Μεταφράσαμε και δημοσιεύουμε το κείμενο του Herbert Böttcher, «Η ίδια η διατήρηση του status quo συνιστά την καταστροφή», μια επαναπροσέγγιση του Βάλτερ Μπένγιαμιν με αφορμή τα εκατό χρόνια από το απόσπασμά του «Ο καπιταλισμός ως θρησκεία» (1921). Ο Böttcher διαβάζει τον Μπένγιαμιν μέσα από το πρίσμα του θεωρητικού κύκλου της κριτικής της αξίας, υποστηρίζοντας με ένα τρόπο ότι η φράση-κλειδί «το ότι τα πράγματα είναι όπως έχουν είναι η καταστροφή» δεν επιχειρεί να περιγράψει μια απειλή που έρχεται μελλοντικά αλλά την ίδια τη λειτουργία του παρόντος καπιταλισμού: μια «επιστροφή του…
Read MoreCategory: Αρχείο Θεωρητικών Κειμένων
Roswitha Scholz | ο Homo Sacer και “Οι Τσιγγάνοι”
Ένα δοκίμιο (τίτλος πρωτοτύπου: Homo Sacer und „Die Zigeuner“) της Roswitha Scholz – ο Homo Sacer και “Οι Τσιγγάνοι” με θέμα τον αντι-τσιγγανισμό καθώς και την έννοια του homo sacer (από το βιβλίο του Giorgio Agamben “Homo sacer ou la vie nue” )που είναι ιδιάιτερα αποκαλυπτική για τη σημασία του αντι-τσιγγανισμού στον καπιταλισμό. Ο πλήρης τίτλος είναι: ο Homo Sacer και “Οι Τσιγγάνοι” Αντιτσιγγανισμός – Σκέψεις για μια ουσιαστική και ως εκ τούτου “ξεχασμένη” παραλλαγήτου σύγχρονου ρατσισμού. Μετάφραση: https://wormhole.noblogs.org/post/2025/02/09/roswitha-scholz-homo-sacer-und-die-zigeuner/ Εισαγωγικό Σημείωμα του Shades Δημοσιεύουμε το δοκίμιο της Roswitha Scholz «ο…
Read MoreAnselm Jappe | Οι μεταφυσικές λεπτές αποχρώσεις του εμπορεύματος
Δοκίμιο του Γερμανού συγγραφέα Anselm Jappe που εξετάζει την ιστορία και τη συνεχιζόμενη συνάφεια της έννοιας του φετιχισμού του εμπορεύματος, με ιδιαίτερη έμφαση στο ρόλο της καταστασιακής θεωρίας στην περαιτέρω εμβάθυνσή της μετά τον Μαρξ. Μετάφραση https://wormhole.noblogs.org/post/2025/02/05/anselm-jappe-metaphysical-subtleties-commodity/ Διευκρινιστικό σημείωμα του Shades Δημοσιεύουμε το δοκίμιο του Anselm Jappe «Οι μεταφυσικές λεπτές αποχρώσεις του εμπορεύματος» (2009), ένα κείμενο που επιστρέφει σε κάτι φαινομενικά αυτονόητο, την ύπαρξη του εμπορεύματος, για να δείξει ότι πίσω από αυτή την «αυτονοήτη» καθημερινότητα κρύβεται η πιο κρίσιμη κατηγορία της μαρξικής κριτικής: ο φετιχισμός του εμπορεύματος. Ο Jappe,…
Read MoreΧειρόγραφα 1844 – Ιστορία και Ταξική Συνείδηση | Τα πρώιμα έργα των Μαρξ και Λούκατς: Αλλοτρίωση, πραγμοποίηση και η Σχολή της Φρανκφούρτης
Η έννοια της πραγμοποίησης αποτελεί μία από τις πιο γόνιμες αλλά και πιο σύνθετες κατηγορίες της μαρξιστικής θεωρίας. Δεν αφορά μόνο τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικές σχέσεις εμφανίζονται ως σχέσεις μεταξύ πραγμάτων, αλλά και τη μορφή της ίδιας της συνείδησης στη νεωτερική καπιταλιστική κοινωνία. Από τον Μαρξ έως τον Λούκατς και την Κριτική Θεωρία, η πραγμοποίηση υπήρξε μία από τις κεντρικές έννοιες για την κατανόηση της καπιταλιστικής νεωτερικότητας. Μέσα από αυτήν καθίσταται δυνατή η ερμηνεία όχι μόνο της οικονομίας, αλλά και του τρόπου με τον οποίο συγκροτούνται η…
Read MoreΟ ναρκισσισμός ως κανόνας | Η ψυχική παραμόρφωση στην ύστερη καπιταλιστική κοινωνία
Ο ναρκισσισμός παρουσιάζεται από την Ιδεολογία της Κυριαρχίας ως μια ατομική ψυχολογική διαταραχή ή ως ένα χαρακτηριστικό που φέρουν μονάχα ορισμένες προσωπικότητες. Το κείμενο του Peter Samol ακολουθεί μια διαφορετική διαδρομή. Αντί να ερμηνεύσει τον ναρκισσισμό ως ένα ιδιωτικό ψυχικό φαινόμενο, τον αναλύει – περιγράφει ως μια κοινωνικά παραγόμενη μορφή υποκειμενικότητας, η οποία αναδύεται από τις ίδιες τις αντιφάσεις που παράγει η κρίση του ύστερου καπιταλισμού. Η επισφάλεια, η καθολίκευση του ανταγωνισμού, η εμπορευματοποίηση των κοινωνικών σχέσεων και η διαρκής απαίτηση για αυτοπροβολή και αυτοβελτίωση στην κοινωνία των εμπορευμάτων δεν…
