Για την έννοια του Κομμουνισμού | 9 Θέσεις

Εισαγωγικό σημείωμα Οι θέσεις που ακολουθούν δεν αποτελούν ένα τυχαίο σύνολο διακηρύξεων, ούτε ένα ιδεολογικό μανιφέστο προς κατανάλωση. Συνιστούν την συμπύκνωση μιας μακρόχρονης θεωρητικής και πολιτικής επεξεργασίας στο εσωτερικό του εγχειρήματος του Shades, το προϊόν της συλλογικής συζήτησης, αντιπαράθεσης και κριτικής αναμέτρησης με την ιστορική εμπειρία του κομμουνιστικού κινήματος, τα όρια του παραδοσιακού μαρξισμού και συνολικά με τις αντιφάσεις της καπιταλιστικής νεωτερικότητας. Οι θέσεις αυτές λειτουργούν ως ένας βασικός θεωρητικός προσανατολισμός του εγχειρήματος και ως η βασική στρατηγική μας πυξίδα: σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν ένα δόγμα, αλλά μια αρνητική…

Read More

Moishe Postone: Ιστορία και κριτική του καπιταλισμού

Εισαγωγικό Σημείωμα Η σύγχρονη περίοδος της καπιταλιστικής κοινωνίας, με τις ριζικές της αναδιαρθρώσεις και την ένταση των κοινωνικών και οικονομικών κρίσεων, αναγκάζει την κριτική θεωρία να επανεξετάσει με καθαρότητα και βάθος την κατηγορία του κεφαλαίου και τις ιστορικές της συνέπειες. Στο παρόν κείμενο, επιχειρείται ακριβώς μια τέτοια ριζική επανεξέταση: με σημείο αναφοράς την θεωρητική συμβολή του Postone, αναδεικνύεται η κατανόηση του «κεφαλαίου» όχι ως απλής μορφής ατομικής ιδιοκτησίας ή οικονομικής σχέσης, αλλά ως ιστορικά συγκεκριμένης μορφής κοινωνικής διαμεσολάβησης και χρονικής δυναμικής. Αυτή η προσέγγιση δεν περιορίζεται σε μια κλασική ανάλυση…

Read More

Για τον Moishe Postone

Το 2011, κάλεσα τον Postone στη Νέα Σχολή Κοινωνικών Ερευνών της Νέας Υόρκης, για να πραγματοποιήσει μια εισαγωγική ομιλία σε ένα συνέδριο φιλοσοφίας απόφοιτων με τίτλο, “Το Πνεύμα του Κεφαλαίου: Hegel και Marx”. Ο Postone έδωσε μια σαρωτική διάλεξη σχετικά με το ρόλο της έννοιας του Πνεύματος του Hegel στα έργα του Marx και του Lukács. Η κριτική του για την εργασία ήταν αποπροσανατολιστική για πολλούς, όπως και η άποψή του για το κεφάλαιο σαν ένα «αυτοματοποιημένο υποκείμενο», συγκρίσιμο της άποψης του Hegel για την αυτο-διαμεσολαβούμενη δυναμική του Geist (δυναμική…

Read More

Claus Peter Ortlieb | Η χαμένη αθωότητα της παραγωγικότητας

“Το ίδιο το κεφάλαιο είναι η κινούμενη αντίφαση : ενώ από τη μία προσπαθεί να περιορίσει τον χρόνο εργασίας στο ελάχιστο, από την άλλη, τοποθετεί τον χρόνο εργασίας σαν μοναδικό μέτρο και πηγή του πλούτου”. Μαρξ, Grundrisse,Τόμος Β’, Τετράδιο VII,3,σελ.539, Στοχαστής, Αθήνα,1990 Κείμενο του  Claus Peter Ortlieb που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό EXIT. Η πρώτη δημοσίευση έγινε στο ιστολόγιο περγάδι, ωστόσο εμείς κάναμε κάποιες μικρές διορθώσεις. Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στα γερμανικά στο Denknetz Jahrbuch το 2010 και έγιναν ελάχιστες τροποποιήσεις από τον συγγραφέα για τις ανάγκες της αγγλικής έκδοσης τον…

Read More

Robert Kurz | Μarx 2000

Αναδημοσίευση από το πρώτος τεύχος του περιοδικού Σκαντζόχοιρος, σημειώματα κριτικής που κυκλοφόρησε το 2015. Το κείμενο του Robert Kurz δημοσιεύτηκε αρχικά τον Φεβρουάριο του ’99. Το πρωτότυπο κείμενo : εδώ  Την μετάφραση στην ελληνική γλώσσα έκανε ο Λεωνίδας Πραπίδης § MARX 2000 Μετά το τέλος του κρατικού σοσιαλισμού, ο καπιταλισμός μετέστρεψε την πολύ γνωστή Μαρξιστική μεταφορά του νεκροθάφτη στο αντίθετό της και την ενσωμάτωσε στο δικό του ιδεολογικό οπλοστάσιο. Ωστόσο έναντι του ισχυρισμού τους για πολλοστή  φορά πως η Μαρξική θεωρία κείτεται θαμμένη, οι επίσημες, ακαδημαϊκές πολιτικές επιστήμες έχουν με σιγουριά θάψει στο έδαφος…

