Theobald Ziegler | Ο Αντισημιτισμός (1901)

Το κείμενο του Theobald Ziegler, Ο Αντισημιτισμός, δημοσιευμένο το 1901, ανήκει στις πρώιμες απόπειρες θεωρητικής και ιστορικής κατανόησης του αντισημιτισμού ως ιδιαίτερου κοινωνικού και ιδεολογικού φαινομένου της νεωτερικότητας. Γραμμένο σε μια περίοδο κατά την οποία ο σύγχρονος αντισημιτισμός είχε ήδη αποκτήσει οργανωμένη πολιτική μορφή στην Ευρώπη, το κείμενο επιχειρεί να εξετάσει τις κοινωνικές, πολιτικές και πνευματικές προϋποθέσεις της εμφάνισής του. Η αξία του κειμένου αυτού σήμερα, το οποίο πρέπει να διαβαστεί ιστορικά και κριτικά, βρίσκεται στο γεγονός ότι αποτελεί ένα πρώιμο τεκμήριο μιας εποχής κατά την οποία ο αντισημιτισμός μετασχηματιζόταν…

Read More

Zoltan Tarr | Ο Λούκατς και το εβραϊκό ζήτημα

Η ιστορία του μαρξισμού δεν είναι μόνο η ιστορία της υλιστικής μεθόδου κριτικής του καπιταλισμού, αλλά και η ιστορία των θεωρητικών και διαλεκτικών του αντιφάσεων. Μία από τις σημαντικότερες αφορά τη σχέση του με το λεγόμενο «εβραϊκό ζήτημα» και, ευρύτερα, με την κατανόηση του σύγχρονου αντισημιτισμού. Παρά το γεγονός ότι ο μαρξισμός υπήρξε η πρώτη θεωρία που επιχείρησε να ερμηνεύσει την αστική κοινωνία ως ιστορικά προσδιορισμένη μορφή κοινωνικής οργάνωσης, δεν κατόρθωσε πάντοτε με επάρκεια να συλλάβει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του αντισημιτισμού ως ιδεολογίας της νεωτερικότητας. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις παρέμεινε…

Read More

Ποτέ Ξανά: Ο αγώνας της μνήμης είναι ακόμα εδώ. Με αφορμή το πογκρόμ της 9ης Νοεμβρίου 1938

Πέρασαν αρκετές δεκαετίες από εκείνη τη φρικτή νύχτα της 9ης Νοεμβρίου 1938, που σηματοδότησε την απαρχή των συστηματικών ενεργειών εξόντωσης των Εβραίων στην Ευρώπη. Μετά από μια δεκαετία κοινωνικής και πολιτικής αποσύνθεσης, μιας ακήρυκτης εμφύλιας ταξικής σύγκρουσης και της κατάρρευσης της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης —με την ήττα του προλεταριακού και κομμουνιστικού κινήματος και την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού στην εξουσία το 1933—, το ναζιστικό καθεστώς εγκαινίασε ένα σύνολο αντισημιτικών πολιτικών που ενσωματώνονταν οργανικά στη δομή του. Εκείνη την εποχή ζούσαν στη Γερμανία περίπου 500.000 Εβραίοι. Το καθεστώς τους μετέτρεψε σε αποδιοπομπαίους…

Read More

Η ουλή του Οδυσσέα | Τα πολλαπλά πρόσωπα του αντισημιτισμού: Θεσσαλονίκη 10/5 Διεθνής Έκθεση Βιβλιου

Η ουλή του Οδυσσέα Γράφει η Μ. Ι Είναι Μάιος του 2025, και στο διαδίκτυο δημοσιεύεται ένα κείμενο Ελλήνων εκδοτών-βιβλιοπωλείων, με το οποίο εναντιώνονται στη διεξαγωγή μιας συζήτησης στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκη, ο τίτλος είναι “Η λογοτεχνία δεν ξεπλένει την γενοκτονία”. Διαφορετικά όμως, ο τίτλος, σε μια σύνδεση με την προτροπή του κειμένου, θα μπορούσε να είναι ο εξής “Η εβραϊκή λογοτεχνία απαγορεύεται”. Αλλά ας το πιάσουμε το νήμα από λίγο παλαιότερα. Ήταν 1936 όταν ο αυτοεξόριστος γερμανοεβραίος φιλόλογος Erich Auerbach, μελετητής της ρουμανικής γλώσσας και λάτρης…

Read More

Armin Pfahl: Οι πρώτοι Γερμανοί εθνικιστές και οι Εβραίοι

Ο εθνικισμός εξακολουθεί να παρουσιάζεται συχνά ως ένα απελευθερωτικό και προοδευτικό ιστορικό φαινόμενο, ιδιαίτερα όταν αναφερόμαστε στις απαρχές του, στις αστικές επαναστάσεις και στα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα του 19ου αιώνα, αλλά και ύστερα. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ιστορική και θεωρητική εξέταση αποκαλύπτει ότι η συγκρότηση των εθνικών ιδεολογιών υπήρξε πολύ πιο αντιφατική. Η κατασκευή της εθνικής λαϊκής κοινότητας δεν πραγματοποιήθηκε μόνο μέσα από την επίκληση μιας κοινής γλώσσας, ιστορίας ή πολιτισμού, αλλά και μέσω του αποκλεισμού όσων θεωρήθηκαν «ξένα σώματα» απέναντι στο υποτιθέμενο εθνικό ομογενοποιημένο σύνολο. Το κείμενο του Armin Pfahl…

