Κράτος, Ιδεολογία, Φετιχισμός του Εμπορεύματος & Αλλοτρίωση στον Μαρξ Νέα ομάδα μελέτης του Shades Aufbau Έναρξη: Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026 Η πρωτοβουλία του Shades Aufbau εγκαινιάζει τη σεζόν με έναν νέο κύκλο μελέτης, με μια συλλογική ανάγνωση, παρουσίαση και επεξεργασία τεσσάρων κρίσιμων εννοιών και προβληματικών που διατρέχουν με διαφορετικούς τρόπους και σε διαφορετικές στιγμές το μαρξικό έργο: το κράτος, την ιδεολογία, τον φετιχισμό του εμπορεύματος και την αλλοτρίωση. Με αυτό τον κύκλο μελέτης επιθυμούμε κάτι περισσότερο από μια επιστροφή στα κείμενα του Μαρξ ή μια ακόμη διαδικασία πολιτικής αυτομόρφωσης. Επιθυμούμε…
Read MoreTag: κριτική της αστικής κοινωνίας
«Η ίδια η διατήρηση του status quo συνιστά την καταστροφή.»
Μεταφράσαμε και δημοσιεύουμε το κείμενο του Herbert Böttcher, «Η ίδια η διατήρηση του status quo συνιστά την καταστροφή», μια επαναπροσέγγιση του Βάλτερ Μπένγιαμιν με αφορμή τα εκατό χρόνια από το απόσπασμά του «Ο καπιταλισμός ως θρησκεία» (1921). Ο Böttcher διαβάζει τον Μπένγιαμιν μέσα από το πρίσμα του θεωρητικού κύκλου της κριτικής της αξίας, υποστηρίζοντας με ένα τρόπο ότι η φράση-κλειδί «το ότι τα πράγματα είναι όπως έχουν είναι η καταστροφή» δεν επιχειρεί να περιγράψει μια απειλή που έρχεται μελλοντικά αλλά την ίδια τη λειτουργία του παρόντος καπιταλισμού: μια «επιστροφή του…
Read MoreΣχόλιο στον απόηχο της δολοφονικής επίθεσης στο Βερολίνο
Η πρόσφατη τρομοκρατική, δολοφονική επίθεση στη ΛΟΑΤΚΙ πορεία στο Βερολίνο αποτελεί μια βαθιά αντιδραστική πράξη βίας, η οποία στρέφεται ενάντια στις αστικές ελευθερίες, στην αυτοδιάθεση του ατόμου, αλλά και στην ίδια την προοπτική της κοινωνικής χειραφέτησης. Ο ισλαμισμός, όπως και κάθε μορφή θρησκευτικού φονταμενταλισμού, συνιστά μια μορφή αντιδραστικής ιδεολογίας που αναδύθηκε στη νεωτερικότητα, εχθρικής όχι μόνο απέναντι στα ΛΟΑΤΚΙ άτομα, αλλά συνολικά απέναντι στις δυνατότητες και τις απόπειρες για την πανανθρώπινη χειραφέτηση που ιστορικά αναδύθηκαν στο πλαίσιο της νεωτερικότητας. Ο ισλαμισμός, ως ιδεολογία, είναι τόσο βαθιά αντικομμουνιστικός, όσο και οι…
Read MoreΧειρόγραφα 1844 – Ιστορία και Ταξική Συνείδηση | Τα πρώιμα έργα των Μαρξ και Λούκατς: Αλλοτρίωση, πραγμοποίηση και η Σχολή της Φρανκφούρτης
Η έννοια της πραγμοποίησης αποτελεί μία από τις πιο γόνιμες αλλά και πιο σύνθετες κατηγορίες της μαρξιστικής θεωρίας. Δεν αφορά μόνο τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικές σχέσεις εμφανίζονται ως σχέσεις μεταξύ πραγμάτων, αλλά και τη μορφή της ίδιας της συνείδησης στη νεωτερική καπιταλιστική κοινωνία. Από τον Μαρξ έως τον Λούκατς και την Κριτική Θεωρία, η πραγμοποίηση υπήρξε μία από τις κεντρικές έννοιες για την κατανόηση της καπιταλιστικής νεωτερικότητας. Μέσα από αυτήν καθίσταται δυνατή η ερμηνεία όχι μόνο της οικονομίας, αλλά και του τρόπου με τον οποίο συγκροτούνται η…
Read MoreZoltan Tarr | Ο Λούκατς και το εβραϊκό ζήτημα
Η ιστορία του μαρξισμού δεν είναι μόνο η ιστορία της υλιστικής μεθόδου κριτικής του καπιταλισμού, αλλά και η ιστορία των θεωρητικών και διαλεκτικών του αντιφάσεων. Μία από τις σημαντικότερες αφορά τη σχέση του με το λεγόμενο «εβραϊκό ζήτημα» και, ευρύτερα, με την κατανόηση του σύγχρονου αντισημιτισμού. Παρά το γεγονός ότι ο μαρξισμός υπήρξε η πρώτη θεωρία που επιχείρησε να ερμηνεύσει την αστική κοινωνία ως ιστορικά προσδιορισμένη μορφή κοινωνικής οργάνωσης, δεν κατόρθωσε πάντοτε με επάρκεια να συλλάβει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του αντισημιτισμού ως ιδεολογίας της νεωτερικότητας. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις παρέμεινε…
Read MoreΟ ναρκισσισμός ως κανόνας | Η ψυχική παραμόρφωση στην ύστερη καπιταλιστική κοινωνία
Ο ναρκισσισμός παρουσιάζεται από την Ιδεολογία της Κυριαρχίας ως μια ατομική ψυχολογική διαταραχή ή ως ένα χαρακτηριστικό που φέρουν μονάχα ορισμένες προσωπικότητες. Το κείμενο του Peter Samol ακολουθεί μια διαφορετική διαδρομή. Αντί να ερμηνεύσει τον ναρκισσισμό ως ένα ιδιωτικό ψυχικό φαινόμενο, τον αναλύει – περιγράφει ως μια κοινωνικά παραγόμενη μορφή υποκειμενικότητας, η οποία αναδύεται από τις ίδιες τις αντιφάσεις που παράγει η κρίση του ύστερου καπιταλισμού. Η επισφάλεια, η καθολίκευση του ανταγωνισμού, η εμπορευματοποίηση των κοινωνικών σχέσεων και η διαρκής απαίτηση για αυτοπροβολή και αυτοβελτίωση στην κοινωνία των εμπορευμάτων δεν…
Read MoreΈνα σχόλιο σχετικά με τον θάνατο της καθηγήτριας Σοφίας Χρηστίδου στη Θεσσαλονίκη.
