Στη μνήμη που θα μείνει για πάντα ζωντανή: Ένα σημείωμα για τον Georg Elser

Σαν σήμερα (9 Απριλίου 1945)  εκτελέστηκε ο κομμουνιστής Georg Elser στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Dachau  Κείμενο του bC Ο Georg Elser (4 Ιανουαρίου 1903 – 9 Απριλίου 1945) δεν ήταν «ήρωας» με την αστική έννοια, ούτε προϊόν κάποιου μηχανισμού αντίστασης. Ήταν ένας απλός εργάτης, ξυλουργός που, μέσα από την ίδια της εμπειρίας της ζωής του, έφτασε στο σημείο να αναλάβει μόνος του την ευθύνη της ιστορίας. Το 1939, σε μια περίοδο όπου το καθεστώς του Adolf Hitler φαινόταν ακλόνητο, σχεδίασε και υλοποίησε μια από τις πιο τολμηρές πράξεις αντιφασιστικής βίας…

Read More

Απολογισμός του Κύκλου Μελέτης για τον Ιστορικό Φασισμό και τη Νέα Ακροδεξιά

Απολογισμός του Κύκλου Μελέτης για τον Ιστορικό Φασισμό και τη Νέα Ακροδεξιά Κυριακή 15 Μαρτίου 2026 και ώρα 6μμ Για συμμετοχή στην συνάντηση στείλτε μας στο shades-aufbau@proton.me Σύντομη περιγραφή της συνάντησης Η πρωτοβουλία Shades Aufbau άνοιξε τη συζήτηση τη νέα χρονιά με έναν νέο κύκλο μελέτης αφιερωμένο στον ιστορικό φασισμό και στο φαινόμενο της νέας ακροδεξιάς — μιας ακροδεξιάς που αναδύθηκε μέσα από τα συντρίμμια του φασισμού μετά το 1945 και επανεμφανίζεται σήμερα υπό νέες μορφές. Στον κύκλο αυτό συζητήθηκαν δύο ιστορικά κείμενα που έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη μαρξιστική…

Read More

Mildred Fish-Harnack: Η μόνη αμερικανίδα που εκτελέστηκε με προσωπική εντολή του Χίτλερ

Στις 7 Σεπτεμβρίου 1942, η Mildred Fish-Harnack, συγγραφέας και ακτιβίστρια από τις ΗΠΑ, που συμμετείχε ενεργά στη γερμανική αντίσταση κατά του ναζισμού, συνελήφθη στη Λιθουανία μαζί με τον σύζυγό της, Arvid Harnack. Υπήρξαν ηγετικές φυσιογνωμίες σε αυτό που οι Ναζί ονόμασαν «Κόκκινη Ορχήστρα» (Rote Kapelle), έναν υπόγειο αντιφασιστικό κύκλο, στελεχωμένο κυρίως από κομμουνιστές και κομμουνίστριες στο εσωτερικό της ναζιστικής Γερμανίας. Η Μίλντρεντ συνέβαλε καθοριστικά στη στρατολόγηση νέων μελών, ενώ η ίδια και ο Άρβιντ διαδραμάτισαν ενεργό ρόλο στη διοχέτευση πολύτιμων κρατικών πληροφοριών προς τις σοβιετικές μυστικές υπηρεσίες. Η δράση τους…

Read More

No Tears for Krauts | Ένα σημείωμα για τον βομβαρδισμό της Δρέσδης

Το άρθρο αυτό γράφτηκε τον Φεβρουάριο 2021 Γράφει ο Π.Α. Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι ο βομβαρδισμός της Δρέσδης, για πολλά χρόνια — ιδίως μετά το 1998, όταν το γερμανικό κράτος καθιέρωσε τη 14η Φεβρουαρίου ως ημέρα μνήμης για τα θύματα της πόλης — αποτελούσε κυρίως επέτειο της ακροδεξιάς και των κύκλων της γερμανικής εθνικής αφήγησης, οι οποίοι επιχειρούν να παρουσιάσουν τη Γερμανία ως ένα ακόμη «θύμα» του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ξεπλένοντας έτσι τη γερμανική ιστορία. Κι όμως, για τον βομβαρδισμό της Δρέσδης ή για το «ολοκαύτωμα της πόλης»…

Read More

Σημειώσεις με αφορμή την επέτειο γέννησης του Bertolt Brecht

Δεν θα σας αφήσω να μου δυσφημίζετε τον πόλεμο. Λένε ότι αφανίζει τους αδύναμους, αλλά αυτοί και στην ειρήνη πάνε κατά διαόλου. Μπέρτολτ Μπρεχτ «Η Μάνα κουράγιο και τα Παιδιά της» του B.C Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ είναι ένα σημαντικό κεφάλαιο της ιστορίας που παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο και σε καμία περίπτωση δεν ανήκει στο παρελθόν. Δεν είναι ένα «κεφάλαιο» της ιστορίας του θεάτρου προς μουσειακή κατανάλωση, ούτε ένας κλασικός συγγραφέας που επιβιώνει χάρη στην πρωτοτυπία του στο γράψιμο. Ο Μπρεχτ παραμένει μια ανοιχτή πληγή μέσα στον αστικό πολιτισμό· μια διαρκής ενόχληση…

