Max Horkheimer | Η εξέγερση της φύσης ( απόσπασμα από το βιβλίο «Η Έκλειψη του Λόγου»)

Το παρακάτω απόσπασμα  (σελ 115 – 121) βρίσκεται στο βιβλίο του Max Horkheimer “Η έκλειψη του Λόγου” που γράφτηκε το 1947 και κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κριτική. Οι υπογραμμίσεις με μαύρα γράμματα είναι δικές μας. Το βιβλίο γράφτηκε στα αγγλικά από τον Χορκχάιμερ όταν αυτός δίδασκε στο Πανεπιστήμιο Columbia, και εκδόθηκε το 1947 από το Oxford University Press. Αποτελεί στην ουσία μια απλή αλλά πλήρη εισαγωγή στη Φιλοσοφία. Ο αναγνώστης θα βρει εδώ διατυπωμένα θέματα που αποτελούν αντικείμενα και του δικού του κοινωνικού προβληματισμού. Ο Χορκχάιμερ αντιπαραθέτει τα δύο…

Read More

Theodor Adorno | Θεωρία της ημιμόρφωσης” (αποσπάσματα)

Τα μικρά αποσπάσματα της παρούσας δημοσίευσης εμπεριέχονται στο έργο του T.W Adorno θεωρία της ημιμόρφωσης που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια με εισαγωγή και επιμέλεια του Λευτέρη Αναγνώστου. Το κείμενο αυτό, ο Adorno το έγραψε το 1959 (τίτλος πρωτότυπου Theorie der Halbbildung) και βρίσκεται στα άπαντα (Gesammelte Schriften: Soziologische Schriften 1. Suhrkamp Verlag, Frankfurt/M).   “Ό,τι σήμερα εκδηλώνεται σαν κρίση της παιδείας, δεν είναι ούτε απλό αντικείμενο του κλάδου της Παιδαγωγικής, που πρέπει να ασχολείται άμεσα μ’ αυτό, ούτε μπορεί να αντιμετωπιστεί από την Κοινωνιολογία ενός τομέα -δηλαδή της Παιδείας.…

Read More

Max Horkheimer | Λυκόφως (αποσπάσματα)

Τα παρακάτω αποσπάσματα από το έργο του Μαξ Χορκχάϊμερ  με τίτλο «λυκόφως» μεταφράστηκαν για πρώτη φορά στα ελληνικά από το γερμανικό κείμενο από τον Γιώργο Στεφανίδη. Το «λυκόφως» (Dämmerung), ο Max Horkheimer το έγραψε μεταξύ 1926 – 31, δηλαδή την πρώτη περίοδο της περίφημης Σχολής της Φρανκφούρτης  που ο ίδιος ανέλαβε την καθοδήγηση της το 1930. Τα 9 στον αριθμό αποσπάσματα μπορείτε να τα κατεβάσετε και για εκτύπωση εδώ. Οι υπογραμμίσεις με μαύρα γράμματα είναι δικές μας. Ο ανθρωπάκος και η φιλοσοφία της ελευθερίας Η ελευθερία πρέπει να πραγματωθεί στον σοσιαλισμό. Όσο…

Read More

Moishe Postone | Επανεξετάζοντας το Κεφάλαιο υπό το φως των «Grundrisse»

Μικρό εισαγωγικό του Shades Ο Moishe Postone μας έχει απασχολήσει σχεδόν από το ξεκίνημα του Shades. Ασχέτως τις διαφωνίες ή παρατηρήσεις που έχει κάποια/ος πάνω στη θεωρητική προσέγγιση του Postone, αδιαμφισβήτητα θα βρει μια αναλυτική επανερμηνεία της μαρξικής σκέψης, μια απόπειρα επανεξέτασης της πολυπλοκότητας του Κεφαλαίου ως μια σχέση κοινωνικής κυριαρχίας, αποδεσμευμένη από τις ιδεολογικές αγκυλώσεις του παραδοσιακού μαρξισμού. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και το παρακάτω κείμενο που επιλέξαμε να αναδημοσιεύσουμε στο Shades με στόχο τον εμπλουτισμό της προσπάθειας μας με θεωρητικά κείμενα που είναι λιγότερο γνωστά στο ελληνικό κοινό. Ωστόσο…

Read More

Ζούμε την κατάρρευση της Νεωτερικότητας | 10 σημεία

Γράφει ο Lucifugo, a diavolo in corpo   [1] Η κατάρρευση της Νεωτερικότητας είναι η αδυνατότητα της αξιακής μορφής να επαναορίσει τον κόσμο της, να επαναθεμελιώσει τις ίδιες της βασικές της κατηγορίες (αξία, χρήμα, εμπόρευμα, αφηρημένη εργασία, κράτος-έθνος). Το τρέχον γενικό πλαίσιο της κρίσης αξιοποίησης είναι, ταυτόχρονα, κρίση της δυνατότητας του κεφαλαίου να επανεκκινεί από τον εαυτό του και να ιδρύει εκ νέου τον παλιό κόσμο. [2] Θεμελιακό στοιχείο αυτού του αξεπέραστου καπιταλιστικού αδιεξόδου είναι η αποουσιοποίηση της εργασίας ως παραγωγικής δύναμης του κεφαλαίου και -κατ’ επέκταση- ως κοινωνικής επένδυσης.…

