Η έννοια της πραγμοποίησης αποτελεί μία από τις πιο γόνιμες αλλά και πιο σύνθετες κατηγορίες της μαρξιστικής θεωρίας. Δεν αφορά μόνο τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικές σχέσεις εμφανίζονται ως σχέσεις μεταξύ πραγμάτων, αλλά και τη μορφή της ίδιας της συνείδησης στη νεωτερική καπιταλιστική κοινωνία. Από τον Μαρξ έως τον Λούκατς και την Κριτική Θεωρία, η πραγμοποίηση υπήρξε μία από τις κεντρικές έννοιες για την κατανόηση της καπιταλιστικής νεωτερικότητας. Μέσα από αυτήν καθίσταται δυνατή η ερμηνεία όχι μόνο της οικονομίας, αλλά και του τρόπου με τον οποίο συγκροτούνται η…
Read MoreTag: György Lukács
Zoltan Tarr | Ο Λούκατς και το εβραϊκό ζήτημα
Η ιστορία του μαρξισμού δεν είναι μόνο η ιστορία της υλιστικής μεθόδου κριτικής του καπιταλισμού, αλλά και η ιστορία των θεωρητικών και διαλεκτικών του αντιφάσεων. Μία από τις σημαντικότερες αφορά τη σχέση του με το λεγόμενο «εβραϊκό ζήτημα» και, ευρύτερα, με την κατανόηση του σύγχρονου αντισημιτισμού. Παρά το γεγονός ότι ο μαρξισμός υπήρξε η πρώτη θεωρία που επιχείρησε να ερμηνεύσει την αστική κοινωνία ως ιστορικά προσδιορισμένη μορφή κοινωνικής οργάνωσης, δεν κατόρθωσε πάντοτε με επάρκεια να συλλάβει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του αντισημιτισμού ως ιδεολογίας της νεωτερικότητας. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις παρέμεινε…
Read MoreΣαν σήμερα 4 Ιουνίου 1971: Φεύγει από την ζωή ο György Lukács,
Σαν σήμερα (4 Ιουνίου), το 1971, πεθαίνει στη Βουδαπέστη, σε ηλικία 86 ετών, ο Γκέοργκ Λούκατς, ένας από τους σημαντικότερους μαρξιστές φιλοσόφους και θεωρητικούς της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Ο Λούκατς υπήρξε μια εμβληματική μορφή της μαρξιστικής θεωρίας, η οποία επιχείρησε να επανασυνδέσει τον ιστορικό υλισμό με το ζήτημα της συνείδησης, της κουλτούρας και της κοινωνικής ολότητας. Στο έργο του Ιστορία και Ταξική Συνείδηση (1923), που επηρέασε βαθιά ολόκληρη τη μεταγενέστερη παράδοση του δυτικού μαρξισμού, ανέλυσε την πραγμοποίηση ως ένα κεντρικό χαρακτηριστικό της καπιταλιστικής κοινωνίας. Μια κοινωνική συνθήκη όπου οι…
Read MoreΗ στεγαστική κρίση και οι μύθοι της | Θέσεις για το στεγαστικό ζήτημα
Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί τη συμπύκνωση της συζήτησης στο εσωτερικό του Shades τον Απρίλιο του 2026. Ωστόσο, η ανάλυση αυτή δεν είναι σε καμία περίπτωση ολοκληρωμένη. Παρ’ όλα αυτά, αποφασίσαμε να δημοσιεύσουμε μια πρώτη εκδοχή του κειμένου για λόγους που σχετίζονται με τη συγκυρία. Μια επόμενη εκδοχή θα ακολουθήσει ύστερα και από την προγραμματισμένη συνάντηση του εγχειρήματος το επόμενο διάστημα στην Αθήνα. Στόχος μας είναι να προχωρήσουμε σε μεγαλύτερη εμβάθυνση των θέσεων του εγχειρήματος πάνω σε αυτό το τόσο φλέγον ταξικό ζήτημα, όπως είναι η στεγαστική κρίση στις μεγάλες…
Read MoreGyörgy Lukács «τακτική και ηθική» ένα ακόμα μικρό απόσπασμα
«Το άτομο θα έπρεπε να ενεργεί ωσάν η μετατροπή του πεπρωμένου της ανθρωπότητας να εξαρτάται από τη δική του δράση ή τη δική του αδράνεια… Από ηθική άποψη κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει την ευθύνη με την πρόφαση ότι δεν είναι παρά ένα άτομο από το οποίο δεν κρέμεται δα η τύχη του κόσμου. Αυτή η διαβεβαίωση δεν μπορεί ποτέ να αποδειχτεί αντικειμενικά, όχι μόνο επειδή ακριβώς η τύχη του κόσμου μπορεί πάντα να εξαρτάται από άτομα, αλλά επειδή η ίδια η φύση της ηθικής, η ηθική συνείδηση και η…
Read MoreΈνα ντοκιμαντέρ με αφορμή τον Θάνατο του Νίκου Πουλαντζά (3 Οκτωβρίου 1979)
Σαν Σήμερα στις 3 Οκτωβρίου 1979 έδωσε τέλος στη ζωή του σε ηλικία 43 ετών ο σπουδαίος μαρξιστής διανοητής και κοινωνιολόγος Νίκος Πουλαντζάς. Με τη βαθιά φιλοσοφική του παιδεία συνεισέφερε στη μαρξιστική θεωρία του κράτους παρέχοντας ένα πρωτοποριακό έργο με τεράστια απήχηση στη σύγχρονη ευρωπαϊκή κοινωνιολογική σκέψη. Η εκπομπή “Νίκος Πουλαντζάς – Δέκα χρόνια απουσίας”, παραγωγής του 1989, που γυρίστηκε για τα 10 χρόνια από τον θάνατό του επιχειρεί να φωτίσει την προσωπικότητά του και το επιστημονικό του έργο. Στο απόσπασμα γίνεται αναφορά στις επιρροές του (όπως από τους Ζαν…
Read MoreHeinrich Heine | Κομμουνισμός ο Σκυθρωπός ήρωας.
