεβήλωση εβραϊκών νεκροταφείων δεν απλώς μια έκφραση του αντισημιτισμού, αλλά ο αντισημιτισμός στην πληρότητα του. Βεβήλωση με ναζιστικά σύμβολα στο εβραϊκό νεκροταφείο του Βόλου, ανήμερα Ημέρας Πένθους και Μνήμης του Ολοκαυτώματος (Γιομ Ασοά) (14 Απριλίου 2026) πραγματοποίησαν νεοναζί στην πόλη. Το περιστατικό το καταγράφουμε στην σελίδα μας όπως κάνουμε όλα αυτά τα χρόνια στη στήλη «Χρονικά Αντισημιτισμού». Η πράξη της βεβήλωσης των εβραϊκών νεκροταφείων δεν είναι απλώς μια επιμέρους εκδήλωση του αντισημιτισμού, αλλά η συμπυκνωμένη μορφή του, όπου η αντισημιτική ιδεολογία εμφανίζεται στην καθαρότερη και πλέον αδιαμεσολάβητη εκδοχή της.…

Read More

Ιστορία, Μνήμη και Κυριαρχία: Για τον αναθεωρητισμό και τον ταξικό χαρακτήρα της ιστορικής αφήγησης. Σημειώσεις με αφορμή την υπόθεση της Καισαριανής

«Οι κυρίαρχες ιδέες κάθε εποχής δεν είναι παρά οι ιδέες της κυρίαρχης τάξης.» [1] Μια τοποθέτηση του εγχειρήματος Shades Aufbau – Κοινότητα – Θεωρία – Δικτύωση σχετικά με την υπόθεση των φωτογραφιών των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών (μέλη του ΚΚΕ, Ελλήνων Εβραίων κομμουνιστών αλλά και αρχειομαρξιστές), που ήρθε στη δημοσιότητα με αφορμή τη δημοπρασία που ανακοίνωσε ένας Βέλγος συλλέκτης στην πλατφόρμα eBay. Για το ιστορικό γεγονός που οδήγησε στην εκτέλεση των 200 κομμουνιστών δείτε παρακάτω στις σημειώσεις [2] Η ιστορική μνήμη δεν αποτελεί ενα υπερταξικό πεδίο, αντίθετα αποτελεί και αυτή ένα…

Read More

«Χρονικά Αντισημιτισμού #138» Θεσσαλονίκη: Βανδαλισμός της στήλης μνήμης του εβραϊκού συνοικισμού «Καμπέλ»

Για ακόμη μια φορά, ο αντισημιτικός όχλος ξαναχτύπησε στη Θεσσαλονίκη. Άγνωστοι βεβήλωσαν τη στήλη μνήμης του εβραϊκού συνοικισμού «Καμπέλ» στην περιοχή του Βότση, στον Δήμο Καλαμαριάς, στις αρχές Νοέμβρη 2025. Με σπρέι μουτζούρωσαν τη στήλη και έγραψαν πάνω της διάφορα συνθήματα· ένα από αυτά, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες, αναγράφει «Free Gaza». Με αυτόν τον τρόπο, για ακόμη μια φορά, οι αυτοαποκαλούμενοι «αλληλέγγυοι» δείχνουν καθαρά πως η πραγματική τους πρόθεση δεν είναι η υποστήριξη των Παλαιστινίων, αλλά η στοχοποίηση εβραϊκών συμβόλων και μνημείων, ακόμα και όταν αυτά θυμίζουν τα πογκρόμ και…

Read More

«Χρονικά Αντισημιτισμού #136» Αντισημιτικές επιθέσεις σε Λάρισα, Βόλο, Θεσσαλονίκη (Ιούνιος 2025)

Μόλις μία ημέρα μετά τη δημοσιοποίηση του βανδαλισμού του μνημείου στην Πλατεία Εβραίων Μαρτύρων και λίγες ώρες μετά την επίσημη ανακοίνωση του ΚΙΣΕ για τη στοχοποίηση των Ελλήνων Εβραίων, η Λάρισα ζει ένα ακόμη… επεισόδιο. [1] Οι εξελίξεις στο μέτωπο του αντισημιτισμού είναι πραγματικά καταιγιστικές. Κάθε ημέρα, εδώ και καιρό, καταγράφεται και ένα νέο περιστατικό, εντείνοντας ποιοτικά και ποσοτικά την αντισημιτική δραστηριότητα στη χώρα. Κι ενώ ακόμη δεν έχουμε προλάβει να σχολιάσουμε τη πρόσφατη κινητοποίηση αριστερών στη Λάρισα — η οποία περιείχε σχετικοποιητικές αναφορές στο Ολοκαύτωμα — σημειώθηκαν δύο επιθέσεις…

Read More

«Χρονικά Αντισημιτισμού #118» Σπαράγματα εβραϊκών μνημάτων σε χρήση δομικών υλικών.

Ξενάγηση στην Άνω Πόλη: σπαράγματα εβραϊκών μνημάτων σε χρήση δομικών υλικών. Όσες φορές κι αν το δω η θλίψη της ιεροσυλίας είναι πάντα εκεί. Στην τρίτη φωτογραφία συνάντηση επιζώντων του ολοκαυτώματος για να κάνουν καντίς σε ότι είχε απομείνει από το εβραϊκό νεκροταφείο μετά την καταστροφή. Στο κέντρο ο παππούς μου Ιντό זכרו לברכה σχόλιο της Ο.Β από το facebook με αφορμή μια πρόσφατη ξενάγηση στην Θεσσαλονίκη με θέμα την εβραϊκή ιστορία της πόλης. Για το θέμα αυτό έχουμε ασχοληθεί και σε άλλη δημοσίευση παλιότερα. Συγκεκριμένα δείτε την δημοσίευση με…

Read More