Αποσπάσματα από το βιβλίο του Χέρμπερτ Μαρκούζε “Λόγος και Επανάσταση” που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον. Η αρχική δημοσίευση έγινε εδώ Ένα μικρό διευκρινιστικό σημείωμα Τα αποσπάσματα του Μαρκούζε που παρουσιάζονται παρακάτω επιχειρούν μια ιστορική ανάγνωση του φαινομένου της επανάστασης, αλλά και μια επανεξέταση της σχέσης ανάμεσα στον Λόγο ως κριτική κατηγορία και στις αντικειμενικές υλικές αντιφάσεις της κοινωνίας. Στο πλαίσιο της διαλεκτικής παράδοσης, ο Μαρκούζε αναδεικνύει πως ο Λόγος δεν αποτελεί ένα ουδέτερο εργαλείο για την περιγραφή της πραγματικότητας, αλλά κινητήρια δύναμη για την ανατροπή της υπάρχουσας…
Read MoreTag: Herbert Marcuse
Herbert Marcuze | Επανεξέταση της έννοιας της επανάστασης
Ένα σημείωμα με πρόχειρες σκέψεις με αφορμή το κείμενο που ακολουθεί Το κείμενο που ακολουθεί παραμένει, με έναν σχεδόν ανησυχητικό τρόπο, επίκαιρο, αν αναλογιστεί κανείς το επίπεδο της θεωρητικής συζήτησης που κυριαρχεί σήμερα στους λεγόμενους κύκλους της Αριστεράς και στον μεταμοντέρνο ιδεολογικό ακαδημαϊσμό, μια συζήτηση που διεξάγεται την εποχή της κρίσης του κομμουνιστικού προτάγματος. Η επαναφορά της προβληματικής από την σκοπιά της Θεωρίας, περί «επανεξέτασης της έννοιας της επανάστασης» δεν αφορά απλώς ένα ιστορικό ερώτημα, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της θεωρητικής αδυναμίας να αναστοχαστούμε την ήττα, την ενσωμάτωση της επαναστατικής…
Read MoreHerbert Marcuze | Το τέλος της ουτοπίας
Ένα προλογικό σημείωμα του Shades Η διάλεξη του Herbert Marcuse «Το τέλος της Ουτοπίας», που δόθηκε στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου τον Ιούλιο του 1967, αδιαμφισβήτητα έχει θέση ανάμεσα στα κομβικά κείμενα της ύστερης Κριτικής Θεωρίας και συνδέεται άρρηκτα με το πολιτικό και διανοητικό κλίμα της κομβικής στιγμής του κινήματος του ’68. Μιλώντας σε ένα πανεπιστημιακό ακροατήριο του Βερολίνου που βρισκόταν ήδη σε μια ταχεία διαδικασία ριζοσπαστικοποίησης, ο Marcuse επιχειρεί μια ριζική αναδιατύπωση της ίδιας της έννοιας της ουτοπίας, όχι ως ενός άπιαστου ιδανικού, αλλά ως μιας ιστορικά εφικτής δυνατότητας…
Read MoreΜια σημείωση από τον Werner Bonefeld σχετικά με την αφηρημένη εργασία και το περιεχόμενο του Κομμουνισμού
Οι διαφορετικές αντιλήψεις όσον αφορά την αφηρημένη εργασία συνεπάγονται με διαφορετικά πολιτικά συμπεράσματα. Για την ορθόδοξη παράδοση, η αφηρημένη εργασία αντιπροσώπευε το μέγεθος της αξίας, και η εργασία θεωρήθηκε έτσι ως οικονομικός πόρος που ένα σοσιαλιστικό κράτος θα μπορούσε να σχεδιάσει και να κατανείμει, φαινομενικά για λογαριασμό των εργαζομένων. Η στροφή του Rubin (1972) προς μια κριτική θεωρία της αξίας επιχειρηματολόγησε ενάντια στη διαχρονική φυσικοποίησή της και υπέρ του προσδιορισμού της ως μιας ειδικά καπιταλιστικής μορφής εργασίας. Από πολιτική άποψη, η στροφή αυτή απέρριπτε τον σοσιαλισμό ως μια καλά οργανωμένη…
Read MoreHerbert Marcuse | Η Χειραφέτηση Από Την Κοινωνία Της Αφθονίας
Eισήγηση στο Συνέδριο της Διαλεκτικής της Χειραφέτησης που πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο μεταξύ 15 και 30 Ιουλίου 1967, και περιέχεται στο τόμο The Dialectics of Liberation (Verso, 2015). Ο Herbert Marcuse (1898-1979) ήταν φιλόσοφος, κοινωνιολόγος και πολιτικός επιστήμονας. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας. Είμαι πολύ χαρούμενος που βλέπω τόσα πολλά λουλούδια εδώ και για αυτό θέλω να σας θυμίσω πως τα λουλούδια, από μόνα τους, δεν έχουν καμιά δύναμη, πέρα από τη δύναμη των ανδρών και των γυναικών που τα προστατεύουν και τα φροντίζουν απέναντι στη βία και τη καταστροφή. Ως δυστυχής φιλόσοφος…
