Εισαγωγικό σημείωμα: Σκέψεις με αφορμή την ανάγνωση του κείμενου Το κείμενο της Rosa Luxemburg για τα οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας αποτελεί μια από τις πιο αιχμηρές θεωρητικές κριτικές στο εσωτερικό του επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος εκείνης της περιόδου, καθώς έρχεται σε αντιπαράθεση με το λενινιστικό υπόδειγμα οργάνωσης, όπως αυτό κωδικοποιείται στο διάσημο κείμενο του Λένιν «Τι να κάνουμε;», ένα κείμενο που έχει γίνει και ιδεολογικό εικόνισμα για πολλούς χώρους στην πολιτική παράδοση στην Ελλάδα. Η Luxemburg προχωρά πολύ πιο πέρα από μια επιμέρους κριτική των μορφών της οργανωτικής συγκρότησης του…
Read MoreTag: σοσιαλισμός
Herbert Marcuze | Λόγος και Επανάσταση (αποσπάσματα)
Αποσπάσματα από το βιβλίο του Χέρμπερτ Μαρκούζε “Λόγος και Επανάσταση” που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον. Η αρχική δημοσίευση έγινε εδώ Ένα μικρό διευκρινιστικό σημείωμα Τα αποσπάσματα του Μαρκούζε που παρουσιάζονται παρακάτω επιχειρούν μια ιστορική ανάγνωση του φαινομένου της επανάστασης, αλλά και μια επανεξέταση της σχέσης ανάμεσα στον Λόγο ως κριτική κατηγορία και στις αντικειμενικές υλικές αντιφάσεις της κοινωνίας. Στο πλαίσιο της διαλεκτικής παράδοσης, ο Μαρκούζε αναδεικνύει πως ο Λόγος δεν αποτελεί ένα ουδέτερο εργαλείο για την περιγραφή της πραγματικότητας, αλλά κινητήρια δύναμη για την ανατροπή της υπάρχουσας…
Read MoreTheodor Adorno & Max Horkeimer | Προς ένα νέο μανιφέστο;
Εισαγωγικό σημείωμα του Shades Το «Προς ένα νέο μανιφέστο» (Towards a New Manifesto) των Τέοντορ Β. Αντόρνο και Μαξ Χόρκχαϊμερ γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950, πιθανότατα γύρω στο 1950–1951, σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής και θεωρητικής κρίσης για την ευρωπαϊκή και διεθνή Αριστερά. Ωστόσο, το κείμενο δεν δημοσιεύτηκε τότε ως το επίσημο μανιφέστο της «Σχολής της Φρανκφούρτης» και παρέμεινε για χρόνια ημιτελές. Τελικά κυκλοφόρησε μεταγενέστερα ως ιστορικό και θεωρητικό τεκμήριο της Κριτικής Θεωρίας. Το κείμενο «Προς ένα νέο μανιφέστο» αποτελεί μια συμπυκνωμένη, αιχμηρή παρέμβαση της Κριτικής Θεωρίας απέναντι…
Read MoreHerbert Marcuze | Επανεξέταση της έννοιας της επανάστασης
Ένα σημείωμα με πρόχειρες σκέψεις με αφορμή το κείμενο που ακολουθεί Το κείμενο που ακολουθεί παραμένει, με έναν σχεδόν ανησυχητικό τρόπο, επίκαιρο, αν αναλογιστεί κανείς το επίπεδο της θεωρητικής συζήτησης που κυριαρχεί σήμερα στους λεγόμενους κύκλους της Αριστεράς και στον μεταμοντέρνο ιδεολογικό ακαδημαϊσμό, μια συζήτηση που διεξάγεται την εποχή της κρίσης του κομμουνιστικού προτάγματος. Η επαναφορά της προβληματικής από την σκοπιά της Θεωρίας, περί «επανεξέτασης της έννοιας της επανάστασης» δεν αφορά απλώς ένα ιστορικό ερώτημα, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της θεωρητικής αδυναμίας να αναστοχαστούμε την ήττα, την ενσωμάτωση της επαναστατικής…
Read MoreErnst Bloch | «Ο Μαρξ ως ο στοχαστής της επανάστασης» (απόσπασμα)
Το παρακάτω απόσπασμα είναι από το έργο του Ερνστ Μπλοχ, «Ουτοπία και Επανάσταση», που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Έρασμος σελ. 29 – 32. Μερικές σκέψεις με αφορμή τα αποσπάσματα που παραθέτουμε εδώ Το κείμενο – απόσπασμα που ακολουθεί, σε ένα βαθμό, αναστοχάζεται την επανάσταση όχι απλώς ως ένα εξωτερικό συμβάν ή ενός είδους ηθικού αιτήματος για δικαιοσύνη, αλλά ως την εγγενή μορφή κίνησης της ίδιας της καπιταλιστικής κοινωνίας. Η ανάλυση —όπως αποτυπώνεται μέσα και από την ερμηνευτική συμβολή του Έρνστ Μπλοχ— επιχειρεί να αναδείξει τον Καρλ Μαρξ ως στοχαστή…
