Η πρόσφατη τρομοκρατική, δολοφονική επίθεση στη ΛΟΑΤΚΙ πορεία στο Βερολίνο αποτελεί μια βαθιά αντιδραστική πράξη βίας, η οποία στρέφεται ενάντια στις αστικές ελευθερίες, στην αυτοδιάθεση του ατόμου, αλλά και στην ίδια την προοπτική της κοινωνικής χειραφέτησης. Ο ισλαμισμός, όπως και κάθε μορφή θρησκευτικού φονταμενταλισμού, συνιστά μια μορφή αντιδραστικής ιδεολογίας που αναδύθηκε στη νεωτερικότητα, εχθρικής όχι μόνο απέναντι στα ΛΟΑΤΚΙ άτομα, αλλά συνολικά απέναντι στις δυνατότητες και τις απόπειρες για την πανανθρώπινη χειραφέτηση που ιστορικά αναδύθηκαν στο πλαίσιο της νεωτερικότητας. Ο ισλαμισμός, ως ιδεολογία, είναι τόσο βαθιά αντικομμουνιστικός, όσο και οι…
Read MoreTag: υλιστική κριτική
Χειρόγραφα 1844 – Ιστορία και Ταξική Συνείδηση | Τα πρώιμα έργα των Μαρξ και Λούκατς: Αλλοτρίωση, πραγμοποίηση και η Σχολή της Φρανκφούρτης
Η έννοια της πραγμοποίησης αποτελεί μία από τις πιο γόνιμες αλλά και πιο σύνθετες κατηγορίες της μαρξιστικής θεωρίας. Δεν αφορά μόνο τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικές σχέσεις εμφανίζονται ως σχέσεις μεταξύ πραγμάτων, αλλά και τη μορφή της ίδιας της συνείδησης στη νεωτερική καπιταλιστική κοινωνία. Από τον Μαρξ έως τον Λούκατς και την Κριτική Θεωρία, η πραγμοποίηση υπήρξε μία από τις κεντρικές έννοιες για την κατανόηση της καπιταλιστικής νεωτερικότητας. Μέσα από αυτήν καθίσταται δυνατή η ερμηνεία όχι μόνο της οικονομίας, αλλά και του τρόπου με τον οποίο συγκροτούνται η…
Read MoreZoltan Tarr | Ο Λούκατς και το εβραϊκό ζήτημα
Η ιστορία του μαρξισμού δεν είναι μόνο η ιστορία της υλιστικής μεθόδου κριτικής του καπιταλισμού, αλλά και η ιστορία των θεωρητικών και διαλεκτικών του αντιφάσεων. Μία από τις σημαντικότερες αφορά τη σχέση του με το λεγόμενο «εβραϊκό ζήτημα» και, ευρύτερα, με την κατανόηση του σύγχρονου αντισημιτισμού. Παρά το γεγονός ότι ο μαρξισμός υπήρξε η πρώτη θεωρία που επιχείρησε να ερμηνεύσει την αστική κοινωνία ως ιστορικά προσδιορισμένη μορφή κοινωνικής οργάνωσης, δεν κατόρθωσε πάντοτε με επάρκεια να συλλάβει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του αντισημιτισμού ως ιδεολογίας της νεωτερικότητας. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις παρέμεινε…
Read MoreΟ ναρκισσισμός ως κανόνας | Η ψυχική παραμόρφωση στην ύστερη καπιταλιστική κοινωνία
Ο ναρκισσισμός παρουσιάζεται από την Ιδεολογία της Κυριαρχίας ως μια ατομική ψυχολογική διαταραχή ή ως ένα χαρακτηριστικό που φέρουν μονάχα ορισμένες προσωπικότητες. Το κείμενο του Peter Samol ακολουθεί μια διαφορετική διαδρομή. Αντί να ερμηνεύσει τον ναρκισσισμό ως ένα ιδιωτικό ψυχικό φαινόμενο, τον αναλύει – περιγράφει ως μια κοινωνικά παραγόμενη μορφή υποκειμενικότητας, η οποία αναδύεται από τις ίδιες τις αντιφάσεις που παράγει η κρίση του ύστερου καπιταλισμού. Η επισφάλεια, η καθολίκευση του ανταγωνισμού, η εμπορευματοποίηση των κοινωνικών σχέσεων και η διαρκής απαίτηση για αυτοπροβολή και αυτοβελτίωση στην κοινωνία των εμπορευμάτων δεν…
Read MoreL Feuerbach: Το μυστήριο της ανάστασης και της υπερφυσικής γέννησης
Ο Λούντβιχ Φόυερμπαχ (Ludwig Feuerbach, 1804–1872) ήταν Γερμανός φιλόσοφος και μία από τις σημαντικότερες μορφές της νεοεγελιανής φιλοσοφίας. Σπούδασε αρχικά θεολογία, αλλά γρήγορα στράφηκε στη φιλοσοφία υπό την επίδραση του Χέγκελ. Σταδιακά απομακρύνθηκε από τον ιδεαλισμό και ανέπτυξε έναν «ανθρωπολογικό υλισμό», ασκώντας ριζική κριτική στη θρησκεία. Το σημαντικότερο έργο του είναι «Η ουσία του Χριστιανισμού» (1841, από εκεί είναι και το παρακάτω απόσπασμα), όπου υποστηρίζει ότι ο Θεός δεν αποτελεί υπερβατική πραγματικότητα, αλλά προβολή των ουσιωδών ανθρώπινων ιδιοτήτων. Κατά τον Φόυερμπαχ, ο άνθρωπος αποξενώνει τις δικές του δυνάμεις, τις αποδίδει…
Read MoreΕικόνες του θεάματος μιας αντι-εξέγερσης | Ένα σχόλιο με αφορμή τα ρατσιστικά επεισόδια στο Μπέλφαστ
