Σαν χθες, στις 6 Ιουνίου 1875, γεννιέται στο Λύμπεκ ο Thomas Mann, ένας από τους σημαντικότερους (αν όχι ο σημαντικότερος) λογοτέχνες του 20ού αιώνα και μια από τις πιο σύνθετες μορφές της ευρωπαϊκής αστικής διανόησης. Συγγραφέας των Μπούντενμπροκ, του Θανάτου στη Βενετία, του Μαγικού Βουνού και του Δόκτωρ Φάουστους, ο Μαν δεν ήταν απλώς ένας μεγάλος λογοτέχνης. Το έργο του συνιστά μια διαρκή ανατομία της κρίσης του ευρωπαϊκού αστικού πολιτισμού, της παρακμής της φιλελεύθερης αστικής τάξης και των αντιφάσεων που διαπερνούσαν τη γερμανική και ευρωπαϊκή νεωτερικότητα. Από μια σκοπιά που…
Read MoreTag: Α’ παγκόσμιος πόλεμος
Σαν σήμερα 4 Ιουνίου 1971: Φεύγει από την ζωή ο György Lukács,
Σαν σήμερα (4 Ιουνίου), το 1971, πεθαίνει στη Βουδαπέστη, σε ηλικία 86 ετών, ο Γκέοργκ Λούκατς, ένας από τους σημαντικότερους μαρξιστές φιλοσόφους και θεωρητικούς της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Ο Λούκατς υπήρξε μια εμβληματική μορφή της μαρξιστικής θεωρίας, η οποία επιχείρησε να επανασυνδέσει τον ιστορικό υλισμό με το ζήτημα της συνείδησης, της κουλτούρας και της κοινωνικής ολότητας. Στο έργο του Ιστορία και Ταξική Συνείδηση (1923), που επηρέασε βαθιά ολόκληρη τη μεταγενέστερη παράδοση του δυτικού μαρξισμού, ανέλυσε την πραγμοποίηση ως ένα κεντρικό χαρακτηριστικό της καπιταλιστικής κοινωνίας. Μια κοινωνική συνθήκη όπου οι…
Read MoreΘέσεις για τον μιλιταρισμό και τον αντιμιλιταρισμό | Με αφορμή την σύγκρουση στην Ουκρανία
Το κείμενο που ακολουθεί βρίσκεται στο 4ο τεύχος της έντυπης έκδοσης του Shades Magazine. Αποτελεί το πρώτο από τα τρία κείμενα του τεύχους που δημοσιεύτηκαν με τον τίτλο: «Τρεις Πολεμικές για τον Πόλεμο». Τα κείμενα αυτά ήταν το αποτέλεσμα των συζητήσεων στο εσωτερικό του Shades το 2022. 1. Οι εξελίξεις στον καπιταλιστικό κόσμο μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, καταρχήν επιβάλουν μια νηφάλια τοποθέτηση από εκείνους τους πολιτικούς κύκλους και εκείνες της φωνές της Θεωρίας που τοποθετούν πραγματικά την ύπαρξη τους στην απέναντι όχθη. Ενάντια στην καπιταλιστική κυριαρχία και των διάφορων…
Read MoreRosa Luxemburg | Τι ζητάει ο Σπάρτακος
Εισαγωγικό σημείωμα Με μια στοιχειώδη περιήγηση στο ελληνόφωνο διαδίκτυο διαπιστώνει κανείς ότι η Γερμανική προλεταριακή επανάσταση του 1918–1919 παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατη, τόσο ως ιστορικό γεγονός όσο και ως θεωρητικό πρόβλημα. Ακόμη περισσότερο, οι πολιτικές συγκρούσεις, οι προγραμματικές αντιπαραθέσεις και οι μορφές οργάνωσης που αναδύθηκαν σε εκείνη τη συγκυρία σπανίως αποτελούν αντικείμενο συστηματικής συζήτησης, σε αντίθεση με την κανονικοποιημένη και συχνά μουσειοποιημένη αναφορά στην Οκτωβριανή Επανάσταση. Η αποσιώπηση αυτή δεν είναι ουδέτερη: αντανακλά έναν ευρύτερο τρόπο πρόσληψης της επαναστατικής ιστορίας που τείνει να αποσπά τα γεγονότα από τις υλικές…
Read MoreHerbert Marcuze | Επανεξέταση της έννοιας της επανάστασης
Ένα σημείωμα με πρόχειρες σκέψεις με αφορμή το κείμενο που ακολουθεί Το κείμενο που ακολουθεί παραμένει, με έναν σχεδόν ανησυχητικό τρόπο, επίκαιρο, αν αναλογιστεί κανείς το επίπεδο της θεωρητικής συζήτησης που κυριαρχεί σήμερα στους λεγόμενους κύκλους της Αριστεράς και στον μεταμοντέρνο ιδεολογικό ακαδημαϊσμό, μια συζήτηση που διεξάγεται την εποχή της κρίσης του κομμουνιστικού προτάγματος. Η επαναφορά της προβληματικής από την σκοπιά της Θεωρίας, περί «επανεξέτασης της έννοιας της επανάστασης» δεν αφορά απλώς ένα ιστορικό ερώτημα, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της θεωρητικής αδυναμίας να αναστοχαστούμε την ήττα, την ενσωμάτωση της επαναστατικής…