Read MoreΟ εργατικός σιωνισμός του Ber Borochov
Για τον Ber Borochov Ο Θεωρητικός του εργατικού σιωνισμού Ber Borochov γεννήθηκε σε ένα shtetl της Ουκρανίας και εντάχθηκε στο Ρωσικό Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα (ΣΔΕΡΚ) το 1901. Η ιδεολογία του ήταν ένα μείγμα σιωνισμού και μαρξισμού, και αυτό οδήγησε στην αποπομπή του από το ΣΔΕΡΚ με την κατηγορία ότι είχε σιωνιστικές αποκλίσεις. Ο Borochov, ως μέλος του σοσιαλιστικού Poalei Tzion (“Εργάτες της Σιών”), ήταν ο βασικός φορέας της εβραϊκής εργατικής αντιπολίτευσης που αντιδρούσε στην προοπτική οι Εβραίοι να δεχτούν την Ουγκάντα ως εθνική πατρίδα αντί της Παλαιστίνης. Πήγε στην Αμερική…
Read MoreΜια σημείωση από τον Werner Bonefeld σχετικά με την αφηρημένη εργασία και το περιεχόμενο του Κομμουνισμού
Οι διαφορετικές αντιλήψεις όσον αφορά την αφηρημένη εργασία συνεπάγονται με διαφορετικά πολιτικά συμπεράσματα. Για την ορθόδοξη παράδοση, η αφηρημένη εργασία αντιπροσώπευε το μέγεθος της αξίας, και η εργασία θεωρήθηκε έτσι ως οικονομικός πόρος που ένα σοσιαλιστικό κράτος θα μπορούσε να σχεδιάσει και να κατανείμει, φαινομενικά για λογαριασμό των εργαζομένων. Η στροφή του Rubin (1972) προς μια κριτική θεωρία της αξίας επιχειρηματολόγησε ενάντια στη διαχρονική φυσικοποίησή της και υπέρ του προσδιορισμού της ως μιας ειδικά καπιταλιστικής μορφής εργασίας. Από πολιτική άποψη, η στροφή αυτή απέρριπτε τον σοσιαλισμό ως μια καλά οργανωμένη…
Read MoreAbrasza Blum: Ο σοσιαλιστής ηγέτης της Bund και πρωτεργάτης της εξέγερσης του γκέτο της Βαρσοβίας
Ο Αβραάμ Μπλουμ (επίσης γνωστός ως Abrasza Blum, γεννημένος περίπου το 1905 στο Βίλνο (σήμερα Βίλνιους) – και που δολοφονήθηκε τον Μάιο του 1943 στη Βαρσοβία) ήταν ένας εξαίρετος Πολωνοεβραίος σοσιαλιστής, ένας από τους ηγέτες της Bund στο γκέτο της Βαρσοβίας και πρωταγωνιστής στην εξέγερση του γκέτο της Βαρσοβίας. Ήταν μαθητής στο μεταρρυθμιστικό Εκπαιδευτήριο στο Wilno, όπου γνώρισε τη σύζυγό του Luba. Απέκτησαν δύο παιδιά. Ο Abrasza σπούδασε δομοστατική μηχανική σε τεχνική σχολή στο Gent του Βελγίου. Μέχρι το 1929 διέμενε στη Βαρσοβία. Αρχικά εκεί ανήκε σε μια κομμουνιστική οργάνωση…
Read MoreAnton Pannekoek | Η αποτυχία της εργατικής τάξης (1946)
(δημοσιεύτηκε στην αμερικανική επιθεώρηση Politics, το 1946, πηγή: Association archives Anton Pannekoek) Σε προηγούμενα τεύχη της πολιτικής επιθεώρησης Politics, τέθηκε το εξής ζήτημα: «Γιατί η εργατική τάξη απέτυχε στην ιστορική της αποστολή; Γιατί δεν αντιστάθηκε στον Εθνικοσοσιαλισμό στη Γερμανία; Γιατί δεν υπάρχει ούτε ίχνος επαναστατικού κινήματος στους εργαζόμενους της Αμερικής; Γιατί αυτή η κοινωνική απάθεια της παγκόσμιας εργατικής τάξης; Γιατί, σε ολόκληρο τον πλανήτη, οι μάζες δεν φαίνονται πια ικανές να αναλάβουν οποιαδήποτε νέα πρωτοβουλία προς την κατεύθυνση της αυτο-απελευθέρωσής τους;» Ελπίζουμε οι σκέψεις που ακολουθούν να μπορέσουν να ρίξουν…
Read MoreΆντον Πάννεκουκ | Για τις επιθέσεις εναντίον του μαρξισμού (1948)
κείμενα για τον Πάνεκουκ στο Shades Άντον Πάννεκουκ Για τις επιθέσεις εναντίον του μαρξισμού (1948) [Γράφηκε και δημοσιεύτηκε στα αγγλικά, στις 7 Φεβρουαρίου του 1948, στο περιοδικό Industrial Worker, με τον τίτλο «What about Marxism? »] I Όταν μιλάμε για τον μαρξισμό, πρέπει να κάνουμε μια διάκριση ανάμεσα σε δύο πράγματα που φέρουν αυτό το όνομα. Το πρώτο είναι οι επιστημονικές μελέτες και ανακαλύψεις του Μαρξ, που αποτελούν μια μόνιμη συνεισφορά στην ανθρώπινη γνώση. Το δεύτερο είναι η πρακτική εφαρμογή τους στις πολιτικές απόψεις και ενέργειες, από τον ίδιον τον Μαρξ…
Read More