Την ταινία αυτή την έχουμε ξαναδεί. Αρκετές είναι οι ομοιότητες της κρίσης στο Μπέλφαστ, όπου έχουν ξεσπάσει βίαια αντιμεταναστευτικά επεισόδια, με την εξάπλωση του αντισημιτισμού στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη σήμερα, αν και, όπως συνηθίζουμε να τονίζουμε, υπάρχουν και σημαντικές ιστορικές και θεωρητικές διαφορές ανάμεσα στα δύο φαινόμενα, του ρατσισμού και του αντισημιτισμού. Οι αντιμεταναστευτικές διαδηλώσεις στο Μπέλφαστ είναι μια ακόμη υπενθύμιση ότι, σε περιόδους βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης και κοινωνικής αποσύνθεσης, η κυρίαρχη ιδεολογία σπρώχνει την κοινωνική δυσαρέσκεια μακριά από τις πραγματικές κοινωνικές σχέσεις εκμετάλλευσης και τον ταξικό ανταγωνισμό…
Read MoreΣαν σήμερα 4 Ιουνίου 1971: Φεύγει από την ζωή ο György Lukács,
Σαν σήμερα (4 Ιουνίου), το 1971, πεθαίνει στη Βουδαπέστη, σε ηλικία 86 ετών, ο Γκέοργκ Λούκατς, ένας από τους σημαντικότερους μαρξιστές φιλοσόφους και θεωρητικούς της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Ο Λούκατς υπήρξε μια εμβληματική μορφή της μαρξιστικής θεωρίας, η οποία επιχείρησε να επανασυνδέσει τον ιστορικό υλισμό με το ζήτημα της συνείδησης, της κουλτούρας και της κοινωνικής ολότητας. Στο έργο του Ιστορία και Ταξική Συνείδηση (1923), που επηρέασε βαθιά ολόκληρη τη μεταγενέστερη παράδοση του δυτικού μαρξισμού, ανέλυσε την πραγμοποίηση ως ένα κεντρικό χαρακτηριστικό της καπιταλιστικής κοινωνίας. Μια κοινωνική συνθήκη όπου οι…
Read MoreΗ Μεταμφίεση της Νέας Ακροδεξιάς | Φιλοσημιτισμός, Νεοφιλελευθερισμός και Ταξικός Κυνισμός την Εποχή της Καπιταλιστικής Κρίσης
Ο Άδωνις Γεωργιάδης, που από βιβλιοπώλης ακροδεξιών βιβλίων μετατράπηκε σχεδόν εν μία νυκτί σε «φιλοεβραίο», μαζί με ένα ευρύτερο ακροδεξιό (νέο ή μη) φιλελεύθερο «παρεάκι» φιλοσημιτών που τον ακολουθεί —το οποίο έχουμε δυστυχώς συναντήσει και εμείς κατά καιρούς— επιχειρεί σήμερα να εμφανιστεί ως ο φορέας ενός υποτιθέμενου εκσυγχρονισμένου φιλελευθερισμού και της αστικο-δημοκρατικής κανονικότητας. Για τη σχέση αγάπης αλλά και της σύνδεσης του φιλελευθερισμού με τη νέα ακροδεξιά έχουμε αναφερθεί. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη μεταμφίεση του Άδωνη δεν κρύβεται κάποια ουσιαστική ρήξη με το παρελθόν της ελληνικής «νέας ακροδεξιάς», αλλά…
Read MoreΘέσεις για τον μιλιταρισμό και τον αντιμιλιταρισμό | Με αφορμή την σύγκρουση στην Ουκρανία
Το κείμενο που ακολουθεί βρίσκεται στο 4ο τεύχος της έντυπης έκδοσης του Shades Magazine. Αποτελεί το πρώτο από τα τρία κείμενα του τεύχους που δημοσιεύτηκαν με τον τίτλο: «Τρεις Πολεμικές για τον Πόλεμο». Τα κείμενα αυτά ήταν το αποτέλεσμα των συζητήσεων στο εσωτερικό του Shades το 2022. 1. Οι εξελίξεις στον καπιταλιστικό κόσμο μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, καταρχήν επιβάλουν μια νηφάλια τοποθέτηση από εκείνους τους πολιτικούς κύκλους και εκείνες της φωνές της Θεωρίας που τοποθετούν πραγματικά την ύπαρξη τους στην απέναντι όχθη. Ενάντια στην καπιταλιστική κυριαρχία και των διάφορων…
Read MoreΗ στεγαστική κρίση και οι μύθοι της | Θέσεις για το στεγαστικό ζήτημα
Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί τη συμπύκνωση της συζήτησης στο εσωτερικό του Shades τον Απρίλιο του 2026. Ωστόσο, η ανάλυση αυτή δεν είναι σε καμία περίπτωση ολοκληρωμένη. Παρ’ όλα αυτά, αποφασίσαμε να δημοσιεύσουμε μια πρώτη εκδοχή του κειμένου για λόγους που σχετίζονται με τη συγκυρία. Μια επόμενη εκδοχή θα ακολουθήσει ύστερα και από την προγραμματισμένη συνάντηση του εγχειρήματος το επόμενο διάστημα στην Αθήνα. Στόχος μας είναι να προχωρήσουμε σε μεγαλύτερη εμβάθυνση των θέσεων του εγχειρήματος πάνω σε αυτό το τόσο φλέγον ταξικό ζήτημα, όπως είναι η στεγαστική κρίση στις μεγάλες…
Read More