Herbert Marcuze | Λόγος και Επανάσταση (αποσπάσματα)

Αποσπάσματα από το βιβλίο του Χέρμπερτ Μαρκούζε “Λόγος και Επανάσταση” που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον. Η αρχική δημοσίευση έγινε εδώ  Ένα μικρό διευκρινιστικό σημείωμα  Τα αποσπάσματα του Μαρκούζε που παρουσιάζονται παρακάτω επιχειρούν μια ιστορική ανάγνωση του φαινομένου της επανάστασης, αλλά και μια επανεξέταση της σχέσης ανάμεσα στον Λόγο ως κριτική κατηγορία και στις αντικειμενικές υλικές αντιφάσεις της κοινωνίας. Στο πλαίσιο της διαλεκτικής παράδοσης, ο Μαρκούζε αναδεικνύει πως ο Λόγος δεν αποτελεί ένα ουδέτερο εργαλείο για την περιγραφή της πραγματικότητας, αλλά κινητήρια δύναμη για την ανατροπή της υπάρχουσας…

Read More

Max Horkheimer «Οι Εβραίοι και η Ευρώπη» | Σημειώσεις πάνω στο κείμενο

Σημειώσεις της συνάντησης του κύκλου μελέτης που πραγματοποιήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 2026. Τη στιγμή αυτή, έχουμε πραγματικά φτάσει στο σημείο όπου η αρμονία μέσα στην καπιταλιστική κοινωνία ταυτόχρονα με όλες τις δυνατότητες για μετασχηματισμό της έχουν αποδειχθεί ακριβώς αυταπάτες τις οποίες ανέκαθεν κατήγγελλαν οι επικριτές της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς.  τώρα, όπως το είχαν προβλέψει, οι αντιφάσεις της τεχνικής προόδου έχουν προκαλέσει διαρκή οικονομική κρίση, και οι απόγονοι των ελεύθερων επιχειρηματιών δεν μπορούν να διατηρήσουν τις θέσεις τους παρά μόνο χάνοντας τις πολιτικές τους ελευθερίες.  τώρα λοιπόν που τα πράγματα…

Read More

Karl Marx | Για τον Π.Ζ. Προυντόν

Το γράμμα του Καρλ Μάρξ για τον Πιερ-Ζοζέφ Προυντόν που ακολουθεί αποτελεί ένα σπάνιο ιστορικό ντοκουμέντο εντός της διαπάλης του 19ου αιώνα γύρω από τη θεωρία, την πολιτική οικονομία και τις δυνατότητες ριζικής κοινωνικής αλλαγής. Στην καρδιά αυτής της αντιπαράθεσης βρίσκεται η κριτική του Μάρξ στις ιδέες του Προυντόν, οι οποίες —παρά τον ριζοσπαστισμό τους ενάντια στην αστική ιδιοκτησία— παραμένουν, με τον τρόπο τους, δέσμιες ενός μικροαστικού ορίζοντα και μιας μεταρρυθμιστικής αντιμετώπισης της καπιταλιστικής κοινωνίας. Το κείμενο αυτό, γραμμένο το 1865, φωτίζει τις θεωρητικές διαφορές ανάμεσα σε δύο από τους…

Read More

«Χρονικά Αντισημιτισμού #100» Τα αντισημιτικά δημοσιεύματα των τρολ του ΣΥΡΙΖΑ

Τα τρολ του ΣΥΡΙΖΑ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βρίσκονται σε νέες περιπέτειες; Έτσι φαίνεται. Θα ήταν μάλλον γραφικό και ανούσιο το να ασχοληθεί κανείς με την συγκεκριμένη φωτογραφία, εάν δεν μιλούσαμε για το μεγαλύτερο κόμμα, αυτή την στιγμή τουλάχιστον, της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας. Και λέμε αυτή τη στιγμή, γιατί τα ποσοστά του έχουν πάρει τον κατήφορο, έναν κατήφορο που όπως όλα δείχνουν δεν θα σταματήσει στις επόμενες εκλογές. Την φωτογραφία που βλέπετε στο άρθρο την «ψάρεψε» μια στενή φίλη του εγχειρήματος μας. Ανέβηκε σε ένα προφίλ του facebook αμέσως μετά το…

Read More

Ο Μαρξ Υπερασπιστής του Ρικάρντο εναντίον των Ηθικολόγων

Το παρακάτω απόσπασμα του Μαρξ προέρχεται από τις Θεωρίες για την Υπεραξία, τόμος Β, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, 1982, σελ. 134-135. Ο Ρικάρντο θεωρεί τον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής τον πιο επωφελή για την παραγωγή γενικά, τον πιο επωφελή για την παραγωγή του πλούτου και έχει δίκιο για την εποχή του. Θέλει την παραγωγή για την παραγωγή, και αυτό είναι σωστό. Αν ήθελε κανείς να ισχυριστεί, όπως το έχουν κάνει συναισθηματικοί αντίπαλοι του Ρικάρντο, ότι η παραγωγή σαν τέτοια δεν είναι ο σκοπός, τότε ξεχνάει ότι η παραγωγή για την παραγωγή δεν…

