Η διατριβή του Karl Marx με τίτλο Η διαφορά ανάμεσα στη δημοκρίτεια και την επικούρεια φιλοσοφία της φύσης γράφτηκε το 1841 και αποτελεί το διδακτορικό του έργο, το οποίο υπέβαλε στο Πανεπιστήμιο της Ιένας. Το κείμενο αυτό ανήκει στην πρώιμη περίοδο της σκέψης του Μαρξ, όταν ακόμη κινείται στο φιλοσοφικό περιβάλλον της μεταχεγκελιανής διανόησης και του κύκλου των «Νεαρών Χεγκελιανών». Στο έργο αυτό ο Μαρξ ασχολείται με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, συγκρίνοντας τις φυσικές θεωρίες του Δημόκριτου και του Επίκουρου. Ο Μαρξ επιχειρεί να αναδείξει τις βαθύτερες φιλοσοφικές διαφορές τους.…
Read MoreTag: ιδεαλισμός
Max Horkheimer «Οι Εβραίοι και η Ευρώπη» | Σημειώσεις πάνω στο κείμενο
Σημειώσεις της συνάντησης του κύκλου μελέτης που πραγματοποιήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 2026. Τη στιγμή αυτή, έχουμε πραγματικά φτάσει στο σημείο όπου η αρμονία μέσα στην καπιταλιστική κοινωνία ταυτόχρονα με όλες τις δυνατότητες για μετασχηματισμό της έχουν αποδειχθεί ακριβώς αυταπάτες τις οποίες ανέκαθεν κατήγγελλαν οι επικριτές της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς. τώρα, όπως το είχαν προβλέψει, οι αντιφάσεις της τεχνικής προόδου έχουν προκαλέσει διαρκή οικονομική κρίση, και οι απόγονοι των ελεύθερων επιχειρηματιών δεν μπορούν να διατηρήσουν τις θέσεις τους παρά μόνο χάνοντας τις πολιτικές τους ελευθερίες. τώρα λοιπόν που τα πράγματα…
Read MoreKarl Marx | Για τον Π.Ζ. Προυντόν
Το γράμμα του Καρλ Μάρξ για τον Πιερ-Ζοζέφ Προυντόν που ακολουθεί αποτελεί ένα σπάνιο ιστορικό ντοκουμέντο εντός της διαπάλης του 19ου αιώνα γύρω από τη θεωρία, την πολιτική οικονομία και τις δυνατότητες ριζικής κοινωνικής αλλαγής. Στην καρδιά αυτής της αντιπαράθεσης βρίσκεται η κριτική του Μάρξ στις ιδέες του Προυντόν, οι οποίες —παρά τον ριζοσπαστισμό τους ενάντια στην αστική ιδιοκτησία— παραμένουν, με τον τρόπο τους, δέσμιες ενός μικροαστικού ορίζοντα και μιας μεταρρυθμιστικής αντιμετώπισης της καπιταλιστικής κοινωνίας. Το κείμενο αυτό, γραμμένο το 1865, φωτίζει τις θεωρητικές διαφορές ανάμεσα σε δύο από τους…
Read MoreHerbert Marcuze | Το τέλος της ουτοπίας
Ένα προλογικό σημείωμα του Shades Η διάλεξη του Herbert Marcuse «Το τέλος της Ουτοπίας», που δόθηκε στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου τον Ιούλιο του 1967, αδιαμφισβήτητα έχει θέση ανάμεσα στα κομβικά κείμενα της ύστερης Κριτικής Θεωρίας και συνδέεται άρρηκτα με το πολιτικό και διανοητικό κλίμα της κομβικής στιγμής του κινήματος του ’68. Μιλώντας σε ένα πανεπιστημιακό ακροατήριο του Βερολίνου που βρισκόταν ήδη σε μια ταχεία διαδικασία ριζοσπαστικοποίησης, ο Marcuse επιχειρεί μια ριζική αναδιατύπωση της ίδιας της έννοιας της ουτοπίας, όχι ως ενός άπιαστου ιδανικού, αλλά ως μιας ιστορικά εφικτής δυνατότητας…
Read MoreKarl Marx | Ο Λούθηρος ως Διαιτητής μεταξύ του Στράους και του Φόϋερμπαχ
Μετάφραση, πρόλογος και πρώτη δημοσίευση: https://alertacomunista.wordpress.com/2019/01/31/luther-arbitrator-strauss-feuerbach/ Ο Karl Marx έγραψε το ακόλουθο δοκίμιο στα τέλη του Γενάρη του 1842 ως απάντηση σε άρθρα τα οποία είχαν δημοσιευθεί στην Deutsche Jahrbücher für Wissenschaft und Kunst τα οποία έθεταν υπό αμφισβήτηση την υπέρβαση της θεολογίας του D. F. Strauss από τον Ludwig Feuerbach. Ο Marx πιθανόν να προόριζε το κείμενο ως «υποκατάστατο» παλαιότερου κειμένου το οποίο είχε υποσχεθεί στην ετήσια επιθεώρηση Anekdota zur neuesten Deutschen Philosophie und Publizistik που έκδιδε o Arnold Ruge. Δημοσιεύθηκε στο 2ο τεύχος των Αnekdota τον Φεβρουάριο του 1843. Τα άρθρα στην Deutsche Jahrbücher πολύ πιθανόν…