Read MoreHerbert Marcuse | To Δικαίωμα της Αντίστασης
……….Θα ήθελα να πω δυο λόγια τουλάχιστον για το δικαίωμα της αντίστασης, γιατί ανακαλύπτω με κατάπληξη πόσο λίγοι έχουν συνειδητοποιήσει ότι η αναγνώριση αυτού του δικαιώματος -δηλαδή της «πολιτικής ανυποταγής»,- ανήκει στα αρχαιότερα και ιερότερα στοιχεία του δυτικού πολιτισμού. Η ιδέα ότι υπάρχει ένα δίκαιο που στέκει υψηλότερα απο το θετικό δίκαιο είναι τόσο παλιά, όσο κι ο ίδιος ο πολιτισμός μας. Ιδού λοιπόν η διαμάχη ανάμεσα σε δύο δίκαια: Οποιαδήποτε αντιπολίτευση, που ξεπερνά την ιδιωτική σφαίρα, είναι υποχρεωμένη να την αντιμετωπίσει. Γιατί η «καθεστηκυία» τάξη κατέχει το νόμιμο μονοπώλιο…
Read MoreHerbert Marcuse | Τα Παιδιά Του Προμηθέα. 25 Θέσεις Πάνω στη Τεχνολογία και την Κοινωνία
Το παρακάτω κείμενο αποτελεί τη μετάφραση μιας από τις τελευταίες διαλέξεις του Marcuse τον Μάιο του 1979 περιλαμβάνονται στον τόμο Herbert Marcuse: Philosophy, Psychoanalysis And Emancipation (Routledge, 2011). Ο Herbert Marcuse (1898-1979) ήταν φιλόσοφος, κοινωνιολόγος και πολιτικός επιστήμονας. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας. Πρώτη δημοσίευση εδώ: Κριτήρια προόδου: επίπεδο ελέγχου της φύσης, επίπεδο ανθρώπινης ελευθερίας. Και οι δύο τάσεις προϋποθέτουν αμοιβαία η μία την άλλη, θετικά και αρνητικά: ο έλεγχος πάνω στη φύση είναι ταυτόχρονα έλεγχος πάνω στα ανθρώπινα όντα, μέσω τεχνο-επιστημονικών μηχανισμών ελέγχου, προετοιμάζοντας τη, χειραγώγηση· το μηχανισμό της ανελευθερίας. Αλλά:…
Read MoreHerbert Marcuze | Οι καινούργιες μορφές ελέγχου
απόσπασμα από τον Μονοδιάστατο Άνθρωπο Η άνεση, η αποτελεσματικότητα, η λογική και η έλλειψη ελευθερίας μέσα σ’ ένα δημοκρατικό πλαίσιο, να τι χαρακτηρίζει τον προχωρημένο βιομηχανικό πολιτισμό και συνηγορεί για την τεχνική πρόοδο. Πραγματικά, δεν είναι λογικότατο να μηχανοποιηθούν οι κοινωνικά αναγκαίες εργασίες, που είναι κοπιαστικές για το άτομο, έστω και με τον παραμερισμό της ατομικότητας; να συγκεντρωθούν οι μικρές επιχειρήσεις σε αποτελεσματικότερες και παραγωγικότερες μονάδες; να υπαχθεί σε κανόνες ο ελεύθερος ανταγωνισμός, που στο κάτω – κάτω γίνεται ανάμεσα σε άτομα άνισης δύναμης; να περιοριστούν οι εθνικές πλειοδοσίες και…
Read MoreWalter Benjamin: Σύντομη εισαγωγή στο έργο του και στις Θέσεις για τη φιλοσοφία της ιστορίας
Το κείμενο εισήγησης της Κατερίνας Νασιώκα από το πανεπιστήμιο της Πουέμπλα στο Μεξικό την Τρίτη 6 Μαρτίου 2012 σε skype-διάλεξη! Ακολούθησε συζήτηση Αναφορές και σχετική βιβλιογραφία υπάρχει στο τέλος του κειμένου. Πρώτη Δημοσίευση Φλώροι Εικαστικοί Βάλτερ Μπένγιαμιν: σύντομη εισαγωγή στο έργο του και στις Θέσεις για τη φιλοσοφία της ιστορίας Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν θεωρείται από τους πιο σημαντικούς και πολυμελετημένους φιλόσοφους, στοχαστές, κριτικούς λογοτεχνίας, ιστορικούς της κουλτούρας (και πολλές άλλες ιδιότητες που θα μπορούσαν να του έχουν αποδοθεί ή να του αποδοθούν εξαιτίας του πολυποίκιλου έργου του)· ωστόσο μία από…
Read MoreHerbert Marcuse | Ελευθερία και Ανάγκη
Οικονομική ελευθερία θα πρέπει να σημαίνει απελευθέρωση από την οικονομία, απελευθέρωση απ’ την καθημερινή πάλη για την ύπαρξη, απαλλαγή απ’ την ανάγκη να κερδίζουμε τη ζωή μας. Πολιτική ελευθερία θα πρέπει να σημαίνει απελευθέρωση απ’ την πολιτική αυτή πάνω στην οποία τα άτομα δεν μπορούν να ασκήσουν ουσιαστικό έλεγχο. Πνευματική θα πρέπει να σημαίνει αποκατάσταση της ατομικής σκέψης, που είναι σήμερα πνιγμένη από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και θύμα της διαπαιδαγώγησης. Θα πρέπει ακόμα να σημαίνει ότι θα πάψουν να υπάρχουν κατασκευαστές της «κοινής γνώμης», και η ίδια η κοινή γνώμη…
Read More