Read MoreRosa Luxemburg | Οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας
Εισαγωγικό σημείωμα: Σκέψεις με αφορμή την ανάγνωση του κείμενου Το κείμενο της Rosa Luxemburg για τα οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας αποτελεί μια από τις πιο αιχμηρές θεωρητικές κριτικές στο εσωτερικό του επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος εκείνης της περιόδου, καθώς έρχεται σε αντιπαράθεση με το λενινιστικό υπόδειγμα οργάνωσης, όπως αυτό κωδικοποιείται στο διάσημο κείμενο του Λένιν «Τι να κάνουμε;», ένα κείμενο που έχει γίνει και ιδεολογικό εικόνισμα για πολλούς χώρους στην πολιτική παράδοση στην Ελλάδα. Η Luxemburg προχωρά πολύ πιο πέρα από μια επιμέρους κριτική των μορφών της οργανωτικής συγκρότησης του…
Read MoreKarl Marx | Η διαφορά ανάμεσα στη δημοκρίτεια και την επικούρεια φιλοσοφία της φύσης
Η διατριβή του Karl Marx με τίτλο Η διαφορά ανάμεσα στη δημοκρίτεια και την επικούρεια φιλοσοφία της φύσης γράφτηκε το 1841 και αποτελεί το διδακτορικό του έργο, το οποίο υπέβαλε στο Πανεπιστήμιο της Ιένας. Το κείμενο αυτό ανήκει στην πρώιμη περίοδο της σκέψης του Μαρξ, όταν ακόμη κινείται στο φιλοσοφικό περιβάλλον της μεταχεγκελιανής διανόησης και του κύκλου των «Νεαρών Χεγκελιανών». Στο έργο αυτό ο Μαρξ ασχολείται με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, συγκρίνοντας τις φυσικές θεωρίες του Δημόκριτου και του Επίκουρου. Ο Μαρξ επιχειρεί να αναδείξει τις βαθύτερες φιλοσοφικές διαφορές τους.…
Read MoreHerbert Marcuze | Λόγος και Επανάσταση (αποσπάσματα)
Αποσπάσματα από το βιβλίο του Χέρμπερτ Μαρκούζε “Λόγος και Επανάσταση” που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον. Η αρχική δημοσίευση έγινε εδώ Ένα μικρό διευκρινιστικό σημείωμα Τα αποσπάσματα του Μαρκούζε που παρουσιάζονται παρακάτω επιχειρούν μια ιστορική ανάγνωση του φαινομένου της επανάστασης, αλλά και μια επανεξέταση της σχέσης ανάμεσα στον Λόγο ως κριτική κατηγορία και στις αντικειμενικές υλικές αντιφάσεις της κοινωνίας. Στο πλαίσιο της διαλεκτικής παράδοσης, ο Μαρκούζε αναδεικνύει πως ο Λόγος δεν αποτελεί ένα ουδέτερο εργαλείο για την περιγραφή της πραγματικότητας, αλλά κινητήρια δύναμη για την ανατροπή της υπάρχουσας…
Read MoreTheodor W Adorno | για την διαλεκτική
Ένα μικρό απόσπασμα από το έργο του Αντόρνο “Μινιμα Μοράλια” για την διαλεκτική, αφορισμός 45 Ένα μικρό σημείωμα σχετικά με το Minima Moralia Το Minima Moralia του Τέοντορ Β. Αντόρνο συνιστά μια θραυσματική διαλεκτική της καθημερινότητας, ένα φιλοσοφικό αρχείο αφορισμών, πολλές φορές με έντονο λογοτεχνικό άρωμα, όπου η ηθική, η αισθητική και η κοινωνική κριτική συμπλέκονται σε ένα αρνητικό γνωσιολογικό πεδίο. Πρόκειται για ένα έργο στο οποίο η υποκειμενική εμπειρία της ιστορικής καταστροφής, του φασισμού, της εξορίας, της καθολικής εμπορευματοποίησης που έφερε η μαζική κοινωνία, μετασχηματίζεται σε κριτικό εργαλείο αποδιάρθρωσης…
Read MoreTheodor Adorno & Max Horkeimer | Προς ένα νέο μανιφέστο;
Εισαγωγικό σημείωμα του Shades Το «Προς ένα νέο μανιφέστο» (Towards a New Manifesto) των Τέοντορ Β. Αντόρνο και Μαξ Χόρκχαϊμερ γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950, πιθανότατα γύρω στο 1950–1951, σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής και θεωρητικής κρίσης για την ευρωπαϊκή και διεθνή Αριστερά. Ωστόσο, το κείμενο δεν δημοσιεύτηκε τότε ως το επίσημο μανιφέστο της «Σχολής της Φρανκφούρτης» και παρέμεινε για χρόνια ημιτελές. Τελικά κυκλοφόρησε μεταγενέστερα ως ιστορικό και θεωρητικό τεκμήριο της Κριτικής Θεωρίας. Το κείμενο «Προς ένα νέο μανιφέστο» αποτελεί μια συμπυκνωμένη, αιχμηρή παρέμβαση της Κριτικής Θεωρίας απέναντι…
Read More