Read More

Karl Marx | Για την εργάσιμη μέρα

Καρλ Μαρξ: ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ, τ. Α`, σελ. 243-246, εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή».    Η εργάσιμη ημέρα επομένως δεν είναι σταθερό, αλλά μεταβλητό μέγεθος. Το ένα από τα μέρη της καθορίζεται βέβαια από το χρόνο εργασίας που απαιτείται για τη συνεχή αναπαραγωγή του ίδιου του εργάτη, το συνολικό μέγεθός της όμως αλλάζει μαζί με το μάκρος ή τη διάρκεια της υπερεργασίας. Επομένως η εργάσιμη ημέρα μπορεί να καθοριστεί, είναι όμως αυτή καθεαυτή ένα ακαθόριστο μέγεθος. Μόλο, λοιπόν, που η εργάσιμη ημέρα δεν είναι σταθερό αλλά ρευστό μέγεθος, δεν μπορεί ωστόσο παρά να…

Read More

György Lukács | Οι δυο Εποχές του Αστικού Υλισμού

*Ο Γκεόργκ Λούκατς ήταν επιφανής Ούγγρος μαρξιστής φιλόσοφος και λογοτεχνικός κριτικός. Το παρόν είναι ένα από το άρθρα του στη Ρότε Φάνε, εφημερίδα του ΚΚ Γερμανίας, γραμμένα και δημοσιευμένα το 1922. Περιλήφθηκε στο αφιέρωμα στον Λούκατς στον τόμο 1 της Μαρξιστικής Σκέψης, σελ. 257-59. Για την Εκατονταετηρίδα του Μόλεσοτ Στην αρχή της 18ης Μπριμέρ του ο Μαρξ  παραθέτει τη δήλωση του Χέγκελ «“ότι όλες οι μεγάλες πράξεις και πρόσωπα στην  παγκόσμια ιστορία εμφανίζονται δυο φορές, σαν να λέμε”. Ξέχασε να προσθέσει:  “Την πρώτη φορά σαν τραγωδία, τη δεύτερη σαν φάρσα”».…

Read More

Franz Mehring | Για τον πρώτο τόμο του Κεφαλαίου

Εισαγωγικό σημείωμα του Shades Στην προσπάθεια του εμπλουτισμού της στήλης μας με θεωρητικά κείμενα του Shades κινείται και η αυτή εδώ η δημοσίευση, με ένα κλασικό κείμενο ενός από τους γνωστότερους κομμουνιστές διανοούμενους στην Γερμανία στις αρχές του 20ου αιώνα. Ασχέτως με τις θεωρητικές ενστάσεις που μπορεί να έχουμε με τον συγγραφέα του κειμένου, κρίναμε ότι έχει ενδιαφέρον η αναδημοσίευση του, που αδιαμφισβήτητα βοηθάει στη κατανόηση των απόψεων που κυριαρχούσαν στο κομμουνιστικό κίνημα της εποχής. Ο Φραντς Μέρινγκ γεννήθηκε το 1846 στην Πομερανία και ήταν γόνος αστικής οικογένειας. Από πολύ…

Read More

Moishe Postone | Επανεξετάζοντας το Κεφάλαιο υπό το φως των «Grundrisse»

Μικρό εισαγωγικό του Shades Ο Moishe Postone μας έχει απασχολήσει σχεδόν από το ξεκίνημα του Shades. Ασχέτως τις διαφωνίες ή παρατηρήσεις που έχει κάποια/ος πάνω στη θεωρητική προσέγγιση του Postone, αδιαμφισβήτητα θα βρει μια αναλυτική επανερμηνεία της μαρξικής σκέψης, μια απόπειρα επανεξέτασης της πολυπλοκότητας του Κεφαλαίου ως μια σχέση κοινωνικής κυριαρχίας, αποδεσμευμένη από τις ιδεολογικές αγκυλώσεις του παραδοσιακού μαρξισμού. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και το παρακάτω κείμενο που επιλέξαμε να αναδημοσιεύσουμε στο Shades με στόχο τον εμπλουτισμό της προσπάθειας μας με θεωρητικά κείμενα που είναι λιγότερο γνωστά στο ελληνικό κοινό. Ωστόσο…

Read More

Ανθρωπολογία της αξίας, ορμή του θανάτου και ποιητική λειτουργία – δεκατέσσερις σημειώσεις

Lasciate ogni speranza, voi ch’entrate Dante Alighieri, Inferno Canto III Ο άνθρωπος δεν ανάγεται σε αφαίρεση από τη θεωρία αλλά από την ίδια την οικονομική πραγματικότητα Κάρελ Κόσικ, Η Διαλεκτική του Συγκεκριμένου   του Lucifugo, a diavolo in corpo (1) Τίποτε απολύτως δεν είναι “κομμάτι της λογικής του κεφαλαίου”. Το κοινωνικό ζήτημα και η λύση του δεν έχει τίποτε να κάνει με το αν “όλα τελικά είναι κομμάτια της λογικής του κεφαλαίου ή όχι”. Μια τέτοια θεματοποίηση του ζητήματος είναι αναγωγιστική και δυϊστική γιατί πολύ απλά προϋποθέτει το “κεφάλαιο” όπως αυτό…

Read More