Read MoreΑναγνώσεις: Joseph Roth | Η κρύπτη των Καπουτσίνων
Η «Κρύπτη των Καπουτσίνων» του Joseph Roth είναι ένα από τα πιο ώριμα και μελαγχολικά έργα του, ένα μυθιστόρημα βαθιά εμποτισμένο από την εμπειρία της ιστορικής κατάρρευσης που έφερε ο πόλεμος. Το έγραψε το 1938, ενώ ο συγγραφέας βρισκόταν ήδη στην Ολλανδία, αυτοεξόριστος, αφού τα ναζιστικά στρατεύματα είχαν ήδη εισβάλλει στην Βιέννη. Το μυθιστόρημα αυτό, αποτελεί κατά κάποιο τρόπο, συνέχεια του γνωστότερου ίσως μυθιστορήματος του, Το εμβατήριο Ραντέτσκυ, αφού ήρωας του έργου είναι και εδώ, ένα μέλος της ευρύτερης οικογένειας των φον Τρόττα. Μέσα από τη ζωή του Φραντς Φέρντιναντ…
Read MoreMoishe Postone: Ιστορία και κριτική του καπιταλισμού
Εισαγωγικό Σημείωμα Η σύγχρονη περίοδος της καπιταλιστικής κοινωνίας, με τις ριζικές της αναδιαρθρώσεις και την ένταση των κοινωνικών και οικονομικών κρίσεων, αναγκάζει την κριτική θεωρία να επανεξετάσει με καθαρότητα και βάθος την κατηγορία του κεφαλαίου και τις ιστορικές της συνέπειες. Στο παρόν κείμενο, επιχειρείται ακριβώς μια τέτοια ριζική επανεξέταση: με σημείο αναφοράς την θεωρητική συμβολή του Postone, αναδεικνύεται η κατανόηση του «κεφαλαίου» όχι ως απλής μορφής ατομικής ιδιοκτησίας ή οικονομικής σχέσης, αλλά ως ιστορικά συγκεκριμένης μορφής κοινωνικής διαμεσολάβησης και χρονικής δυναμικής. Αυτή η προσέγγιση δεν περιορίζεται σε μια κλασική ανάλυση…
Read MoreErnst Ludwig Kirchner: Σκηνή του Δρόμου (Περαστικοί στο Δρόμο) 1928
Έρνστ Λούντβιχ Κίρχνερ, Σκηνή του Δρόμου (Περαστικοί στο Δρόμο), 1928 Πινέλο και πένα με μελάνι Ινδίας πάνω σε μολύβι, 34,5 × 26,5 εκ. Το 1925/26, ο Έρνστ Λούντβιχ Κίρχνερ επέστρεψε για πρώτη φορά έπειτα από πολλά χρόνια στη Γερμανία. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα επισκέφθηκε τη Φρανκφούρτη, το Κέμνιτς και τη Δρέσδη, και τελικά έφτασε στο Βερολίνο. Στη συνέχεια επέστρεψε για λίγο στο Νταβός, προτού αναχωρήσει ξανά για τη Δρέσδη τον Ιούνιο του 1926. Σ’ αυτό το ταξίδι, ο Κίρχνερ ήρθε σε επαφή για πρώτη φορά με τη σημαντική συλλογή…
Read MoreΤο ροζ τρίγωνο | ο πόλεμος των Ναζί κατά των ομοφυλοφίλων
εισαγωγικό σημείωμα του Shades Το κείμενο που ακολουθεί είναι ο πρόλογος του βιβλίου του Richard Plant: Το ροζ τρίγωνο: ο πόλεμος των Ναζί κατά των ομοφυλοφίλων. Ο Richard Plant γεννήθηκε στις 22 Ιουλίου 1910 στη Γερμανία και πέθανε στις ΗΠΑ στις 10 Μαρτίου 1998. Επειδή ήταν ομοφυλόφιλος και Εβραίος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη ναζιστική Γερμανία, με πρώτο προορισμό την Ελβετία και στη συνέχεια στις ΗΠΑ. Έγινε καθηγητής στο City University of New York, όπου δίδαξε γερμανική γλώσσα και λογοτεχνία από το 1947 έως το 1973. Συνέγραψε ένα σενάριο όπερας, καθώς…
Read MoreOtto Freundlich: Ένας γερμανοεβραίος καλλιτέχνης στην λίστα έργων «εκφυλισμένης τέχνης» των ναζί
Ο Otto Freundlich (10 Ιουλίου 1878 – 9/10 Μαρτίου 1943) αποτέλεσε μια μεγάλη μορφή της τέχνης στη Γερμανία. Γεννημένος σε μια εβραϊκή οικογένεια, σπούδασε ιστορία τέχνης, μουσική θεωρία και φιλοσοφία στο Βερολίνο και το Μόναχο. Από το 1907 έκανε ιδιαίτερα μαθήματα τέχνης στο Βερολίνο με τους Lothar von Kunowski και Lovis Corinth. Συμμετείχε με έργα του σε εκθέσεις Ζετσεσιονιστών του Βερολίνου το 1909 και το 1910. Το 1921 ο Walter Benjamin φαίνεται ότι σκεφτόταν να συμπεριλάβει τον Freundlich στους συντάκτες του περιοδικού του Angelus Novus. Ενεργός πασιφιστής, ο Freundlich εργάστηκε…
Read More