Η ιστορία του μαρξισμού δεν είναι μόνο η ιστορία της υλιστικής μεθόδου κριτικής του καπιταλισμού, αλλά και η ιστορία των θεωρητικών και διαλεκτικών του αντιφάσεων. Μία από τις σημαντικότερες αφορά τη σχέση του με το λεγόμενο «εβραϊκό ζήτημα» και, ευρύτερα, με την κατανόηση του σύγχρονου αντισημιτισμού. Παρά το γεγονός ότι ο μαρξισμός υπήρξε η πρώτη θεωρία που επιχείρησε να ερμηνεύσει την αστική κοινωνία ως ιστορικά προσδιορισμένη μορφή κοινωνικής οργάνωσης, δεν κατόρθωσε πάντοτε με επάρκεια να συλλάβει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του αντισημιτισμού ως ιδεολογίας της νεωτερικότητας. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις παρέμεινε…
Read MoreTag: μαρξικές προσεγγίσεις
Rosa Luxemburg | Οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας
Εισαγωγικό σημείωμα: Σκέψεις με αφορμή την ανάγνωση του κείμενου Το κείμενο της Rosa Luxemburg για τα οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας αποτελεί μια από τις πιο αιχμηρές θεωρητικές κριτικές στο εσωτερικό του επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος εκείνης της περιόδου, καθώς έρχεται σε αντιπαράθεση με το λενινιστικό υπόδειγμα οργάνωσης, όπως αυτό κωδικοποιείται στο διάσημο κείμενο του Λένιν «Τι να κάνουμε;», ένα κείμενο που έχει γίνει και ιδεολογικό εικόνισμα για πολλούς χώρους στην πολιτική παράδοση στην Ελλάδα. Η Luxemburg προχωρά πολύ πιο πέρα από μια επιμέρους κριτική των μορφών της οργανωτικής συγκρότησης του…
Read MoreΚύκλος Μελέτης «Μητροπολιτικός Χώρος, Κατοικία και Κοινωνία Ελέγχου: Υλιστικές Προσεγγίσεις της Σύγχρονης Καπιταλιστικής Κυκλοφορίας»
Η πρωτοβουλία Shades Aufbau: Κοινότητα – Θεωρία – Δικτύωση ανακοινώνει τη συνέχεια των κύκλων μελέτης της, στο πλαίσιο της προσπάθειας διαμόρφωσης ενός πιο συγκροτημένου και θεωρητικά επεξεργασμένου λόγου πάνω σε κομβικά ζητήματα της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας. Με αφετηρία τις συζητήσεις των προηγούμενων συναντήσεων με θέμα τον ιστορικό φασισμό και τη νέα ακροδεξιά, το εγχείρημα επιδιώκει να εμβαθύνει σε θεματικές που αφορούν τη δομή και τις μετασχηματίσεις του ύστερου καπιταλισμού, συνδέοντας τη θεωρητική ανάλυση με τις τρέχουσες κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις. Στο πλαίσιο αυτό, ο επόμενος κύκλος μελέτης θα επικεντρωθεί στο…
Read MoreTheodor Adorno & Max Horkeimer | Προς ένα νέο μανιφέστο;
Εισαγωγικό σημείωμα του Shades Το «Προς ένα νέο μανιφέστο» (Towards a New Manifesto) των Τέοντορ Β. Αντόρνο και Μαξ Χόρκχαϊμερ γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950, πιθανότατα γύρω στο 1950–1951, σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής και θεωρητικής κρίσης για την ευρωπαϊκή και διεθνή Αριστερά. Ωστόσο, το κείμενο δεν δημοσιεύτηκε τότε ως το επίσημο μανιφέστο της «Σχολής της Φρανκφούρτης» και παρέμεινε για χρόνια ημιτελές. Τελικά κυκλοφόρησε μεταγενέστερα ως ιστορικό και θεωρητικό τεκμήριο της Κριτικής Θεωρίας. Το κείμενο «Προς ένα νέο μανιφέστο» αποτελεί μια συμπυκνωμένη, αιχμηρή παρέμβαση της Κριτικής Θεωρίας απέναντι…
Read MoreErnst Bloch | «Ο Μαρξ ως ο στοχαστής της επανάστασης» (απόσπασμα)
Το παρακάτω απόσπασμα είναι από το έργο του Ερνστ Μπλοχ, «Ουτοπία και Επανάσταση», που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Έρασμος σελ. 29 – 32. Μερικές σκέψεις με αφορμή τα αποσπάσματα που παραθέτουμε εδώ Το κείμενο – απόσπασμα που ακολουθεί, σε ένα βαθμό, αναστοχάζεται την επανάσταση όχι απλώς ως ένα εξωτερικό συμβάν ή ενός είδους ηθικού αιτήματος για δικαιοσύνη, αλλά ως την εγγενή μορφή κίνησης της ίδιας της καπιταλιστικής κοινωνίας. Η ανάλυση —όπως αποτυπώνεται μέσα και από την ερμηνευτική συμβολή του Έρνστ Μπλοχ— επιχειρεί να αναδείξει τον Καρλ Μαρξ ως στοχαστή…
