Σαν σήμερα 4 Ιουνίου 1971: Φεύγει από την ζωή ο György Lukács,

Σαν σήμερα (4 Ιουνίου), το 1971, πεθαίνει στη Βουδαπέστη, σε ηλικία 86 ετών, ο Γκέοργκ Λούκατς, ένας από τους σημαντικότερους μαρξιστές φιλοσόφους και θεωρητικούς της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Ο Λούκατς υπήρξε μια εμβληματική μορφή της μαρξιστικής θεωρίας, η οποία επιχείρησε να επανασυνδέσει τον ιστορικό υλισμό με το ζήτημα της συνείδησης, της κουλτούρας και της κοινωνικής ολότητας. Στο έργο του Ιστορία και Ταξική Συνείδηση (1923), που επηρέασε βαθιά ολόκληρη τη μεταγενέστερη παράδοση του δυτικού μαρξισμού, ανέλυσε την πραγμοποίηση ως ένα κεντρικό χαρακτηριστικό της καπιταλιστικής κοινωνίας. Μια κοινωνική συνθήκη όπου οι…

Read More

Το εισαγωγικό κείμενο της εκδήλωσης του Shades: Louis-August Blanqui | Η Αιωνιότητα δια των Άστρων

Το εισαγωγικό κείμενο της εκδήλωσης του Shades που πραγματοποιήθηκε στις 6 Μάη 2026 Ο Louis-Auguste Blanqui (1805–1881), γνωστός και ως «ο φυλακισμένος», αποτελεί μία από τις πιο αντιφατικές και ταυτόχρονα γόνιμες μορφές του επαναστατικού κινήματος του 19ου αιώνα. Μακριά από τις απλουστευτικές ταξινομήσεις που τον εντάσσουν στους «ουτοπικούς σοσιαλιστές», η σκέψη του συγκροτεί μια ιδιαίτερη πολιτική και θεωρητική διαδρομή, σε διαρκή σχέση με το ίδιο το σοσιαλιστικό κίνημα της εποχής του. Η θεωρία και η πρακτική του κινούνται στα όρια μεταξύ της συνωμοτικής δράσης, του επαναστατικού βολουνταρισμού και μιας ριζικής…

Read More

Rosa Luxemburg | Οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας

Εισαγωγικό σημείωμα: Σκέψεις με αφορμή την ανάγνωση του κείμενου Το κείμενο της Rosa Luxemburg για τα οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας αποτελεί μια από τις πιο αιχμηρές θεωρητικές κριτικές στο εσωτερικό του επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος εκείνης της περιόδου, καθώς έρχεται σε αντιπαράθεση με το λενινιστικό υπόδειγμα οργάνωσης, όπως αυτό κωδικοποιείται στο διάσημο κείμενο του Λένιν «Τι να κάνουμε;», ένα κείμενο που έχει γίνει και ιδεολογικό εικόνισμα για πολλούς χώρους στην πολιτική παράδοση στην Ελλάδα. Η Luxemburg προχωρά πολύ πιο πέρα από μια επιμέρους κριτική των μορφών της οργανωτικής συγκρότησης του…

Read More

Herbert Marcuze | Λόγος και Επανάσταση (αποσπάσματα)

Αποσπάσματα από το βιβλίο του Χέρμπερτ Μαρκούζε “Λόγος και Επανάσταση” που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον. Η αρχική δημοσίευση έγινε εδώ  Ένα μικρό διευκρινιστικό σημείωμα  Τα αποσπάσματα του Μαρκούζε που παρουσιάζονται παρακάτω επιχειρούν μια ιστορική ανάγνωση του φαινομένου της επανάστασης, αλλά και μια επανεξέταση της σχέσης ανάμεσα στον Λόγο ως κριτική κατηγορία και στις αντικειμενικές υλικές αντιφάσεις της κοινωνίας. Στο πλαίσιο της διαλεκτικής παράδοσης, ο Μαρκούζε αναδεικνύει πως ο Λόγος δεν αποτελεί ένα ουδέτερο εργαλείο για την περιγραφή της πραγματικότητας, αλλά κινητήρια δύναμη για την ανατροπή της υπάρχουσας…

Read More

Για την έννοια του Κομμουνισμού | 9 Θέσεις

Εισαγωγικό σημείωμα Οι θέσεις που ακολουθούν δεν αποτελούν ένα τυχαίο σύνολο διακηρύξεων, ούτε ένα ιδεολογικό μανιφέστο προς κατανάλωση. Συνιστούν την συμπύκνωση μιας μακρόχρονης θεωρητικής και πολιτικής επεξεργασίας στο εσωτερικό του εγχειρήματος του Shades, το προϊόν της συλλογικής συζήτησης, αντιπαράθεσης και κριτικής αναμέτρησης με την ιστορική εμπειρία του κομμουνιστικού κινήματος, τα όρια του παραδοσιακού μαρξισμού και συνολικά με τις αντιφάσεις της καπιταλιστικής νεωτερικότητας. Οι θέσεις αυτές λειτουργούν ως ένας βασικός θεωρητικός προσανατολισμός του εγχειρήματος και ως η βασική στρατηγική μας πυξίδα: σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν ένα δόγμα, αλλά μια αρνητική…

