Rosa Luxemburg | Οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας

Εισαγωγικό σημείωμα: Σκέψεις με αφορμή την ανάγνωση του κείμενου Το κείμενο της Rosa Luxemburg για τα οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας αποτελεί μια από τις πιο αιχμηρές θεωρητικές κριτικές στο εσωτερικό του επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος εκείνης της περιόδου, καθώς έρχεται σε αντιπαράθεση με το λενινιστικό υπόδειγμα οργάνωσης, όπως αυτό κωδικοποιείται στο διάσημο κείμενο του Λένιν «Τι να κάνουμε;», ένα κείμενο που έχει γίνει και ιδεολογικό εικόνισμα για πολλούς χώρους στην πολιτική παράδοση στην Ελλάδα. Η Luxemburg προχωρά πολύ πιο πέρα από μια επιμέρους κριτική των μορφών της οργανωτικής συγκρότησης του…

Read More

Karl Marx | Η διαφορά ανάμεσα στη δημοκρίτεια και την επικούρεια φιλοσοφία της φύσης

Η διατριβή του Karl Marx με τίτλο Η διαφορά ανάμεσα στη δημοκρίτεια και την επικούρεια φιλοσοφία της φύσης γράφτηκε το 1841 και αποτελεί το διδακτορικό του έργο, το οποίο υπέβαλε στο Πανεπιστήμιο της Ιένας. Το κείμενο αυτό ανήκει στην πρώιμη περίοδο της σκέψης του Μαρξ, όταν ακόμη κινείται στο φιλοσοφικό περιβάλλον της μεταχεγκελιανής διανόησης και του κύκλου των «Νεαρών Χεγκελιανών». Στο έργο αυτό ο Μαρξ ασχολείται με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, συγκρίνοντας τις φυσικές θεωρίες του Δημόκριτου και του Επίκουρου. Ο Μαρξ επιχειρεί να αναδείξει τις βαθύτερες φιλοσοφικές διαφορές τους.…

Read More

Herbert Marcuze | Λόγος και Επανάσταση (αποσπάσματα)

Αποσπάσματα από το βιβλίο του Χέρμπερτ Μαρκούζε “Λόγος και Επανάσταση” που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον. Η αρχική δημοσίευση έγινε εδώ  Ένα μικρό διευκρινιστικό σημείωμα  Τα αποσπάσματα του Μαρκούζε που παρουσιάζονται παρακάτω επιχειρούν μια ιστορική ανάγνωση του φαινομένου της επανάστασης, αλλά και μια επανεξέταση της σχέσης ανάμεσα στον Λόγο ως κριτική κατηγορία και στις αντικειμενικές υλικές αντιφάσεις της κοινωνίας. Στο πλαίσιο της διαλεκτικής παράδοσης, ο Μαρκούζε αναδεικνύει πως ο Λόγος δεν αποτελεί ένα ουδέτερο εργαλείο για την περιγραφή της πραγματικότητας, αλλά κινητήρια δύναμη για την ανατροπή της υπάρχουσας…

Read More

Theodor W Adorno | για την διαλεκτική

Ένα μικρό απόσπασμα από το έργο του Αντόρνο “Μινιμα Μοράλια” για την διαλεκτική, αφορισμός 45 Ένα μικρό σημείωμα σχετικά με το Minima Moralia Το Minima Moralia του Τέοντορ Β. Αντόρνο συνιστά μια θραυσματική διαλεκτική της καθημερινότητας, ένα φιλοσοφικό αρχείο αφορισμών, πολλές φορές με έντονο λογοτεχνικό άρωμα, όπου η ηθική, η αισθητική και η κοινωνική κριτική συμπλέκονται σε ένα αρνητικό γνωσιολογικό πεδίο. Πρόκειται για ένα έργο στο οποίο η υποκειμενική εμπειρία της ιστορικής καταστροφής, του φασισμού, της εξορίας, της καθολικής εμπορευματοποίησης που έφερε η μαζική κοινωνία, μετασχηματίζεται σε κριτικό εργαλείο αποδιάρθρωσης…

Read More

Theodor Adorno & Max Horkeimer | Προς ένα νέο μανιφέστο;

Εισαγωγικό σημείωμα του Shades  Το «Προς ένα νέο μανιφέστο» (Towards a New Manifesto) των Τέοντορ Β. Αντόρνο και Μαξ Χόρκχαϊμερ γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950, πιθανότατα γύρω στο 1950–1951, σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής και θεωρητικής κρίσης για την ευρωπαϊκή και διεθνή Αριστερά. Ωστόσο, το κείμενο δεν δημοσιεύτηκε τότε ως το επίσημο μανιφέστο της «Σχολής της Φρανκφούρτης» και παρέμεινε για χρόνια ημιτελές. Τελικά κυκλοφόρησε μεταγενέστερα ως ιστορικό και θεωρητικό τεκμήριο της Κριτικής Θεωρίας. Το κείμενο «Προς ένα νέο μανιφέστο» αποτελεί μια συμπυκνωμένη, αιχμηρή παρέμβαση της Κριτικής Θεωρίας απέναντι…

Read More

Robert Kurz | Υστερικός Λαϊκισμός – η σύγχυση της αστικής κοινής γνώμης και το κυνήγι αποδιοπομπαίων τράγων