Read More

Karl Marx | Απόσπασμα για τις μηχανές από Grundrisse

Τα Grundrisse είναι μια σειρά εκτενών οικονομικών και φιλοσοφικών χειρογράφων που έγραψε ο Karl Marx την περίοδο 1857–1858, ως προπαρασκευαστικό υλικό για το έργο του Το Κεφάλαιο. Ο πλήρης τίτλος τους είναι Grundrisse der Kritik der Politischen Ökonomie («Βασικές γραμμές της κριτικής της πολιτικής οικονομίας»). Τα χειρόγραφα αυτά δεν εκδόθηκαν όσο ζούσε ο Μαρξ και παρέμειναν σχετικά άγνωστα μέχρι τον 20ό αιώνα. Σήμερα θεωρούνται ένα από τα σημαντικότερα θεωρητικά του έργα, επειδή αποκαλύπτουν τη διαδικασία συγκρότησης της μαρξικής κριτικής της πολιτικής οικονομίας και περιέχουν πολλές έννοιες σε πιο «ανοιχτή», πειραματική…

Read More

Σημειώσεις από το Πρώτο Τόμο του Κεφαλαίου | Οι δύο παράγοντες του εμπορεύματος: αξία χρήσης και αξία

–«Ο πλούτος των κοινωνιών όπου κυριαρχεί ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής εμφανίζεται σαν ένας «τεράστιος σωρός από εμπορεύματα» — “Γιαυτό η ανάλυση του Μαρξ στο Κεφάλαιο ξεκινάει με την ανάλυση του εμπορεύματος. “ Το εμπόρευμα πριν από όλα είναι ένα εξωτερικό αντικείμενο ένα πράγμα που με τις ιδιότητες του ικανοποιεί οποιαδήποτε είδος ανθρώπινες ανάγκες. Η φύση αυτών των αναγκών είτε προέρχονται από το στομάχι είτε από την φαντασία δεν αλλάζει σε τίποτα την υπόθεση. Επίσης δεν πρόκειται εδώ για το πως το πράγμα ικανοποιεί την ανθρώπινη ανάγκη, αν την ικανοποιεί άμεσα…

Read More

Karl Marx | Η μέθοδος της πολιτικής οικονομίας

Όταν εξετάζουμε μία συγκεκριμένη χώρα από τη σκοπιά της πολιτικής οικονομίας, τότε ξεκινάμε με τον πληθυσμό της, τη διαίρεση της σε τάξεις, σε πόλη, ύπαιθρο, θάλασσα, τους διαφορετικούς κλάδους της παραγωγής, τις εξαγωγές και τις εισαγωγές, την ετήσια παραγωγή και κατανάλωση, τις εμπορευματικές τιμές κλπ. Το σωστό φαίνεται να είναι να ξεκινάμε με το πραγματικό και συγκεκριμένο, με τις πραγματικές προϋποθέσεις, στην οικονομία, π.χ., με τον πληθυσμό ο οποίος αποτελεί τη βάση και το υποκείμενο της όλης πράξης της κοινωνικής παραγωγής. Ωστόσο, με μια προσεκτικότερη εξέταση αυτό αποδεικνύεται λάθος. Ο…

Read More

Friedrich pollock | ΚΡΑΤΙΚΟΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ Οι δυνατότητες και οι περιορισμοί του [πρώτο μέρος]

Το παρόν δοκίμιο του Φρίντριχ Πόλοκ, το οποίο πρωτοδημοσιεύτηκε στο «Studies in Philosophy and Social Sciences» το 1941, είναι ίσως η πιο ολοκληρωμένη πραγμάτευση ενός μοντέλου κρατικά διευθυνόμενου καπιταλισμού. Ο συγγραφέας του, οικονομολόγος και μέλος του Ινστιτούτου Κοινωνικών Ερευνών της Φρανκφούρτης, ο οποίος μελέτησε ήδη από τη δεκαετία του 1930 τις επιπτώσεις της σχεδιοποιημένης οικονομίας στη Σοβιετική Ένωση, είναι ένας από τους πιο διεισδυτικούς αναλυτές των μορφών κεντρικής οικονομικής ρύθμισης και των κινδύνων που αυτές συνεπιφέρουν. Παρά την ανυποχώρητα αντικρατική θεώρηση που βρίσκουμε σε άλλα κείμενα των μελών του Ινστιτούτου…

Read More

Ο κύριος του Χρόνου | Μια όψη του Moishe Postone (1942-2018)

Το κείμενο μεταφράσαν από την αγγλική γλώσσα οι becoming minority. Συγγεγραμένο από τους Juan Diego González Rúa και Facundo Nahuel Martín το 2019, το πρωτότυπο βρίσκεται στο περιοδικό Krisis: http://www.krisis.org/2019/the-master-of-time/. Συνεχίζουμε τη σειρά με μεταφράσεις από το χώρο της “κριτικής της αξίας” γιατί όπως έχουμε επισημάνει και παλιότερα, πιστεύουμε ότι μπορούν να συμβάλουν στην ριζοσπαστική μαρξική κριτική στον 21αι. Οι υπογραμμίσεις με μαύρα γράμματα είναι της μετάφρασης.  Εισαγωγή Ο Moishe Postone πέθανε τον περασμένο χρόνο. Το άρθρο αυτό γράφτηκε εις μνήμην αυτού του ασυμβίβαστου και ριζοσπαστικού διανοούμενου, από τους πιο…

Read More