Read More

Ernst Bloch | συζητώντας για τον εξπρεσιονισμό

του Ερνστ Μπλοχ Είναι εξαιρετικό ότι οι άνθρωποι αρχίζουν να διαφωνούν για αυτό ξανά. Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που κάτι τέτοιο φαινόταν αδιανόητο· το Blaue Reiter [1] ήταν νεκρό. Τώρα ακούμε φωνές που ανακαλούν την μνήμη του για μια ακόμη φορά, και όχι μόνο με σεβασμό. Είναι ακόμη πιο σημαντικό ότι υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να αναστατωθούν τόσο πολύ για ένα κίνημα τόσο παλιό, σαν να υπήρχε ακόμη και να στέκει μπροστά τους ως εμπόδιο. Ο Εξπρεσιονισμός σίγουρα δεν ανήκει στο παρόν· ωστόσο μπορεί να αληθεύει ότι φανερώνει…

Read More

Tί ήταν το Άουσβιτς; (απόσπασμα από το έργο του Moishe Postone «Οι Ιστορικοί και το Ολοκαύτωμα»)

Έ ν α καπιταλιστικό εργοστάσιο αποτελεί ένα τόπο παραγωγής αξίας (της διαδικασίας αξιοποίησης), η οποία απαραίτητα παίρνει τη μορφή της παραγωγής των αγαθών, των αξιών χρήσης (διαδικασία εργασίας). Το συγκεκριμένο, δηλαδή, παράγεται ως ο αναγκαίος φορέας του αφηρημένου. Τα στρατόπεδα εξόντωσης των Ναζί δεν αναπαριστούν μια απαίσια εκδοχή ενός τέτοιου εργοστασίου, ένα ακραίο παράδειγμα νεωτερικότητας αλλά, μάλλον, θα έπρεπε να ιδωθούν ως η αλλόκοτη «αντι-καπιταλιστική» της άρνηση. Το Αουσβιτς αποτελούσε ένα εργοστάσιο «καταστροφής της αξίας», δηλαδή, καταστροφής της προσωποποίησης του αφηρημένου. Η οργάνωσή του ήταν αυτή μιας σατανικά αντεστραμμένης βιομηχανικής…

Read More

Theodor Adorno & Max Horkhaimer: Στοιχεία αντισημιτισμού

Το παρακάτω κείμενο με τίτλο “στοιχεία αντισημιτισμού” είναι το τρίτο μέρος από το σπουδαιότερο συλλογικό έργο των Χορκχάιμερ και Αντόρνο  “διαλεκτική του διαφωτισμού”. Ι Ο αντισημιτισμός θεωρείται σήμερα από μερικούς ένα κρίσι­μο ζήτημα της ανθρωπότητας, από άλλους ένα απλό πρόσχη­μα. Για τους φασίστες οι Εβραίοι δεν είναι μειονότητα, αλλά η αντιφυλή, η αρνητική αρχή ως τέτοια από την εξόντωση τους θα εξαρτηθεί η τύχη του κόσμου. Ακραία αντίθετη είναι η θέση πως οι Εβραίοι δεν έχουν εθνικά ή φυλετικά γνωρί­σματα και απαρτίζουν μια ομάδα βάσει θρησκευτικών πεποι­θήσεων και παραδόσεων, χωρίς…

Read More

Αποσπάσματα από το έργο του Moishe Postone «Ιστορικοί και Ολοκαύτωμα»

… Το να γυρίσουμε ξανά στην κατηγορία του αντισημιτισμού δεν περιλαμβάνει απαραίτητα να επιστρέψουμε σε μια θέση που θεωρεί το Ολοκαύτωμα μόνο με τους όρους της ιδιαιτερότητας της γερμανικής ιστορίας. Επιπλέον, δεν απαιτείται απαραίτητα η θεώρηση μιας γραμ­μικής, προμελετημένης ανάπτυξης της αντιεβραϊκής πολιτικής των Ναζί, αλλά ούτε και υπονοείται ότι ο αντισημιτισμός μόνος του εξηγεί κατευθείαν τις πράξεις, τα κίνητρα και τους σκοπούς των δραστών, χωρίς να είναι απαραίτητος οποιοσδήποτε περαιτέρω στοχασμός. Παρόλα αυτά, είναι ουσιώδες για οποιαδήποτε απόπειρα ιστορικής σύλ­ληψης του ναζιστικού προγράμματος της ολικής εξολόθρευσης, να εστιάσει στον…

Read More

Ανθρωπολογία της αξίας, ορμή του θανάτου και ποιητική λειτουργία – δεκατέσσερις σημειώσεις

Lasciate ogni speranza, voi ch’entrate Dante Alighieri, Inferno Canto III Ο άνθρωπος δεν ανάγεται σε αφαίρεση από τη θεωρία αλλά από την ίδια την οικονομική πραγματικότητα Κάρελ Κόσικ, Η Διαλεκτική του Συγκεκριμένου   του Lucifugo, a diavolo in corpo (1) Τίποτε απολύτως δεν είναι “κομμάτι της λογικής του κεφαλαίου”. Το κοινωνικό ζήτημα και η λύση του δεν έχει τίποτε να κάνει με το αν “όλα τελικά είναι κομμάτια της λογικής του κεφαλαίου ή όχι”. Μια τέτοια θεματοποίηση του ζητήματος είναι αναγωγιστική και δυϊστική γιατί πολύ απλά προϋποθέτει το “κεφάλαιο” όπως αυτό…

Read More