Ο θάνατος της Σοφίας Χρηστίδου δεν πρέπει να ερμηνευτεί απλώς ως ένα τραγικό περιστατικό προσωπικής στοχοποίησης μιας καθηγήτριας ή ως μια μεμονωμένη εκτροπή συμπεριφορών στο εσωτερικό της σχολικής κοινότητας. Τέτοια γεγονότα λειτουργούν ως συμπτωματικές εκδηλώσεις βαθύτερων κοινωνικών αντιφάσεων που διαπερνούν τους θεσμούς της ύστερης νεωτερικότητας. Το λεγόμενο bullying δεν αποτελεί μια «παρέκκλιση» από την κανονικότητα της ορθολογικής λειτουργίας του σχολείου, ούτε αφορά μονάχα κάποιους βίαιους μαθητές – μαθήτριες· αντιθέτως, αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο οι μορφές κυριαρχίας και βίας που συγκροτούν την κοινωνική ολότητα αναπαράγονται και στο εσωτερικό όλων…
Read MoreHerbert Marcuze | Λόγος και Επανάσταση (αποσπάσματα)
Αποσπάσματα από το βιβλίο του Χέρμπερτ Μαρκούζε “Λόγος και Επανάσταση” που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον. Η αρχική δημοσίευση έγινε εδώ Ένα μικρό διευκρινιστικό σημείωμα Τα αποσπάσματα του Μαρκούζε που παρουσιάζονται παρακάτω επιχειρούν μια ιστορική ανάγνωση του φαινομένου της επανάστασης, αλλά και μια επανεξέταση της σχέσης ανάμεσα στον Λόγο ως κριτική κατηγορία και στις αντικειμενικές υλικές αντιφάσεις της κοινωνίας. Στο πλαίσιο της διαλεκτικής παράδοσης, ο Μαρκούζε αναδεικνύει πως ο Λόγος δεν αποτελεί ένα ουδέτερο εργαλείο για την περιγραφή της πραγματικότητας, αλλά κινητήρια δύναμη για την ανατροπή της υπάρχουσας…
Read MoreΣημειώσεις με αφορμή την επέτειο γέννησης του Bertolt Brecht
Δεν θα σας αφήσω να μου δυσφημίζετε τον πόλεμο. Λένε ότι αφανίζει τους αδύναμους, αλλά αυτοί και στην ειρήνη πάνε κατά διαόλου. Μπέρτολτ Μπρεχτ «Η Μάνα κουράγιο και τα Παιδιά της» του B.C Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ είναι ένα σημαντικό κεφάλαιο της ιστορίας που παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο και σε καμία περίπτωση δεν ανήκει στο παρελθόν. Δεν είναι ένα «κεφάλαιο» της ιστορίας του θεάτρου προς μουσειακή κατανάλωση, ούτε ένας κλασικός συγγραφέας που επιβιώνει χάρη στην πρωτοτυπία του στο γράψιμο. Ο Μπρεχτ παραμένει μια ανοιχτή πληγή μέσα στον αστικό πολιτισμό· μια διαρκής ενόχληση…
Read MoreMax Horkheimer «Οι Εβραίοι και η Ευρώπη» | Σημειώσεις πάνω στο κείμενο
Σημειώσεις της συνάντησης του κύκλου μελέτης που πραγματοποιήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 2026. Τη στιγμή αυτή, έχουμε πραγματικά φτάσει στο σημείο όπου η αρμονία μέσα στην καπιταλιστική κοινωνία ταυτόχρονα με όλες τις δυνατότητες για μετασχηματισμό της έχουν αποδειχθεί ακριβώς αυταπάτες τις οποίες ανέκαθεν κατήγγελλαν οι επικριτές της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς. τώρα, όπως το είχαν προβλέψει, οι αντιφάσεις της τεχνικής προόδου έχουν προκαλέσει διαρκή οικονομική κρίση, και οι απόγονοι των ελεύθερων επιχειρηματιών δεν μπορούν να διατηρήσουν τις θέσεις τους παρά μόνο χάνοντας τις πολιτικές τους ελευθερίες. τώρα λοιπόν που τα πράγματα…
Read More