Read More

Με αφορμή τα 81 χρόνια από την απελευθέρωση του Άουσβιτς

“Στην κατάσταση της ανελευθερίας τους ο Χίτλερ επέβαλε στους ανθρώπους μια νέα κατηγορική προσταγή: να ρυθμίζουν τη σκέψη και τις πράξεις τους έτσι ώστε να μην επαναληφθεί το Άουσβιτς, να μη συμβεί τίποτε παρόμοιο” T. W Adorno Ογδόντα ένα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη στιγμή κατά την οποία ο Κόκκινος Στρατός διέκοψε υλικά —έστω και καθυστερημένα— τη λειτουργία της πιο ριζοσπαστικά εξορθολογισμένης μηχανής μαζικής εξόντωσης που παρήγαγε ποτέ η ανθρώπινη ιστορία. Στις 27 Ιανουαρίου 1945, τα σοβιετικά στρατεύματα απελευθέρωσαν περίπου 7.000 επιζώντες του στρατοπέδου συγκέντρωσης και εξόντωσης του Άουσβιτς, φέρνοντας…

Read More

Theodor Adorno & Max Horkeimer | Προς ένα νέο μανιφέστο;

Εισαγωγικό σημείωμα του Shades  Το «Προς ένα νέο μανιφέστο» (Towards a New Manifesto) των Τέοντορ Β. Αντόρνο και Μαξ Χόρκχαϊμερ γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950, πιθανότατα γύρω στο 1950–1951, σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής και θεωρητικής κρίσης για την ευρωπαϊκή και διεθνή Αριστερά. Ωστόσο, το κείμενο δεν δημοσιεύτηκε τότε ως το επίσημο μανιφέστο της «Σχολής της Φρανκφούρτης» και παρέμεινε για χρόνια ημιτελές. Τελικά κυκλοφόρησε μεταγενέστερα ως ιστορικό και θεωρητικό τεκμήριο της Κριτικής Θεωρίας. Το κείμενο «Προς ένα νέο μανιφέστο» αποτελεί μια συμπυκνωμένη, αιχμηρή παρέμβαση της Κριτικής Θεωρίας απέναντι…

Read More

Ιστορικός σχολιασμός με αφορμή μια φωτογραφία από την Γερμανία, το 1933

Εδώ βλέπουμε μια φωτογραφία από την Γερμανία, το 1933. Ένας Γερμανοεβραίος έμπορος στέκεται όρθιος μπροστά στο κατάστημά του, προσπαθώντας να περισώσει κάτι από την αξιοπρέπεια και την αίσθηση του ανήκειν που κάποτε θεωρούσε αυτονόητη. Στο πέτο του λάμπει το στρατιωτικό μετάλλιο του Σιδηρού Σταυρού, απονεμημένη για τις πράξεις του στο μέτωπο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν πολέμησε για την Γερμανία που πίστευε πως ήταν και αυτός πολίτης της. Ήταν η Γερμανία που υπερασπίστηκε, τα χαρακώματα που μοιράστηκε με άλλους άμοιρους (μη εβραίους) Γερμανούς, η ίδια καπιταλιστική χώρα που τότε τον…

Read More

Ένα ιστορικό ντοκουμέντο: «Ενάντια στην ντροπή του πογκρόμ κατά των Εβραίων»

Εισαγωγικό σημείωμα Το ιστορικό ντοκουμέντο που παρουσιάζεται σε αυτή τη δημοσίευση έχει ιδιαίτερη αξία. Πρόκειται για άρθρο στην ιστορική εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας (KPD), την Κόκκινη Σημαία, τον Νοέμβριο του 1938, λίγο μετά την «Νύχτα των Κρυστάλλων», την περίοδο που το εθνικοσοσιαλιστικό τέρας βρισκόταν στο απόγειο της δύναμής του. Το ντοκουμέντο αυτό έχει βαρύνουσα σημασία, διότι παρεμβάλλεται ως ρήγμα στις κυρίαρχες αστικές αφηγήσεις, οι οποίες επιδιώκουν να παρουσιάσουν την εικόνα μιας δήθεν ανύπαρκτης αντίστασης εντός της ίδιας της Γερμανίας απέναντι στον ναζισμό. Μια τέτοια αφήγηση βολεύει τόσο το σημερινό…

Read More

Ποτέ Ξανά: Ο αγώνας της μνήμης είναι ακόμα εδώ. Με αφορμή το πογκρόμ της 9ης Νοεμβρίου 1938

Πέρασαν αρκετές δεκαετίες από εκείνη τη φρικτή νύχτα της 9ης Νοεμβρίου 1938, που σηματοδότησε την απαρχή των συστηματικών ενεργειών εξόντωσης των Εβραίων στην Ευρώπη. Μετά από μια δεκαετία κοινωνικής και πολιτικής αποσύνθεσης, μιας ακήρυκτης εμφύλιας ταξικής σύγκρουσης και της κατάρρευσης της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης —με την ήττα του προλεταριακού και κομμουνιστικού κινήματος και την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού στην εξουσία το 1933—, το ναζιστικό καθεστώς εγκαινίασε ένα σύνολο αντισημιτικών πολιτικών που ενσωματώνονταν οργανικά στη δομή του. Εκείνη την εποχή ζούσαν στη Γερμανία περίπου 500.000 Εβραίοι. Το καθεστώς τους μετέτρεψε σε αποδιοπομπαίους…

Read More