Read More

Η διαλεκτική αντισημιτισμού – νεωτερικότητας

Γράφει ο Αντώνης Π. Στο έργο του από το 1975 “Emanzipation und Antisemitismus. Studien zur „Judenfrage” der bürgerlichen Gesellschaft” (Χειραφέτηση και Αντισημιτισμός. Μελέτες για το “εβραϊκό ζήτημα” της αστικής κοινωνίας), ο Γερμανός ιστορικός Reinhard Rürup δηλώνει αμέσως το ζήτημα της ενοχής: «Η ιστορία των Εβραίων στη Γερμανία θα παραμένει για πάντα επισκιασμένη από τον σύγχρονο αντισημιτισμό, τη λεγόμενη «εβραϊκή πολιτική» του εθνικοσοσιαλισμού και τη δολοφονία εκατομμυρίων Γερμανών και Ευρωπαίων Εβραίων». (1) Μέχρι το 1933, φαινόταν ότι οι Εβραίοι είχαν ζήσει μια περίοδο ακμής στη Γερμανία από τον Διαφωτισμό. «Ήταν μια…

Read More

Heinrich Heine | Κομμουνισμός ο Σκυθρωπός ήρωας.

Δημοσιεύτηκε στο τρίτο τεύχος του Shades Magazine. Εισαγωγικό σημείωμα του Benjamin Conti. Μετάφραση: Homo Negativus Ο εβραϊκής καταγωγής Christian Johann Heinrich Heine ήταν ο σημαντικότερος γερμανόφωνος ποιητής μετά τον Goethe. Η επιρροή του στη γερμανόφωνη ποίηση υπήρξε ιδιαίτερα φλογερή και αυτό γιατί για πρώτη φορά εισήγαγε την απλή καθημερινή γλώσσα των ανθρώπων στα ποιήματα του. Εκτός από ποιητής, υπήρξε σημαντικός κριτικός λογοτεχνίας και δημοσιογράφος. Ξεχώρισε για την λυρικότητα του, ακόμα και στα δημοσιογραφικά του άρθρα. Ο Heine γεννήθηκε στο Düsseldorf της Γερμανίας στις 13 Δεκέμβρη του 1797, στα τέλη του…

Read More

Theodor W. Adorno | Μικρές λύπες, Μεγάλα Τραγούδια*

Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας. Πρώτη δημοσίευση στη σελίδα: geniusloci2017 Η σύγχρονη μαζική κουλτούρα είναι ιστορικά αναγκαία και όχι απλά αποτέλεσμα της εγκόλπωσης της ζωής στην ολότητα της από τερατώδεις επιχειρήσεις, αλλά ως συνέπεια αυτού που μοιάζει να είναι απόλυτα αντίθετο με την κυρίαρχη τυποποίηση της συνειδητότητας σήμερα, του αισθητικού υποκειμενισμού. Πράγματι όσο περισσότερο ταξιδεύουν προς τα μέσα οι καλλιτέχνες, τόσο περισσότερο μαθαίνουν να εγκαταλείπουν την παιδιάστικη χαρά του να μιμούνται την εξωτερική πραγματικότητα. Την ίδια στιγμή όμως, χάρη στη σκέψη πάνω στη ψυχή, ανακαλύπτουν όλο και περισσότερο πως να ελέγχουν τους…

Read More

Walter Benjamin | Αριστερή μελαγχολία

Σήμερα, τα ποιήματα του Kästner διατίθενται ήδη σε τρεις επιβλητικούς τόμους. Οποιοσδήποτε θελήσει να μελετήσει τον χαρακτήρα των στίχων του όμως θα πρέπει να εμμείνει στην μορφή που είχαν όταν πρωτοεμφανίστηκαν. Δεμένα σε βιβλίο είναι πολύ στριμωγμένα και κάπως ασφυκτικά, αλλά στις εφημερίδες πετάγονται σαν τα ψάρια στο νερό. Αν αυτό το νερό δεν είναι και το καθαρότερο, και αν κάθε είδους απόβλητα επιπλέουν πάνω του, τόσο το καλύτερο για τον συγγραφέα, αφού οι ποιητικοί γυρίνοι του μπορούν να τραφούν από αυτά. Η δημοφιλία των ποιημάτων αυτών συνδέεται με την…

Read More

Michael Löwy | Η Μετάβαση του Νεαρού Μαρξ προς τον Κομμουνισμό (1842-1844)

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου Michael Löwy, The Theory of Revolution in the Young Marx, εκδόσεις Haymarket Books, 2005 ,της σειράς βιβλίων του περιοδικού Historical Materialism. Μετάφραση στα ελληνικά Alerta Communista Ι. Η Εφημερίδα του Ρήνου Η Εφημερίδα του Ρήνου [Rheinische Zeitung] υπήρξε το προϊόν ενός σύντομου παντρέματος μεταξύ του αριστερού εγελιανισμού και της φιλελεύθερης αστικής τάξης. Αν η εγελιανή αριστερά είχε γεννηθεί απ’ την αστική τάξη της Ρηνανίας, η ένωσή της σ’ ένα κοινό όργανο δεν θα χρειαζόταν περαιτέρω ερμηνεία. Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι η ιντελιγκέντσια των Νεαρών…

Read More