Theodor Adorno & Max Horkeimer | Προς ένα νέο μανιφέστο;

Εισαγωγικό σημείωμα του Shades  Το «Προς ένα νέο μανιφέστο» (Towards a New Manifesto) των Τέοντορ Β. Αντόρνο και Μαξ Χόρκχαϊμερ γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950, πιθανότατα γύρω στο 1950–1951, σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής και θεωρητικής κρίσης για την ευρωπαϊκή και διεθνή Αριστερά. Ωστόσο, το κείμενο δεν δημοσιεύτηκε τότε ως το επίσημο μανιφέστο της «Σχολής της Φρανκφούρτης» και παρέμεινε για χρόνια ημιτελές. Τελικά κυκλοφόρησε μεταγενέστερα ως ιστορικό και θεωρητικό τεκμήριο της Κριτικής Θεωρίας. Το κείμενο «Προς ένα νέο μανιφέστο» αποτελεί μια συμπυκνωμένη, αιχμηρή παρέμβαση της Κριτικής Θεωρίας απέναντι…

Read More

Max Horkheimer | Ο Nietzsche και το προλεταριάτο

Κείμενο από το βιβλίο Dämmerung. Ο Max Horkheimer ήταν φιλόσοφος, κοινωνιολόγος και συνιδρυτής της Σχολής της Φρανκφούρτης, η ελληνική μετάφραση βρίσκεται στο βιβλίο Ο Νιτσε και η Πολιτική: Ολοκληρωτισμός ή Δημοκρατία (Νησίδες, 2004) σε μετάφραση Ζήση Σαρίκα  Ο Nietzsche χλεύασε τον χριστιανισμό, επειδή τα ιδεώδη του ξεπηδούσαν από την ανημποριά. Την ανθρωπιά, τη δικαιοσύνη, την πραότητα, όλα αυτά τα διαστρέβλωσαν οι αδύναμοι αναγκαστικά σε αρετές, επειδή δεν μπορούσαν να πάρουν εκδίκηση, ακόμη καλύτερα, επειδή φάνηκαν πολύ δειλοί για να πάρουν εκδίκηση. Ο Nietzsche περιφρονεί τις μάζες, θέλει όμως να τις…

Read More

Max Horkheimer | Αποσπάσματα από το Αυταρχικό Κράτος (δεύτερη δημοσίευση)

H πρώτη δημοσίευση βρίσκεται εδώ Του Μαξ Χορκχάιμερ Την ικανότητα του καπιταλισμού να επιβιώσει της οικονομίας της αγοράς προανήγγειλε πολύ νωρίτερα η μοίρα των οργανώσεων της εργατικής τάξης. Η έκκληση να συνενωθούν  σε εργατικά σωματεία και κόμματα εκτελέστηκε κατά γράμμα, όμως αυτές οι οργανώσεις δεν εκπλήρωσαν και τόσο τα φυσιολογικά καθήκοντα του ενωμένου προλεταριάτου, δηλαδή την αντίσταση στην ταξική κοινωνία γενικά, όσο την υποταγή στις φυσιολογικές συνθήκες της ίδιας του της ανάπτυξης σε μαζικές οργανώσεις. Ενσωματώθηκαν κι αυτές μέσα στους μετασχηματισμούς της οικονομίας. Κάτω απ΄τον φιλελευθερισμό είχαν αφοσιωθεί στο σκοπό της…

Read More

Max Horkheimer | Το Αυταρχικό Κράτος (αποσπάσματα)

Τα αποσπάσματα δημοσιεύτηκαν στο ηλεκτρονικό περιοδικό praxis review “Όσο περισσότερες παραγωγικές δυνάμεις διαχειρίζεται το κράτος σαν δική του ιδιοκτησία, τόσο περισσότερο γίνεται ένας συλλογικός καπιταλιστής, τόσο περισσότερους πολίτες του κράτους εκμεταλλεύεται. Οι εργάτες παραμένουν μισθωτοί εργάτες, προλετάριοι. Η σχέση με το κεφάλαιο δεν καταργείται αλλά γίνεται ακόμα οξύτερη. Στην μετάβαση από τον μονοπωλιακό στον κρατικό καπιταλισμό, το τελευταίο στάδιο που προσφέρει η αστική κοινωνία είναι η «οικειοποίηση των μεγάλων παραγωγικών και εμπορικών οργανισμών, πρώτα από τις μετοχικές εταιρείες, αργότερα από τα τραστ και ύστερα από το κράτος» (κομμάτι από Μαρκούζε).…

Read More

Max Horkheimer | Οι Εβραίοι και η Ευρώπη (απόσπασμα)