Read MoreKarl Marx | Εγκώμιο του εγκλήματος
«Ο φιλόσοφος παράγει ιδέες, ο ποιητής ποιήματα, ο πάστορας κηρύγματα, και ούτω καθεξής. Ο εγκληματίας παράγει εγκλήματα. Αν προσέξουμε καλύτερα πώς σχετίζεται αυτός ο τελευταίος κλάδος παραγωγής με το κοινωνικό σύνολο, θ’ απαλλαγούμε από πολλές προκαταλήψεις. Ο εγκληματίας δεν παράγει μόνο εγκλήματα, αλλά και ποινικό δίκαιο και τον καθηγητή που διδάσκει ποινικό δίκαιο και, συνάμα, το αναπόφευκτο σύγγραμα με το οποίο ο ίδιος καθηγητής ρίχνει στην αγορά τις παραδόσεις του εν είδει “εμπορεύματος”. Έτσι πολλαπλασιάζεται ο εθνικός πλούτος, για να μην αναφέρουμε την ατομική απόλαυση που παρέχει το χειρόγραφο του…
Read MoreΚαρλ Μαρξ | Η δύναμη του χρήματος
Η δύναμη του χρήματος του Καρλ Μαρξ Αν τα ανθρώπινα αισθήματα, πάθη, κλπ., δεν είναι απλά ανθρωπολογικά φαινόμενα με τη (στενότερη) έννοια, αλλά πραγματική οντολογική επιβεβαίωση της ύπαρξης (της φύσης), κι αν επιβεβαιώνονται πραγματικά μόνο επειδή το αντικείμενό τους υπάρχει γι’ αυτά ως αισθητό αντικείμενο, τότε είναι σαφές πως: Σε καμιά περίπτωση δεν έχουν απλά και μόνον έναν τρόπο επιβεβαίωσης, αλλά κατά μείζονα λόγο ο διακριτός χαρακτήρας της ύπαρξής τους, της ζωής τους, συνίσταται στον διακριτό τρόπο της επιβεβαίωσής τους. Ο τρόπος με τον οποίο το αντικείμενο υπάρχει γι’ αυτά είναι ο ιδιαίτερος τρόπος ικανοποίησής τους. Σε…
Read MoreΓκέοργκ Λούκατς | Ο Μαρξ και ο Ένγκελς για την αισθητική
Το κείμενο του Γκέοργκ Λούκατς που ακολουθεί αποτελεί μια ελαφρώς συνεπτυγμένη εκδοχή του προλόγου που ο ίδιος συνέταξε για μια ουγγρική έκδοση μιας ανθολογίας κειμένων του Μαρξ και του Ένγκελς για την αισθητική. Θεωρήθηκε σκόπιμη η παρουσίαση και η μετάφραση αυτού του κειμένου στην ελληνική γλώσσα, καθώς αυτό αναδεικνύει μερικές θεμελιώδεις έννοιες της μαρξιστικής αισθητικής, όπως λόγου χάριν η σχετική αυτονομία της τέχνης, το τυπικό, ο θρίαμβος του ρεαλισμού. Πρώτη Δημοσίευση: Τετράδια Μαρξισμού μετάφραση: Άννα Ιακωβίδου επιμέλεια: Ηρώ Μανδηλαρά Οι μελέτες του Μαρξ και του Ένγκελς για τη λογοτεχνία είναι από λογοτεχνικής…
Read MoreΆντον Πάννεκουκ | Θρησκεία (1946)
κείμενα για τον Πάνεκουκ στο Shades Εισαγωγή του μεταφραστή Άντον Πάννεκουκ (1873-1960) [γνωστός και με τα ψευδώνυμα Καρλ Χόρνερ (Karl Horner), Τζον Χάρπερ (John Harper – J.H.) και Π. Άαρτζ (P. Aartz)] « Η ισχύς της εργατικής τάξης συντίθεται από τρεις βασικούς παράγοντες: 1) την αριθμητική της υπεροχή και τη σπουδαιότητά της στην οικονομία, 2) την ταξική συνείδηση και τη γνώση, 3) την οργάνωση και τη συνειδητή πειθαρχία. Η αύξηση της ισχύος της εργατικής τάξης συνδέεται με τη ενίσχυση αυτών των παραγόντων. Ο πρώτος παράγοντας ενισχύεται ούτως ή άλλως, ανεξάρτητα…
Read MoreΣημειώσεις πάνω στην ανάδυση του καπιταλισμού στην Ανατολική Μεσόγειο
Γράφουν οι becoming minority Στο Αμάλφι, στην Πίζα, στη Γένοβα, στη Βενετία, δηλαδή στις μεγάλες εμπορικές πόλεις-κράτη της ανατολικής Μεσογείου του ενδέκατου αιώνα, αρχίζει και σπάει η σιωπή των προκαπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, αρχίζει και μπαίνει σε ρυθμό η μηχανή που τιτιβίζει. Το θαλάσσιο εμπόριο ενοποιεί την Μεσόγειο, το αραβικό quirad και η ιταλική commenda πλάθουν μια πρώιμη μορφή μισθωτής εργασίας, σχηματίζουν μια νόθα αστική τάξη και μια νόθα προλεταριακή, η μανιφακτουρική κρατική δραστηριότητα της Βενετίας στα μέσα του δεκάτου τέταρτου αιώνα, σφραγίζει και αποκρυσταλλώνει την μισθωτή εργασία ̇ πέραν της…
Read More