Αποσπάσματα από το βιβλίο του Χέρμπερτ Μαρκούζε “Λόγος και Επανάσταση” που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον. Η αρχική δημοσίευση έγινε εδώ Ένα μικρό διευκρινιστικό σημείωμα Τα αποσπάσματα του Μαρκούζε που παρουσιάζονται παρακάτω επιχειρούν μια ιστορική ανάγνωση του φαινομένου της επανάστασης, αλλά και μια επανεξέταση της σχέσης ανάμεσα στον Λόγο ως κριτική κατηγορία και στις αντικειμενικές υλικές αντιφάσεις της κοινωνίας. Στο πλαίσιο της διαλεκτικής παράδοσης, ο Μαρκούζε αναδεικνύει πως ο Λόγος δεν αποτελεί ένα ουδέτερο εργαλείο για την περιγραφή της πραγματικότητας, αλλά κινητήρια δύναμη για την ανατροπή της υπάρχουσας…
Read MoreTag: κομμουνισμός
Max Horkheimer «Οι Εβραίοι και η Ευρώπη» | Σημειώσεις πάνω στο κείμενο
Σημειώσεις της συνάντησης του κύκλου μελέτης που πραγματοποιήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 2026. Τη στιγμή αυτή, έχουμε πραγματικά φτάσει στο σημείο όπου η αρμονία μέσα στην καπιταλιστική κοινωνία ταυτόχρονα με όλες τις δυνατότητες για μετασχηματισμό της έχουν αποδειχθεί ακριβώς αυταπάτες τις οποίες ανέκαθεν κατήγγελλαν οι επικριτές της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς. τώρα, όπως το είχαν προβλέψει, οι αντιφάσεις της τεχνικής προόδου έχουν προκαλέσει διαρκή οικονομική κρίση, και οι απόγονοι των ελεύθερων επιχειρηματιών δεν μπορούν να διατηρήσουν τις θέσεις τους παρά μόνο χάνοντας τις πολιτικές τους ελευθερίες. τώρα λοιπόν που τα πράγματα…
Read MoreΓια την έννοια του Κομμουνισμού | 9 Θέσεις
Εισαγωγικό σημείωμα Οι θέσεις που ακολουθούν δεν αποτελούν ένα τυχαίο σύνολο διακηρύξεων, ούτε ένα ιδεολογικό μανιφέστο προς κατανάλωση. Συνιστούν την συμπύκνωση μιας μακρόχρονης θεωρητικής και πολιτικής επεξεργασίας στο εσωτερικό του εγχειρήματος του Shades, το προϊόν της συλλογικής συζήτησης, αντιπαράθεσης και κριτικής αναμέτρησης με την ιστορική εμπειρία του κομμουνιστικού κινήματος, τα όρια του παραδοσιακού μαρξισμού και συνολικά με τις αντιφάσεις της καπιταλιστικής νεωτερικότητας. Οι θέσεις αυτές λειτουργούν ως ένας βασικός θεωρητικός προσανατολισμός του εγχειρήματος και ως η βασική στρατηγική μας πυξίδα: σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν ένα δόγμα, αλλά μια αρνητική…
Read MoreTheodor Adorno & Max Horkeimer | Προς ένα νέο μανιφέστο;
Εισαγωγικό σημείωμα του Shades Το «Προς ένα νέο μανιφέστο» (Towards a New Manifesto) των Τέοντορ Β. Αντόρνο και Μαξ Χόρκχαϊμερ γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950, πιθανότατα γύρω στο 1950–1951, σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής και θεωρητικής κρίσης για την ευρωπαϊκή και διεθνή Αριστερά. Ωστόσο, το κείμενο δεν δημοσιεύτηκε τότε ως το επίσημο μανιφέστο της «Σχολής της Φρανκφούρτης» και παρέμεινε για χρόνια ημιτελές. Τελικά κυκλοφόρησε μεταγενέστερα ως ιστορικό και θεωρητικό τεκμήριο της Κριτικής Θεωρίας. Το κείμενο «Προς ένα νέο μανιφέστο» αποτελεί μια συμπυκνωμένη, αιχμηρή παρέμβαση της Κριτικής Θεωρίας απέναντι…
Read MoreKarl Marx | Για τον Π.Ζ. Προυντόν
Το γράμμα του Καρλ Μάρξ για τον Πιερ-Ζοζέφ Προυντόν που ακολουθεί αποτελεί ένα σπάνιο ιστορικό ντοκουμέντο εντός της διαπάλης του 19ου αιώνα γύρω από τη θεωρία, την πολιτική οικονομία και τις δυνατότητες ριζικής κοινωνικής αλλαγής. Στην καρδιά αυτής της αντιπαράθεσης βρίσκεται η κριτική του Μάρξ στις ιδέες του Προυντόν, οι οποίες —παρά τον ριζοσπαστισμό τους ενάντια στην αστική ιδιοκτησία— παραμένουν, με τον τρόπο τους, δέσμιες ενός μικροαστικού ορίζοντα και μιας μεταρρυθμιστικής αντιμετώπισης της καπιταλιστικής κοινωνίας. Το κείμενο αυτό, γραμμένο το 1865, φωτίζει τις θεωρητικές διαφορές ανάμεσα σε δύο από τους…