Read More

Rosa Luxemburg | Τι ζητάει ο Σπάρτακος

Εισαγωγικό σημείωμα Με μια στοιχειώδη περιήγηση στο ελληνόφωνο διαδίκτυο διαπιστώνει κανείς ότι η Γερμανική προλεταριακή επανάσταση του 1918–1919 παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατη, τόσο ως ιστορικό γεγονός όσο και ως θεωρητικό πρόβλημα. Ακόμη περισσότερο, οι πολιτικές συγκρούσεις, οι προγραμματικές αντιπαραθέσεις και οι μορφές οργάνωσης που αναδύθηκαν σε εκείνη τη συγκυρία σπανίως αποτελούν αντικείμενο συστηματικής συζήτησης, σε αντίθεση με την κανονικοποιημένη και συχνά μουσειοποιημένη αναφορά στην Οκτωβριανή Επανάσταση. Η αποσιώπηση αυτή δεν είναι ουδέτερη: αντανακλά έναν ευρύτερο τρόπο πρόσληψης της επαναστατικής ιστορίας που τείνει να αποσπά τα γεγονότα από τις υλικές…

Read More

Herbert Marcuze | Επανεξέταση της έννοιας της επανάστασης

Ένα σημείωμα με πρόχειρες σκέψεις με αφορμή το κείμενο που ακολουθεί Το κείμενο που ακολουθεί παραμένει, με έναν σχεδόν ανησυχητικό τρόπο, επίκαιρο, αν αναλογιστεί κανείς το επίπεδο της θεωρητικής συζήτησης που κυριαρχεί σήμερα στους λεγόμενους κύκλους της Αριστεράς και στον μεταμοντέρνο ιδεολογικό ακαδημαϊσμό, μια συζήτηση που διεξάγεται την εποχή της κρίσης του κομμουνιστικού προτάγματος. Η επαναφορά της προβληματικής από την σκοπιά της Θεωρίας, περί «επανεξέτασης της έννοιας της επανάστασης» δεν αφορά απλώς ένα ιστορικό ερώτημα, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της θεωρητικής αδυναμίας να αναστοχαστούμε την ήττα, την ενσωμάτωση της επαναστατικής…

Read More

Ernst Bloch | «Ο Μαρξ ως ο στοχαστής της επανάστασης» (απόσπασμα)

Το παρακάτω απόσπασμα είναι από το έργο του Ερνστ Μπλοχ, «Ουτοπία και Επανάσταση»,  που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Έρασμος σελ. 29 – 32. Μερικές σκέψεις με αφορμή τα αποσπάσματα που παραθέτουμε εδώ Το κείμενο – απόσπασμα που ακολουθεί, σε ένα βαθμό, αναστοχάζεται την επανάσταση όχι απλώς ως ένα εξωτερικό συμβάν ή ενός είδους ηθικού αιτήματος για δικαιοσύνη, αλλά ως την εγγενή μορφή κίνησης της ίδιας της καπιταλιστικής κοινωνίας. Η ανάλυση —όπως αποτυπώνεται μέσα και από την ερμηνευτική συμβολή του Έρνστ Μπλοχ— επιχειρεί να αναδείξει τον Καρλ Μαρξ ως στοχαστή…

Read More

Ποτέ Ξανά: Ο αγώνας της μνήμης είναι ακόμα εδώ. Με αφορμή το πογκρόμ της 9ης Νοεμβρίου 1938

Πέρασαν αρκετές δεκαετίες από εκείνη τη φρικτή νύχτα της 9ης Νοεμβρίου 1938, που σηματοδότησε την απαρχή των συστηματικών ενεργειών εξόντωσης των Εβραίων στην Ευρώπη. Μετά από μια δεκαετία κοινωνικής και πολιτικής αποσύνθεσης, μιας ακήρυκτης εμφύλιας ταξικής σύγκρουσης και της κατάρρευσης της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης —με την ήττα του προλεταριακού και κομμουνιστικού κινήματος και την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού στην εξουσία το 1933—, το ναζιστικό καθεστώς εγκαινίασε ένα σύνολο αντισημιτικών πολιτικών που ενσωματώνονταν οργανικά στη δομή του. Εκείνη την εποχή ζούσαν στη Γερμανία περίπου 500.000 Εβραίοι. Το καθεστώς τους μετέτρεψε σε αποδιοπομπαίους…

Read More

Barthel Gilles ‘Ruhrkampf’ (1930)

Διαβάστε επίσης: Η Κομμουνιστική Εξέγερση του Μάρτη 1921 Ο πίνακας της φωτογραφίας έχει τίτλο ‘Ruhrkampf’ και είναι του Barthel Gilles, (1930) Γενικές πληροφορίες για τον καλλιτέχνη Στο έργο του Ruhrkampf, ο Barthel Gilles (1891-1977) απεικόνισε μια μάχη που έλαβε χώρα δέκα χρόνια νωρίτερα στη βιομηχανική περιοχή του Ρουρ μεταξύ ριζοσπαστικών εργατών και του τακτικού στρατού και της αστυνομίας. Οι εργάτες είχαν απεργήσει και υπέστησαν τρομερή καταστολή – τελικά στράφηκαν στα όπλα για αυτοάμυνα. Σύντομα ξέσπασαν μάχες με τις αρχές και κλιμακώθηκαν σε διαστάσεις εμφυλίου πολέμου. Οι εργάτες ηττήθηκαν από το…

Read More