Αρχείο κειμένων του Max Horkheimer στο Shades Οι υπογραμμίσεις στο κείμενο είναι δικές μας. Όποιος δεν θέλει να μιλήσει για τον καπιταλισμό δεν πρέπει να μιλάει και για τον φασισμό «Είναι εντυπωσιακό ότι, παρά τον τίτλο του, το άρθρο αναφέρεται στους Εβραίους μόνο στις τελευταίες λίγες σελίδες, αφού έχει προηγουμένως αναλύσει πολύ πιο εξαντλητικά τη δομή της ναζιστικής οικονομίας, τις λειτουργίες του νέου κράτους και πάνω  απ΄όλα την ουσιώδη συνέχεια της ολοκληρωτικής τάξης πραγμάτων με τον αστικό φιλελευθερισμό. Αυτό είναι και το σπουδαιότερο δίδαγμα που επιφυλάσσει η διορατική και ασυμβίβαστη σκέψη του…

Read More

Theodor Adorno & Max Horkheimer | Προπαγάνδα, Σκέψη και Μαζική Κοινωνία

Η ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ Προπαγάνδα για ν΄αλλάξεις τον κόσμο – τι παραλογισμός! Η προπαγάνδα μετατρέπει τη γλώσσα σε όργανο, σε μοχλό, σε μηχανή. Σταθεροποιεί την κατάσταση των ανθρώπων, στην οποία έχουν περιέλθει κάτω από την πίεση της κοινωνικής αδικίας, κινητοποιώντας τους. Βασίζεται στο ότι μπορεί κανείς να βασιστεί σ΄αυτούς. Βαθιά μέσα τους όλοι οι άνθρωποι ξέρουν πως το όργανο θα τους κάνει όργανα, όπως γίνεται στο εργοστάσιο. Η λύσσα που αισθάνονται όταν ακολουθούν την προπαγάνδα είναι η παμπάλαιη λύσσα εναντίον του ζυγού της σκλαβιάς, που ενισχύεται από μια προαίσθηση που τους λέει…

Read More

Max Horkheimer | Η εξέγερση της φύσης ( απόσπασμα από το βιβλίο «Η Έκλειψη του Λόγου»)

Το παρακάτω απόσπασμα  (σελ 115 – 121) βρίσκεται στο βιβλίο του Max Horkheimer “Η έκλειψη του Λόγου” που γράφτηκε το 1947 και κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κριτική. Οι υπογραμμίσεις με μαύρα γράμματα είναι δικές μας. Το βιβλίο γράφτηκε στα αγγλικά από τον Χορκχάιμερ όταν αυτός δίδασκε στο Πανεπιστήμιο Columbia, και εκδόθηκε το 1947 από το Oxford University Press. Αποτελεί στην ουσία μια απλή αλλά πλήρη εισαγωγή στη Φιλοσοφία. Ο αναγνώστης θα βρει εδώ διατυπωμένα θέματα που αποτελούν αντικείμενα και του δικού του κοινωνικού προβληματισμού. Ο Χορκχάιμερ αντιπαραθέτει τα δύο…

Read More

Max Horkheimer | Λυκόφως (αποσπάσματα)

Τα παρακάτω αποσπάσματα από το έργο του Μαξ Χορκχάϊμερ  με τίτλο «λυκόφως» μεταφράστηκαν για πρώτη φορά στα ελληνικά από το γερμανικό κείμενο από τον Γιώργο Στεφανίδη. Το «λυκόφως» (Dämmerung), ο Max Horkheimer το έγραψε μεταξύ 1926 – 31, δηλαδή την πρώτη περίοδο της περίφημης Σχολής της Φρανκφούρτης  που ο ίδιος ανέλαβε την καθοδήγηση της το 1930. Τα 9 στον αριθμό αποσπάσματα μπορείτε να τα κατεβάσετε και για εκτύπωση εδώ. Οι υπογραμμίσεις με μαύρα γράμματα είναι δικές μας. Ο ανθρωπάκος και η φιλοσοφία της ελευθερίας Η ελευθερία πρέπει να πραγματωθεί στον σοσιαλισμό. Όσο…

Read More

Theodor Adorno & Max Horkhaimer: Στοιχεία αντισημιτισμού

Το παρακάτω κείμενο με τίτλο “στοιχεία αντισημιτισμού” είναι το τρίτο μέρος από το σπουδαιότερο συλλογικό έργο των Χορκχάιμερ και Αντόρνο  “διαλεκτική του διαφωτισμού”. Ι Ο αντισημιτισμός θεωρείται σήμερα από μερικούς ένα κρίσι­μο ζήτημα της ανθρωπότητας, από άλλους ένα απλό πρόσχη­μα. Για τους φασίστες οι Εβραίοι δεν είναι μειονότητα, αλλά η αντιφυλή, η αρνητική αρχή ως τέτοια από την εξόντωση τους θα εξαρτηθεί η τύχη του κόσμου. Ακραία αντίθετη είναι η θέση πως οι Εβραίοι δεν έχουν εθνικά ή φυλετικά γνωρί­σματα και απαρτίζουν μια ομάδα βάσει θρησκευτικών πεποι­θήσεων και παραδόσεων, χωρίς…

Read More