Εισαγωγικό σημείωμα: Σκέψεις με αφορμή την ανάγνωση του κείμενου Το κείμενο της Rosa Luxemburg για τα οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας αποτελεί μια από τις πιο αιχμηρές θεωρητικές κριτικές στο εσωτερικό του επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος εκείνης της περιόδου, καθώς έρχεται σε αντιπαράθεση με το λενινιστικό υπόδειγμα οργάνωσης, όπως αυτό κωδικοποιείται στο διάσημο κείμενο του Λένιν «Τι να κάνουμε;», ένα κείμενο που έχει γίνει και ιδεολογικό εικόνισμα για πολλούς χώρους στην πολιτική παράδοση στην Ελλάδα. Η Luxemburg προχωρά πολύ πιο πέρα από μια επιμέρους κριτική των μορφών της οργανωτικής συγκρότησης του…
Read MoreTag: μαρξική σκέψη
Theodor Adorno & Max Horkeimer | Προς ένα νέο μανιφέστο;
Εισαγωγικό σημείωμα του Shades Το «Προς ένα νέο μανιφέστο» (Towards a New Manifesto) των Τέοντορ Β. Αντόρνο και Μαξ Χόρκχαϊμερ γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950, πιθανότατα γύρω στο 1950–1951, σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής και θεωρητικής κρίσης για την ευρωπαϊκή και διεθνή Αριστερά. Ωστόσο, το κείμενο δεν δημοσιεύτηκε τότε ως το επίσημο μανιφέστο της «Σχολής της Φρανκφούρτης» και παρέμεινε για χρόνια ημιτελές. Τελικά κυκλοφόρησε μεταγενέστερα ως ιστορικό και θεωρητικό τεκμήριο της Κριτικής Θεωρίας. Το κείμενο «Προς ένα νέο μανιφέστο» αποτελεί μια συμπυκνωμένη, αιχμηρή παρέμβαση της Κριτικής Θεωρίας απέναντι…
Read MoreKarl Marx | Για τον Π.Ζ. Προυντόν
Το γράμμα του Καρλ Μάρξ για τον Πιερ-Ζοζέφ Προυντόν που ακολουθεί αποτελεί ένα σπάνιο ιστορικό ντοκουμέντο εντός της διαπάλης του 19ου αιώνα γύρω από τη θεωρία, την πολιτική οικονομία και τις δυνατότητες ριζικής κοινωνικής αλλαγής. Στην καρδιά αυτής της αντιπαράθεσης βρίσκεται η κριτική του Μάρξ στις ιδέες του Προυντόν, οι οποίες —παρά τον ριζοσπαστισμό τους ενάντια στην αστική ιδιοκτησία— παραμένουν, με τον τρόπο τους, δέσμιες ενός μικροαστικού ορίζοντα και μιας μεταρρυθμιστικής αντιμετώπισης της καπιταλιστικής κοινωνίας. Το κείμενο αυτό, γραμμένο το 1865, φωτίζει τις θεωρητικές διαφορές ανάμεσα σε δύο από τους…
Read MoreHerbert Marcuze | Επανεξέταση της έννοιας της επανάστασης
Ένα σημείωμα με πρόχειρες σκέψεις με αφορμή το κείμενο που ακολουθεί Το κείμενο που ακολουθεί παραμένει, με έναν σχεδόν ανησυχητικό τρόπο, επίκαιρο, αν αναλογιστεί κανείς το επίπεδο της θεωρητικής συζήτησης που κυριαρχεί σήμερα στους λεγόμενους κύκλους της Αριστεράς και στον μεταμοντέρνο ιδεολογικό ακαδημαϊσμό, μια συζήτηση που διεξάγεται την εποχή της κρίσης του κομμουνιστικού προτάγματος. Η επαναφορά της προβληματικής από την σκοπιά της Θεωρίας, περί «επανεξέτασης της έννοιας της επανάστασης» δεν αφορά απλώς ένα ιστορικό ερώτημα, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της θεωρητικής αδυναμίας να αναστοχαστούμε την ήττα, την ενσωμάτωση της επαναστατικής…
Read MoreErnst Bloch | «Ο Μαρξ ως ο στοχαστής της επανάστασης» (απόσπασμα)
Το παρακάτω απόσπασμα είναι από το έργο του Ερνστ Μπλοχ, «Ουτοπία και Επανάσταση», που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Έρασμος σελ. 29 – 32. Μερικές σκέψεις με αφορμή τα αποσπάσματα που παραθέτουμε εδώ Το κείμενο – απόσπασμα που ακολουθεί, σε ένα βαθμό, αναστοχάζεται την επανάσταση όχι απλώς ως ένα εξωτερικό συμβάν ή ενός είδους ηθικού αιτήματος για δικαιοσύνη, αλλά ως την εγγενή μορφή κίνησης της ίδιας της καπιταλιστικής κοινωνίας. Η ανάλυση —όπως αποτυπώνεται μέσα και από την ερμηνευτική συμβολή του Έρνστ Μπλοχ— επιχειρεί να αναδείξει τον Καρλ Μαρξ ως στοχαστή…
