20 Σεπτεμβρίου 1942 | Η ανατίναξη των γραφείων της ελληνικής ναζιστικής οργάνωσης ΕΣΠΟ

Στις 20 Σεπτεμβρίου 1942, η Ιουλία Μπίμπα, μέλος της αντιφασιστικής αντίστασης στην Κατοχή, ανατινάζει με δέκα κιλά δυναμίτη το κτίριο όπου στεγάζονταν τα κεντρικά γραφεία της ελληνικής ναζιστικής οργάνωσης ΕΣΠΟ (Εθνική Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωσις), στη γωνία Γλάδστωνος και Πατησίων, στο κέντρο της Αθήνας. Σύμφωνα με επίσημη αναφορά της Αστυνομικής Διεύθυνσης Αθηνών, στην έκρηξη και την πυρκαγιά που ακολούθησε σκοτώθηκαν 29 μέλη της ΕΣΠΟ, ο αρχηγός της, γιατρός Στεροδήμας, τραυματίστηκε βαριά και πέθανε λίγες μέρες αργότερα, καθώς και 43 Γερμανοί στρατιωτικοί που βρίσκονταν στον τρίτο όροφο. Ήταν ένα μεγαλειώδες επίτευμα της…

Read More

Ντοκουμέντο: Ένα άρθρο του Ριζοσπάστη για τα 25 χρόνια της εφημερίδας «Avanti»

Ένα ενδιαφέρον άρθρο – ντοκουμέντο για την εφημερίδα ΅΄ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ΄΄ αλλά και μετά την απαγόρευση της που βγήκε η εφημερίδα «AVANTI». Μας δίνει πληροφορίες άρθρο του ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ στις 12.2.1933 σελ.3.  Ο αρθρογράφος είναι ο  ΜΙΣΕΛ ΓΚΑΖΕΣ. Στις 11 Φλεβάρη το «Αβάντι» (όργανο της Π.Ε κεντρικής και δυτικής Μακεδονίας) η μοναδική εφημερίδα των καταπιεζόμενων μειονοτήτων μας, μπήκε στα 25 χρόνια της ύπαρξης του. Ολόκληρη η ιστορία του «αβάντι» είναι στενά συνδεδεμένη με την εξέλιξη του εργατικού κινήματος στην Μακεδονία και ιδιαίτερα καταπιεζόμενων (μειονοτήτων;).    Ένα σχόλιο Το 1933 ο Ριζοσπάστης αφιέρωνε…

Read More

Αναγνώσεις | Το πρώτο Ανατομείο στην κατοχική Θεσσαλονίκη – Θραύσματα Εβραϊκής μνήμης

Γράφει ο Νίκος Αναστασόπουλος* Δείτε επίσης και την διαδικτυακή εκδήλωση του Shades με τον Νίκο Αναστασόπουλο με αφορμή την έκδοση του βιβλίου Θα προσπαθήσουμε να θέσουμε μια μικρή ψηφίδα στο παλίμψηστο της ιστορίας της σύγχρονης Θεσσαλονίκης, ιχνηλατώντας την ιστορία της ίδρυσης και λειτουργίας του πρώτου Ανατομείου στην κατοχική Θεσσαλονίκη, η οποία συνυφαίνεται με τη ζοφερή ιστορία της καταστροφής του εβραϊκού νεκροταφείου και τον εκτοπισμό της Εβραϊκής Κοινότητας Θεσσαλονίκης. Η ιστορία της πόλης δεν θα διαφοροποιούνταν από την κατοχική ιστορία οποιουδήποτε άλλου ελληνικού αστικού κέντρου αν το 1/5 του πληθυσμού της…

Read More

Ιστορία, Μνήμη και Κυριαρχία: Για τον αναθεωρητισμό και τον ταξικό χαρακτήρα της ιστορικής αφήγησης. Σημειώσεις με αφορμή την υπόθεση της Καισαριανής

«Οι κυρίαρχες ιδέες κάθε εποχής δεν είναι παρά οι ιδέες της κυρίαρχης τάξης.» [1] Μια τοποθέτηση του εγχειρήματος Shades Aufbau – Κοινότητα – Θεωρία – Δικτύωση σχετικά με την υπόθεση των φωτογραφιών των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών (μέλη του ΚΚΕ, Ελλήνων Εβραίων κομμουνιστών αλλά και αρχειομαρξιστές), που ήρθε στη δημοσιότητα με αφορμή τη δημοπρασία που ανακοίνωσε ένας Βέλγος συλλέκτης στην πλατφόρμα eBay. Για το ιστορικό γεγονός που οδήγησε στην εκτέλεση των 200 κομμουνιστών δείτε παρακάτω στις σημειώσεις [2] Η ιστορική μνήμη δεν αποτελεί ενα υπερταξικό πεδίο, αντίθετα αποτελεί και αυτή ένα…

Read More

Αναγνώσεις: Joseph Roth | Η κρύπτη των Καπουτσίνων

 Η «Κρύπτη των Καπουτσίνων» του Joseph Roth είναι ένα από τα πιο ώριμα και μελαγχολικά έργα του, ένα μυθιστόρημα βαθιά εμποτισμένο από την εμπειρία της ιστορικής κατάρρευσης που έφερε ο πόλεμος. Το έγραψε το 1938, ενώ ο συγγραφέας βρισκόταν ήδη στην Ολλανδία, αυτοεξόριστος, αφού τα ναζιστικά στρατεύματα είχαν ήδη εισβάλλει στην Βιέννη. Το μυθιστόρημα αυτό, αποτελεί κατά κάποιο τρόπο, συνέχεια του γνωστότερου ίσως μυθιστορήματος του, Το εμβατήριο Ραντέτσκυ, αφού ήρωας του έργου είναι και εδώ, ένα μέλος της ευρύτερης οικογένειας των φον Τρόττα. Μέσα από τη ζωή του Φραντς Φέρντιναντ…