Read MoreHerbert Marcuze | Επανεξέταση της έννοιας της επανάστασης
Ένα σημείωμα με πρόχειρες σκέψεις με αφορμή το κείμενο που ακολουθεί Το κείμενο που ακολουθεί παραμένει, με έναν σχεδόν ανησυχητικό τρόπο, επίκαιρο, αν αναλογιστεί κανείς το επίπεδο της θεωρητικής συζήτησης που κυριαρχεί σήμερα στους λεγόμενους κύκλους της Αριστεράς και στον μεταμοντέρνο ιδεολογικό ακαδημαϊσμό, μια συζήτηση που διεξάγεται την εποχή της κρίσης του κομμουνιστικού προτάγματος. Η επαναφορά της προβληματικής από την σκοπιά της Θεωρίας, περί «επανεξέτασης της έννοιας της επανάστασης» δεν αφορά απλώς ένα ιστορικό ερώτημα, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της θεωρητικής αδυναμίας να αναστοχαστούμε την ήττα, την ενσωμάτωση της επαναστατικής…
Read MoreErnst Bloch | «Ο Μαρξ ως ο στοχαστής της επανάστασης» (απόσπασμα)
Το παρακάτω απόσπασμα είναι από το έργο του Ερνστ Μπλοχ, «Ουτοπία και Επανάσταση», που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Έρασμος σελ. 29 – 32. Μερικές σκέψεις με αφορμή τα αποσπάσματα που παραθέτουμε εδώ Το κείμενο – απόσπασμα που ακολουθεί, σε ένα βαθμό, αναστοχάζεται την επανάσταση όχι απλώς ως ένα εξωτερικό συμβάν ή ενός είδους ηθικού αιτήματος για δικαιοσύνη, αλλά ως την εγγενή μορφή κίνησης της ίδιας της καπιταλιστικής κοινωνίας. Η ανάλυση —όπως αποτυπώνεται μέσα και από την ερμηνευτική συμβολή του Έρνστ Μπλοχ— επιχειρεί να αναδείξει τον Καρλ Μαρξ ως στοχαστή…
Read MoreΤέχνη, Εμμενής Κομμουνισμός και Αξιακή Μορφή: έξι Σημειώσεις
του Lucifugo, a diavolo in corpo Το παρόν κείμενο, που δημοσιεύτηκε στο Shades, αρχικά στα αγγλικά, τον Απρίλιο του 2016 επιχειρεί μια ριζική θεωρητική αποσυναρμολόγηση της ιδεολογικής αυτονομίας της Τέχνης, αντιμετωπίζοντάς την όχι ως υπεριστορική σφαίρα του «καθαρού πνεύματος», αλλά ως κοινωνικά και ιστορικά προσδιορισμένη μορφή ανθρώπινης δραστηριότητας. Αφετηρία του αποτελεί η κριτική στην αισθητική απολογία της Τέχνης ως συμβολικής λύτρωσης ενός ακρωτηριασμένου κόσμου, καθώς και η ανάλυση της σχιζοειδούς διάσπασης ανάμεσα στην ανθρώπινη πράξη και στα κοινωνικά της αποτελέσματα – διάσπαση που καθιστά δυνατή την ανάδυση της Τέχνης ως…
Read MoreHerbert Marcuze | Το τέλος της ουτοπίας
Ένα προλογικό σημείωμα του Shades Η διάλεξη του Herbert Marcuse «Το τέλος της Ουτοπίας», που δόθηκε στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου τον Ιούλιο του 1967, αδιαμφισβήτητα έχει θέση ανάμεσα στα κομβικά κείμενα της ύστερης Κριτικής Θεωρίας και συνδέεται άρρηκτα με το πολιτικό και διανοητικό κλίμα της κομβικής στιγμής του κινήματος του ’68. Μιλώντας σε ένα πανεπιστημιακό ακροατήριο του Βερολίνου που βρισκόταν ήδη σε μια ταχεία διαδικασία ριζοσπαστικοποίησης, ο Marcuse επιχειρεί μια ριζική αναδιατύπωση της ίδιας της έννοιας της ουτοπίας, όχι ως ενός άπιαστου ιδανικού, αλλά ως μιας ιστορικά εφικτής δυνατότητας…
Read More10 χρόνια Shades Magazine: Εισήγηση
Μέσα σε τούτη την κοινωνία, ο ατομικισμός έχει λεηλατήσει κάθε δυνατότητα ή διάθεση του ατόμου για κριτική αντιπαράθεση με τον παραλογισμό του συστήματος εξουσίας και για μια αληθινή απελευθέρωση της ύπαρξής του· η δυσαρμονία ανάμεσα στο επί μέρους, το ατομικό, και το καθολικό, το οικουμενικό, το συμπαντικό έχει παραλύσει κάθε είδους διυποκειμενική δραστηριότητα· ο απόλυτος φετιχισμός της οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας απονεκρώνει, χωρίς την παραμικρή αντί-σταση, κάθε ζωντανό κύτταρο των ενεργών ακόμα μορφών ζωής Theodor W Adorno – Minima Moralia Εισαγωγικό κείμενο στην συζήτηση για τα 10 χρόνια του…
Read More