Moishe Postone: Ιστορία και κριτική του καπιταλισμού

Εισαγωγικό Σημείωμα Η σύγχρονη περίοδος της καπιταλιστικής κοινωνίας, με τις ριζικές της αναδιαρθρώσεις και την ένταση των κοινωνικών και οικονομικών κρίσεων, αναγκάζει την κριτική θεωρία να επανεξετάσει με καθαρότητα και βάθος την κατηγορία του κεφαλαίου και τις ιστορικές της συνέπειες. Στο παρόν κείμενο, επιχειρείται ακριβώς μια τέτοια ριζική επανεξέταση: με σημείο αναφοράς την θεωρητική συμβολή του Postone, αναδεικνύεται η κατανόηση του «κεφαλαίου» όχι ως απλής μορφής ατομικής ιδιοκτησίας ή οικονομικής σχέσης, αλλά ως ιστορικά συγκεκριμένης μορφής κοινωνικής διαμεσολάβησης και χρονικής δυναμικής. Αυτή η προσέγγιση δεν περιορίζεται σε μια κλασική ανάλυση…

Read More

Moishe Postone | Αντισημιτισμός και Εθνικοσοσιαλισμός

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΘΕΣΕΙΣ Τεύχος 144, περίοδος: Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2018 ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ του Moishe Postone1 μετάφραση Χρήστος Βαλλιάνος Ποια είναι η σχέση του αντισημιτισμού με τον Εθνικοσοσιαλισμό; Η δημόσια συζήτηση του προβλήματος αυτού στην Ομοσπονδιακή Γερμανία χαρακτηρίστηκε από μια διχοτομία μεταξύ φιλελεύθερων και συντηρητικών από τη μια μεριά, και της Αριστεράς από την άλλη. Οι φιλελεύθεροι και οι συντηρητικοί υπογραμμίζουν κυρίως την ασυνέχεια μεταξύ του ναζιστικού παρελθόντος και του σήμερα. Όταν αναφέρονται στο παρελθόν, εστιάζουν την προσοχή τους στις διώξεις και την εξολόθρευση των Εβραίων, και γενικά τείνουν…

Read More

Moishe Postone: Κριτική Θεωρία για τον Καπιταλισμό σήμερα

Η συνέντευξη αυτή με τον Moishe Postone που δόθηκε στον Salih Selcuk και δημοσιεύτηκε στο τουρκικό περιοδικό YARIM (Istanbul, Φεβρουάριος 2005‏(, μεταφράστηκε από τα αγγλικά στις αρχές Γενάρη του 2006 από το περιοδικό «Terminal 119: για την κοινωνική και ατομική αυτονομία». Στην αγγλική της μορφή πρωτοδημοσιεύθηκε στη σελίδα της γερμανικής συλλογικότητας Krisis) Ερωτήσεις 1. Επαναπροσδιορίζετε τις βασικές κατηγορίες της κριτικής της πολιτικής οικονομίας του Μαρξ. Σύμφωνα με την άποψη σας, πού φαίνεται σήμερα ο μαρξισμός να είναι ανεπαρκής όταν καλείται να εξηγήσει την καπιταλιστική κοινωνία; 2. Η «Εργασία», όπως ισχυρίζεστε,…

Read More

Moishe Postone | Οι δυϊσμοί της καπιταλιστικής νεωτερικότητας.

Το παρακάτω απόσπασμα βρίσκεται στο νέο βιβλίο του Jack Jacobs  Jews and Leftist Politics. Judaism, Israel, Antisemitism, and Gender (2017). Την μετάφραση του αποσπάσματος για το Shades έκανε o V.J. Οι υπογραμμίσεις με μαύρα γράμματα είναι δικές μας. Σκέψεις για την ιστορία, το Ολοκαύτωμα και τον αντισημιτισμό Το κεφάλαιο αυτό επιδιώκει να συνδέσει τις ιστορικές μεταβολές των δημόσιων αποκρίσεων στο Ολοκαύτωμα και την κατανόηση του αντισημιτισμού, ιδίως από την αριστερά, με τις ιστορικά μεταβαλλόμενες ρυθμίσεις της καπιταλιστικής νεωτερικότητας ύστερα από το 1945. Η σύνδεση αυτών των δύο μπορεί να υπάρξει διαφωτιστική:…

Read More

Moishe Postone | Ένα ακόμα Γερμανικό Φθινόπωρο

[Κείμενο του Moishe Postone που προσφωνήθηκε στη διαδήλωση εναντίον του αντισημιτισμού στο Αμβούργο στις 13/12/2009. Στα ελληνικά πρωτοδημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο  Δημοτισμός. Οι υπογραμμίσεις δικές μας Νομίζω ότι είναι πολιτικά σημαντικό το γεγονός ότι τόσο πολλοί στην Αριστερά παίρνουν στα σοβαρά τις εκφράσεις αντισημιτισμού που έχουν διαδοθεί μεταξύ ομάδων που θεωρούν τους εαυτούς τους αντιιμπεριαλιστές. Ίσως αυτό μπορεί επίσης να οδηγήσει σε κάποια, πολύ αργοπορημένη, θεωρητική διασάφηση. Το θέμα δεν είναι εάν οι ισραηλινές πολιτικές μπορούν να υποβληθούν σε κριτική ή όχι. Οι ισραηλινές πολιτικές θα έπρεπε να υποβληθούν σε κριτική, ιδιαίτερα αυτές…

Read More

Moishe Postone | Απόσπασμα από το «Κριτική και Ιστορικός Μετασχηματισμός» (2004)