Συνεχίζουμε τον εμπλουτισμό του αρχείου της νέας ιστοσελίδας με κάποια ιστορικά κείμενα που διατηρούν την επικαιρότητα τους, όπως αυτό το κείμενο του Robert Kurz: «Υστερικός Λαϊκισμός – η σύγχυση της αστικής κοινής γνώμης και το κυνήγι αποδιοπομπαίων τράγων» . Σε αυτό το κείμενο ο Kurz αναλύει τον σύγχρονο λαϊκισμό όχι ως την πολιτική δημαγωγία των διαφόρων πολιτικών τάσεων της κυριαρχίας, αλλά ως μια κοινωνική και ιδεολογική αντίδραση μέσα στην δίνη της κρίσης του καπιταλισμού. Ο Kurz δείχνει ότι η φαινομενική λαϊκή οργή που εκφράζεται σε διάφορες μορφές δεν είναι αποτέλεσμα…

Read More

Theodor Adorno | Αντισημιτισμός και φασιστική προπαγάνδα

Το κείμενο αυτό μεταφράστηκε και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο ιστολόγιο του κοινωνικού εργαστηρίου Θεσσαλονίκης. Βρίσκεται στο βιβλίο: Theodor Adorno, The Stars Down to Earth, εκδ. Routledge, σελ. 218-231. Είναι γραμμένο στα αγγλικά και ο τίτλος του πρωτοτύπου είναι: Anti-semitism and Fascist Propaganda. Στο κείμενο που παρουσιάζουμε παρακάτω, ο Αντόρνο δεν εξετάσει την έννοια και την τεχνική της προπαγάνδας, απλά στην σφαίρα των πολιτικών ιδεών, αλλά μάλλον εστιάζει στη ψυχολογική λειτουργία της προπαγανδιστικής ρητορείας και στη δυναμική με την οποία αυτή «κερδίζει» τους ακροατές. Οι αγκιτάτορες του φασισμού δεν πείθουν…

Read More

Karl Marx | Για τον Π.Ζ. Προυντόν

Το γράμμα του Καρλ Μάρξ για τον Πιερ-Ζοζέφ Προυντόν που ακολουθεί αποτελεί ένα σπάνιο ιστορικό ντοκουμέντο εντός της διαπάλης του 19ου αιώνα γύρω από τη θεωρία, την πολιτική οικονομία και τις δυνατότητες ριζικής κοινωνικής αλλαγής. Στην καρδιά αυτής της αντιπαράθεσης βρίσκεται η κριτική του Μάρξ στις ιδέες του Προυντόν, οι οποίες —παρά τον ριζοσπαστισμό τους ενάντια στην αστική ιδιοκτησία— παραμένουν, με τον τρόπο τους, δέσμιες ενός μικροαστικού ορίζοντα και μιας μεταρρυθμιστικής αντιμετώπισης της καπιταλιστικής κοινωνίας. Το κείμενο αυτό, γραμμένο το 1865, φωτίζει τις θεωρητικές διαφορές ανάμεσα σε δύο από τους…

Read More

Rosa Luxemburg | Τι ζητάει ο Σπάρτακος

Εισαγωγικό σημείωμα Με μια στοιχειώδη περιήγηση στο ελληνόφωνο διαδίκτυο διαπιστώνει κανείς ότι η Γερμανική προλεταριακή επανάσταση του 1918–1919 παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατη, τόσο ως ιστορικό γεγονός όσο και ως θεωρητικό πρόβλημα. Ακόμη περισσότερο, οι πολιτικές συγκρούσεις, οι προγραμματικές αντιπαραθέσεις και οι μορφές οργάνωσης που αναδύθηκαν σε εκείνη τη συγκυρία σπανίως αποτελούν αντικείμενο συστηματικής συζήτησης, σε αντίθεση με την κανονικοποιημένη και συχνά μουσειοποιημένη αναφορά στην Οκτωβριανή Επανάσταση. Η αποσιώπηση αυτή δεν είναι ουδέτερη: αντανακλά έναν ευρύτερο τρόπο πρόσληψης της επαναστατικής ιστορίας που τείνει να αποσπά τα γεγονότα από τις υλικές…

Read More

Herbert Marcuze | Επανεξέταση της έννοιας της επανάστασης

Ένα σημείωμα με πρόχειρες σκέψεις με αφορμή το κείμενο που ακολουθεί Το κείμενο που ακολουθεί παραμένει, με έναν σχεδόν ανησυχητικό τρόπο, επίκαιρο, αν αναλογιστεί κανείς το επίπεδο της θεωρητικής συζήτησης που κυριαρχεί σήμερα στους λεγόμενους κύκλους της Αριστεράς και στον μεταμοντέρνο ιδεολογικό ακαδημαϊσμό, μια συζήτηση που διεξάγεται την εποχή της κρίσης του κομμουνιστικού προτάγματος. Η επαναφορά της προβληματικής από την σκοπιά της Θεωρίας, περί «επανεξέτασης της έννοιας της επανάστασης» δεν αφορά απλώς ένα ιστορικό ερώτημα, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της θεωρητικής αδυναμίας να αναστοχαστούμε την ήττα, την ενσωμάτωση της επαναστατικής…

Read More