Read MoreKarl Marx | γράμμα προς τον Arnold Ruge
Το γράμμα αυτό του Καρλ Μαρξ προς τον φιλόσοφο Arnold Ruge γράφτηκε στο Kreuznach τον Σεπτέμβριο του 1843. Ο Karl Marx μαζί με τον Arnold Ruge στις αρχές του 1944 θα εκδώσουν μαζί τα «Γαλλογερμανικά Χρονικά». Σύντομα όμως η έκδοση θα σταματήσει μετά τη ρήξη του Μαρξ με τον Ρούγκε. Ύστερα από αυτό ο Μαρξ θα συνεχίσει την αρθρογραφία στην εφημερίδα «Vorwärts» («Εμπρός»). Στα άρθρα του φαίνεται πλέον καθαρά ότι εκφράζονται απόψεις που υποστηρίζουν την εργατική τάξη και τη δυνατότητά της να παίξει πρωτοπόρο ρόλο στην πρόοδο της ανθρώπινης κοινωνίας.…
Read MoreΑποσπάσματα: Theodor Adorno | η εκπαίδευση μετά το Άουσβιτς
«Η απαίτηση να μην επαναληφτεί το Άουσβιτς είναι η πρώτη και κύρια που τίθεται στην εκπαίδευση. Προάγεται τόσο πολύ κάθε άλλης που δεν πιστεύω ότι χρειάζεται ή ότι οφείλω να την αιτιολογήσω. Μου είναι ακατανόητο το πόσο λίγο έχει καταδεχτεί κανείς μέχρι σήμερα να ασχοληθεί μαζί της. Η αιτιολόγησή της θα είχε κάτι το τερατώδες ενόψει της τερατωδίας που συντελέστηκε. Ωστόσο, το γεγονός ότι είχε κανείς τόσο περιορισμένη συνείδηση αυτής της απαίτησης και των ερωτημάτων που εγείρει δείχνει ότι το τερατώδες δεν είχε γίνει κτήμα των ανθρώπων, κάτι που αποτελεί…
Read MoreKarl Marx | Θέσεις για τον Feuerbach
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Καρλ Μαρξ ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΦΟΪΕΡΜΠΑΧ (α) 1(β) Η κυριότερη ατέλεια όλου του υλισμού ως τώρα -βάζοντας μαζί και το φοϊερμπαχικό- είναι πως το αντικείμενο, η πραγματικότητα, ο αισθητός κόσμος, γίνεται αντιληπτός μόνο με τη μορφή του αντικειμένου ή της άμεσης παράστασης (Anschauung), όχι όμως σαν ανθρώπινη υλική δραστηριότητα ή σαν πράξη, όχι υποκειμενικά. [Γι’ αυτό συνέβηκε ώστε η ενεργητική πλευρά, σε αντίθεση με τον υλισμό, να έχει αναπτυχθεί από τον ιδεαλισμό -μα μόνο αφηρημένα, γιατί βέβαια ο ιδεαλισμός δεν γνωρίζει την πραγματική, τη συγκεκριμένη δραστηριότητα σαν τέτοια](γ). Ο…
Read MoreΓια τον Moishe Postone
Το 2011, κάλεσα τον Postone στη Νέα Σχολή Κοινωνικών Ερευνών της Νέας Υόρκης, για να πραγματοποιήσει μια εισαγωγική ομιλία σε ένα συνέδριο φιλοσοφίας απόφοιτων με τίτλο, “Το Πνεύμα του Κεφαλαίου: Hegel και Marx”. Ο Postone έδωσε μια σαρωτική διάλεξη σχετικά με το ρόλο της έννοιας του Πνεύματος του Hegel στα έργα του Marx και του Lukács. Η κριτική του για την εργασία ήταν αποπροσανατολιστική για πολλούς, όπως και η άποψή του για το κεφάλαιο σαν ένα «αυτοματοποιημένο υποκείμενο», συγκρίσιμο της άποψης του Hegel για την αυτο-διαμεσολαβούμενη δυναμική του Geist (δυναμική…
Read MoreG.W.F. Hegel | Η Επιστήμη της Λογικής
Το μόνο που είναι απαραίτητο για την επίτευξη της επιστημονικής προόδου –και είναι βασικό να προσπαθήσουμε να αποκτήσουμε αυτή την απλή αντίληψη– είναι η αναγνώριση της λογικής αρχής ότι το αρνητικό είναι σχεδόν εξίσου θετικό, ή ότι αυτό που είναι εσωτερικά αντιφατικό δεν διαλύεται σε μια μηδαμινότητα, σε αφηρημένη ανυπαρξία, αλλά ουσιαστικά, αναλύεται μόνον στην άρνηση του συγκεκριμένου του περιεχομένου· με άλλα λόγια, ότι μια τέτοια άρνηση δεν είναι κάθε μία ή η οποιαδήποτε άρνηση, αλλά η άρνηση ενός συγκεκριμένου θέματος το οποίο αναλύεται· και συνεπώς είναι μια συγκεκριμένη άρνηση,…
Read More