Την μετάφραση έκανε συντάκτης του Shades Στην καρδιά της ανάλυσης του Μαρξ για το εμπόρευμα υπάρχει η θέση ότι η εργασία στον καπιταλισμό έχει «έναν διπλό χαρακτήρα»: είναι συγχρόνως «συγκεκριμένη» και «αφηρημένη» εργασία. Η «συγκεκριμένη εργασία» αναφέρεται στο γεγονός ότι κάποια μορφή της θεωρούμενης εργασιακής δραστηριότητας διαμεσολαβεί σε όλες τις κοινωνίες τις αλληλεπιδράσεις των ανθρώπων με τη φύση. Η «αφηρημένη εργασία» δεν αναφέρεται απλά στη συγκεκριμένη εργασία ως αφαίρεση ή ως γένος, αλλά συνιστά μία πολύ διαφορετική κατηγορία. Σηματοδοτεί το ότι η εργασία στον καπιταλισμό έχει μία μοναδική κοινωνική διάσταση,…

Read More

Moishe Postone | Επανεξετάζοντας το Κεφάλαιο υπό το φως των «Grundrisse»

Μικρό εισαγωγικό του Shades Ο Moishe Postone μας έχει απασχολήσει σχεδόν από το ξεκίνημα του Shades. Ασχέτως τις διαφωνίες ή παρατηρήσεις που έχει κάποια/ος πάνω στη θεωρητική προσέγγιση του Postone, αδιαμφισβήτητα θα βρει μια αναλυτική επανερμηνεία της μαρξικής σκέψης, μια απόπειρα επανεξέτασης της πολυπλοκότητας του Κεφαλαίου ως μια σχέση κοινωνικής κυριαρχίας, αποδεσμευμένη από τις ιδεολογικές αγκυλώσεις του παραδοσιακού μαρξισμού. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και το παρακάτω κείμενο που επιλέξαμε να αναδημοσιεύσουμε στο Shades με στόχο τον εμπλουτισμό της προσπάθειας μας με θεωρητικά κείμενα που είναι λιγότερο γνωστά στο ελληνικό κοινό. Ωστόσο…

Read More

Moishe Postone | Αφηρημένος χρόνος

Σημείωση του Shades: Το παρακάτω κείμενο είναι η μετάφραση του κεφαλαίου “Αφηρημένος χρόνος” από το βιβλίο του Moishe Postone “Time, Labor and Social Domination” – μια απόπειρα επανερμηνείας της κριτικής θεωρίας του Μαρξ. Δυστυχώς το βιβλίο δεν έχει μεταφραστεί ακόμα στην ελληνική γλώσσα. Το συγκεκριμένο κεφάλαιο μεταφράστηκε πριν χρόνια από έναν άγνωστο χρήστη, δυστυχώς με αρκετά λάθη. Παρόλα αυτά το δημοσιεύουμε γιατί θεωρούμε ότι o Postone αποτελεί έναν εξαιρετικό μαρξιστή στοχαστή, με πλούσια συμβολή στην επανεξέταση του Μαρξ και στη παραγωγή μιας κριτικής θεωρίας για τον καπιταλισμό στο σήμερα. … Όπως…

Read More

Tί ήταν το Άουσβιτς; (απόσπασμα από το έργο του Moishe Postone «Οι Ιστορικοί και το Ολοκαύτωμα»)

Έ ν α καπιταλιστικό εργοστάσιο αποτελεί ένα τόπο παραγωγής αξίας (της διαδικασίας αξιοποίησης), η οποία απαραίτητα παίρνει τη μορφή της παραγωγής των αγαθών, των αξιών χρήσης (διαδικασία εργασίας). Το συγκεκριμένο, δηλαδή, παράγεται ως ο αναγκαίος φορέας του αφηρημένου. Τα στρατόπεδα εξόντωσης των Ναζί δεν αναπαριστούν μια απαίσια εκδοχή ενός τέτοιου εργοστασίου, ένα ακραίο παράδειγμα νεωτερικότητας αλλά, μάλλον, θα έπρεπε να ιδωθούν ως η αλλόκοτη «αντι-καπιταλιστική» της άρνηση. Το Αουσβιτς αποτελούσε ένα εργοστάσιο «καταστροφής της αξίας», δηλαδή, καταστροφής της προσωποποίησης του αφηρημένου. Η οργάνωσή του ήταν αυτή μιας σατανικά αντεστραμμένης βιομηχανικής…

Read More

Αποσπάσματα από το έργο του Moishe Postone «Ιστορικοί και Ολοκαύτωμα»

… Το να γυρίσουμε ξανά στην κατηγορία του αντισημιτισμού δεν περιλαμβάνει απαραίτητα να επιστρέψουμε σε μια θέση που θεωρεί το Ολοκαύτωμα μόνο με τους όρους της ιδιαιτερότητας της γερμανικής ιστορίας. Επιπλέον, δεν απαιτείται απαραίτητα η θεώρηση μιας γραμ­μικής, προμελετημένης ανάπτυξης της αντιεβραϊκής πολιτικής των Ναζί, αλλά ούτε και υπονοείται ότι ο αντισημιτισμός μόνος του εξηγεί κατευθείαν τις πράξεις, τα κίνητρα και τους σκοπούς των δραστών, χωρίς να είναι απαραίτητος οποιοσδήποτε περαιτέρω στοχασμός. Παρόλα αυτά, είναι ουσιώδες για οποιαδήποτε απόπειρα ιστορικής σύλ­ληψης του ναζιστικού προγράμματος της ολικής εξολόθρευσης, να εστιάσει στον…

Read More