Δημοσιεύτηκε στο τρίτο τεύχος του Shades Magazine. Εισαγωγικό σημείωμα του Benjamin Conti. Μετάφραση: Homo Negativus Ο εβραϊκής καταγωγής Christian Johann Heinrich Heine ήταν ο σημαντικότερος γερμανόφωνος ποιητής μετά τον Goethe. Η επιρροή του στη γερμανόφωνη ποίηση υπήρξε ιδιαίτερα φλογερή και αυτό γιατί για πρώτη φορά εισήγαγε την απλή καθημερινή γλώσσα των ανθρώπων στα ποιήματα του. Εκτός από ποιητής, υπήρξε σημαντικός κριτικός λογοτεχνίας και δημοσιογράφος. Ξεχώρισε για την λυρικότητα του, ακόμα και στα δημοσιογραφικά του άρθρα. Ο Heine γεννήθηκε στο Düsseldorf της Γερμανίας στις 13 Δεκέμβρη του 1797, στα τέλη του…
Read MoreΓκέοργκ Λούκατς | Ο Μαρξ και ο Ένγκελς για την αισθητική
Το κείμενο του Γκέοργκ Λούκατς που ακολουθεί αποτελεί μια ελαφρώς συνεπτυγμένη εκδοχή του προλόγου που ο ίδιος συνέταξε για μια ουγγρική έκδοση μιας ανθολογίας κειμένων του Μαρξ και του Ένγκελς για την αισθητική. Θεωρήθηκε σκόπιμη η παρουσίαση και η μετάφραση αυτού του κειμένου στην ελληνική γλώσσα, καθώς αυτό αναδεικνύει μερικές θεμελιώδεις έννοιες της μαρξιστικής αισθητικής, όπως λόγου χάριν η σχετική αυτονομία της τέχνης, το τυπικό, ο θρίαμβος του ρεαλισμού. Πρώτη Δημοσίευση: Τετράδια Μαρξισμού μετάφραση: Άννα Ιακωβίδου επιμέλεια: Ηρώ Μανδηλαρά Οι μελέτες του Μαρξ και του Ένγκελς για τη λογοτεχνία είναι από λογοτεχνικής…
Read MoreGyörgy Lukács | Η καταστροφή του λόγου
To κείμενο του G.Lukacs δημοσιεύτηκε στο περιοδικό, Ουτοπία, τεύχος 52 σελ 148-161, Νοέμ-Δεκ. 2002. Βουδαπέστη, Ιανουάριος 1953 Oλες οι τάσεις στις οποίες αναφερθήκαμε μέχρι τώρα ξεκινώντας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις βρίσκουμε επίσης, είναι αυτονόητο, στη Δυτική Γερμανία. Με παραλλαγές στις οποίες αξίζει να σταθούμε λόγω του σημαντικού ρόλου που παίζει σήμερα η Γερμανία. Πρώτα απ’ όλα, η Δυτική Γερμανία είναι το επίκεντρο του φαινομένου που υπήρξε ο φασισμός. Γνωρίζουμε ότι οι συμμαχικές δυνάμεις κατοχής όχι μόνο δεν εξουδετέρωσαν τις κοινωνικές και ιδεολογικές ρίζες, αλλά διέσωσαν και διατήρησαν με κάθε…
Read MoreΓια τον Moishe Postone
Το 2011, κάλεσα τον Postone στη Νέα Σχολή Κοινωνικών Ερευνών της Νέας Υόρκης, για να πραγματοποιήσει μια εισαγωγική ομιλία σε ένα συνέδριο φιλοσοφίας απόφοιτων με τίτλο, “Το Πνεύμα του Κεφαλαίου: Hegel και Marx”. Ο Postone έδωσε μια σαρωτική διάλεξη σχετικά με το ρόλο της έννοιας του Πνεύματος του Hegel στα έργα του Marx και του Lukács. Η κριτική του για την εργασία ήταν αποπροσανατολιστική για πολλούς, όπως και η άποψή του για το κεφάλαιο σαν ένα «αυτοματοποιημένο υποκείμενο», συγκρίσιμο της άποψης του Hegel για την αυτο-διαμεσολαβούμενη δυναμική του Geist (δυναμική…
Read More