Read MoreΚ. Μαρξ & Φ. Ενγκελς | Η αρχαία δουλεία και η παγκόσμια κουλτούρα
Κείμενα για την Τέχνη* Η δουλεία ανακαλύφθηκε. Έγινε γρήγορα ή κυρίαρχη μορφή παραγωγής σ’ όλους τους λαούς που εξελίσσονταν ξεπερνώντας την παλιά κοινότητα, αλλά τελικά αποδείχτηκε βασική αιτία της παρακμής τους. Χάρη στη δουλεία ο καταμερισμός της εργασίας ανάμεσα στη γεωργία και τη βιομηχανία έφτασε σε σημαντικό επίπεδο και δημιούργησε το άνθος του αρχαίου κόσμου : τον ελληνικό πολιτισμό. Δίχως τη δουλεία δεν θα μπορούσε να υπάρξει μήτε το κράτος, μήτε η τέχνη, μήτε η επιστήμη της αρχαίας Ελλάδας· δίχως αυτήν δε θα είχε υπάρξει ποτέ η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Χωρίς…
Read MoreΚαρλ Μαρξ | Η δύναμη του χρήματος
Η δύναμη του χρήματος του Καρλ Μαρξ Αν τα ανθρώπινα αισθήματα, πάθη, κλπ., δεν είναι απλά ανθρωπολογικά φαινόμενα με τη (στενότερη) έννοια, αλλά πραγματική οντολογική επιβεβαίωση της ύπαρξης (της φύσης), κι αν επιβεβαιώνονται πραγματικά μόνο επειδή το αντικείμενό τους υπάρχει γι’ αυτά ως αισθητό αντικείμενο, τότε είναι σαφές πως: Σε καμιά περίπτωση δεν έχουν απλά και μόνον έναν τρόπο επιβεβαίωσης, αλλά κατά μείζονα λόγο ο διακριτός χαρακτήρας της ύπαρξής τους, της ζωής τους, συνίσταται στον διακριτό τρόπο της επιβεβαίωσής τους. Ο τρόπος με τον οποίο το αντικείμενο υπάρχει γι’ αυτά είναι ο ιδιαίτερος τρόπος ικανοποίησής τους. Σε…
Read MoreKarl Marx | Απόσπασμα για τις μηχανές από Grundrisse
Τα Grundrisse είναι μια σειρά εκτενών οικονομικών και φιλοσοφικών χειρογράφων που έγραψε ο Karl Marx την περίοδο 1857–1858, ως προπαρασκευαστικό υλικό για το έργο του Το Κεφάλαιο. Ο πλήρης τίτλος τους είναι Grundrisse der Kritik der Politischen Ökonomie («Βασικές γραμμές της κριτικής της πολιτικής οικονομίας»). Τα χειρόγραφα αυτά δεν εκδόθηκαν όσο ζούσε ο Μαρξ και παρέμειναν σχετικά άγνωστα μέχρι τον 20ό αιώνα. Σήμερα θεωρούνται ένα από τα σημαντικότερα θεωρητικά του έργα, επειδή αποκαλύπτουν τη διαδικασία συγκρότησης της μαρξικής κριτικής της πολιτικής οικονομίας και περιέχουν πολλές έννοιες σε πιο «ανοιχτή», πειραματική…
Read MoreΓκέοργκ Λούκατς | Ο Μαρξ και ο Ένγκελς για την αισθητική
Το κείμενο του Γκέοργκ Λούκατς που ακολουθεί αποτελεί μια ελαφρώς συνεπτυγμένη εκδοχή του προλόγου που ο ίδιος συνέταξε για μια ουγγρική έκδοση μιας ανθολογίας κειμένων του Μαρξ και του Ένγκελς για την αισθητική. Θεωρήθηκε σκόπιμη η παρουσίαση και η μετάφραση αυτού του κειμένου στην ελληνική γλώσσα, καθώς αυτό αναδεικνύει μερικές θεμελιώδεις έννοιες της μαρξιστικής αισθητικής, όπως λόγου χάριν η σχετική αυτονομία της τέχνης, το τυπικό, ο θρίαμβος του ρεαλισμού. Πρώτη Δημοσίευση: Τετράδια Μαρξισμού μετάφραση: Άννα Ιακωβίδου επιμέλεια: Ηρώ Μανδηλαρά Οι μελέτες του Μαρξ και του Ένγκελς για τη λογοτεχνία είναι από λογοτεχνικής…
Read MoreKarl Marx | Κριτικές Περιθωριακές Σημειώσεις για το Άρθρο: «Ο Βασιλιάς της Πρωσίας και η Κοινωνική Μεταρρύθμιση. Από έναν Πρώσο»
Μετάφραση και πρώτη δημοσίευση: alerta communista Το παρακάτω άρθρο του Μαρξ δημοσιεύτηκε σε δύο μέρη στην εφημερίδα B! [Εμπρός!], φύλλα 63 & 64, 7 & 10 Αυγούστου του 1844 αντίστοιχα. Η γερμανόφωνη αυτή εφημερίδα εκδιδόταν στο Παρίσι από τον Ιανουάριο έως τον Δεκέμβριο του 1844, δύο φόρες κάθε εβδομάδα σε περίπου χίλια αντίτυπα, και θεωρούνταν η ριζοσπαστικότερη της επόχης της. Μεταξύ άλλων, για την εφημερίδα αρθρογραφούσαν ο Μαρξ, ο Ένγκελς, ο Μπακούνιν κι ο Ρούγκε. Το παρόν άρθρο είναι το πρώτο του Μαρξ που δημοσιεύτηκε στην εν λόγω εφημερίδα. Τον…
Read More