Read More

Ο Καλαματιανός νεωκόρος που επέστρεψε από το Άουσβιτς

Συλλογή πληροφοριών: Διάπυρον Ο Αριστομένης Σακκάς γεννήθηκε στο χωριό Βελανιδιά της Καλαμάτας το 1905 και, λίγο πριν το 1940, παντρεύτηκε και μετακόμισε στην πόλη της Καλαμάτας. Εκεί εργάστηκε ως νεωκόρος και, τον Οκτώβριο του 1943, τρεις μέρες πριν από τα γενέθλιά του, η ζωή τού έκανε το χειρότερο δώρο, καθώς συνελήφθη από τους Γερμανούς μέσα στην εκκλησία και οδηγήθηκε αρχικά στο Χαϊδάρι και έπειτα στο Άουσβιτς. Εκεί γλίτωσε πολλές φορές την εκτέλεση. Κάποτε, μάλιστα, παραλίγο να πάει κατά λάθος στο Κρεματόριο. Είδε να περνάει μια ομάδα Εβραίων, αυτός δεν κατάλαβε…

Read More

Μια συγκλονιστική ιστορική φωτογραφία: Παιδιά Ρομά αρνούνται να γυαλίσουν τις μπότες των Γερμανών Ναζί.

Η φωτογραφία με τα παιδιά Ρομά που αρνούνται να γυαλίσουν τις μπότες των Γερμανών στρατιωτών, αποτελεί μια από τις πιο συγκλονιστικές εικόνες του Ολοκαυτώματος στη Γιουγκοσλαβία. Αυτή η σκηνή καταγράφηκε κατά τη διάρκεια της σφαγής στο Κραγκούγιεβατς, στις 21 Οκτωβρίου 1941, όταν οι Ναζί εκτέλεσαν περίπου 2.800 Σέρβους, Ρομά, Εβραίους και άλλους πολίτες ως αντίποινα για την επίθεση Σέρβων παρτιζάνων που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 10 Γερμανών στρατιωτών και τον τραυματισμό 26 άλλων. Η εκτέλεση αυτή ήταν μέρος της πολιτικής συλλογικής τιμωρίας που είχε επιβληθεί από το ναζιστικό καθεστώς…

Read More

«Χρονικά Αντισημιτισμού #134» Η δίκη του Μαξ Μέρτεν (1959)

Με αφορμή την δημοσίευση στα «Χρονικά Αντισημιτισμού #133» ας θυμηθούμε τα γεγονότα γύρω από την περίφημη δίκη του Μέρτεν Η δίκη του μακελάρη Μαξ Μέρτεν στην Ελλάδα το 1959 [1] αποτέλεσε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα γεγονότα στην μεταεμφυλιακή Ελλάδα. Ο Μέρτεν ήταν ναζιστής νομικός και αξιωματούχος του εθνικοσοσιαλιστικού καθεστώτος, που υπηρέτησε ως στρατιωτικός διοικητής στη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής. Το όνομα του συνδέθηκε άμεσα με το Ολοκαύτωμα και με την συστηματική εξόντωση της εβραϊκής κοινότητας της πόλης, μιας από τις παλαιότερες και σημαντικότερες της Ευρώπης, γνωστή…

Read More

«Χρονικά Αντισημιτισμού #133» Μια εντολή-ντοκουμέντο του Μέρτεν Φωτίζει το ζήτημα των Εβραϊκών περιουσιών στην κατοχή

Ένα ιστορικό έγγραφο που ρίχνει φως σε μια ελάχιστα γνωστή πτυχή της διαχείρισης της εβραϊκής περιουσίας στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της ναζιστικής Κατοχής εντόπισε ο ιστορικός ερευνητής Δρ. Λεόν Σαλτιέλ, εκπρόσωπος του Παγκόσμιου Εβραϊκού Συνεδρίου στα Ηνωμένα Έθνη στη Γενεύη. Το έγγραφο, υπογεγραμμένο από τον Μαξ Μέρτεν και χρονολογούμενο στις 11 Μαρτίου 1943, περιγράφει τη μεταφορά της διαχείρισης των αγροτικών κτημάτων των Ελλήνων Εβραίων στην Αγροτική Τράπεζα. «Το έγγραφο που εντόπισα πρόσφατα και θα το κάνω δωρεά στο υπό ανέγερση Μουσείο Ολοκαυτώματος της Θεσσαλονίκης είναι μια εντολή του Μέρτεν,…

Read More

«Χρονικά Αντισημιτισμού #116» 9 Ιουνίου 1944: Η παράδοση των Εβραίων στην Κέρκυρα

Το ημερολόγιο έδειχνε Παρασκευή, 9 Ιουνίου 1944. Από τα χαράματα εκείνης της ημέρας (πέντα το πρωί), τα S.S, άρχισαν να χτυπούν με λύσσα τις πόρτες των σπιτιών που διέμεναν οι Εβραίοι της πόλης. Η διαδικασία της εκτόπισης έγινε με την αγαστή συνεργασία των ελληνικών αρχών. Μαζί τους ήταν η ελληνική χωροφυλακή και τα τάγματα ασφαλείας. Τα περισσότερα από αυτά τα σπίτια βρίσκονταν στην περιοχή της παλιάς πόλης. Μετά την Θεσσαλονίκη, τα Γιάννενα κλπ, είχε φτάσει η σειρά της Εβραϊκής κοινότητας της Κέρκυρας να πάρει τον δρόμο για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης…

Read More