Σαν σήμερα, στις 8 Ιανουαρίου 1991, σε σχολείο της Πάτρας, δολοφονείται ο καθηγητής και στέλεχος της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς, Νίκος Τεμπονέρας, από ΟΝΝΕΔίτες τραμπούκους υπό την ηγεσία του Γ. Καλαμπόκα. Η δολοφονία σημειώθηκε κατά τη διάρκεια μεγάλων μαθητικών καταλήψεων ενάντια στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που προωθούσε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με υπουργό Παιδείας τον Β. Κοντογιαννόπουλο. Το κίνημα αυτό, που εκφράστηκε σε ολόκληρη τη χώρα, παραμένει ένα από τα πιο μεγαλειώδη και σημαντικά μαθητικά κινήματα της περιόδου της μεταπολίτευσης, και η δολοφονία του Τεμπονέρα σφράγισε βίαια τη σύγκρουση μεταξύ της μαθητικής…
Read MoreHerbert Marcuze | Επανεξέταση της έννοιας της επανάστασης
Ένα σημείωμα με πρόχειρες σκέψεις με αφορμή το κείμενο που ακολουθεί Το κείμενο που ακολουθεί παραμένει, με έναν σχεδόν ανησυχητικό τρόπο, επίκαιρο, αν αναλογιστεί κανείς το επίπεδο της θεωρητικής συζήτησης που κυριαρχεί σήμερα στους λεγόμενους κύκλους της Αριστεράς και στον μεταμοντέρνο ιδεολογικό ακαδημαϊσμό, μια συζήτηση που διεξάγεται την εποχή της κρίσης του κομμουνιστικού προτάγματος. Η επαναφορά της προβληματικής από την σκοπιά της Θεωρίας, περί «επανεξέτασης της έννοιας της επανάστασης» δεν αφορά απλώς ένα ιστορικό ερώτημα, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της θεωρητικής αδυναμίας να αναστοχαστούμε την ήττα, την ενσωμάτωση της επαναστατικής…
Read More6 Ιανουαρίου 1945: Τέσσερις γυναίκες απαγχονίζονται στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς
Σαν σήμερα, στις 6 Ιανουαρίου 1945, τέσσερις γυναίκες απαγχονίστηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης του Άουσβιτς για τη συμμετοχή τους στην εξέγερση των κρατουμένων του Sonderkommando τον Οκτώβριο του 1944. Επρόκειτο για τις Ala Gertner, Roza Robota, Estusia Wajcblum και Regina Safirsztajn, Ήταν όλες Εβραίες κρατούμενες, ενταγμένες σε ένα υπόγειο δίκτυο αντίστασης που λειτούργησε μέσα σε συνθήκες της απόλυτης τρομοκρατίας του στρατοπέδου. Η εξέγερση των Sonderkommando υπήρξε μία από τις ελάχιστες οργανωμένες πράξεις ένοπλης αντίστασης στο Άουσβιτς. Οι κρατούμενοι Sonderkommando, εξαναγκασμένοι να εργάζονται στα κρεματόρια και στους θαλάμους αερίων, γνώριζαν…
Read MoreΈνα πρώτο σχόλιο για τα γεγονότα στη Βενεζουέλα.
Γράφει ο Νίκος Σ. Η απόφαση του προέδρου των Η.Π.Α. να διατάξει την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας και της συζύγου του από την προεδρική κατοικία στο Καράκας, στην οποία εισέβαλαν Αμερικανοί κομάντος, αποτελεί εξοργιστική πράξη, που υπενθυμίζει ότι τα πολιτικά ήθη του δυτικού κόσμου, του υποτιθέμενου κόσμου της «δημοκρατίας», της «ελευθερίας» και της «διεθνούς νομιμότητας», όπως αυτός αυτοπαρουσιάζεται, μπορούν, από τη μία στιγμή στην άλλη, να δώσουν τη θέση τους σε πρακτικές που έχουμε ταυτίσει με τις περιόδους της πιο σκληρής και εγκληματικής αποικιοκρατίας. Η ενέργεια αυτή των Η.Π.Α.…
Read MoreErnst Bloch | «Ο Μαρξ ως ο στοχαστής της επανάστασης» (απόσπασμα)
Το παρακάτω απόσπασμα είναι από το έργο του Ερνστ Μπλοχ, «Ουτοπία και Επανάσταση», που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Έρασμος σελ. 29 – 32. Μερικές σκέψεις με αφορμή τα αποσπάσματα που παραθέτουμε εδώ Το κείμενο – απόσπασμα που ακολουθεί, σε ένα βαθμό, αναστοχάζεται την επανάσταση όχι απλώς ως ένα εξωτερικό συμβάν ή ενός είδους ηθικού αιτήματος για δικαιοσύνη, αλλά ως την εγγενή μορφή κίνησης της ίδιας της καπιταλιστικής κοινωνίας. Η ανάλυση —όπως αποτυπώνεται μέσα και από την ερμηνευτική συμβολή του Έρνστ Μπλοχ— επιχειρεί να αναδείξει τον Καρλ Μαρξ ως στοχαστή…
Read MoreΚύκλος Μελέτης πάνω στον Ιστορικό Φασισμό και την Νέα Ακροδεξιά: Κλάρα Τσέτκιν «Η Πάλη Ενάντια στον Φασισμό»
Κύκλος Μελέτης πάνω στον Ιστορικό Φασισμό και την Νέα Ακροδεξιά Πρώτη Διαδικτυακή Συνάντηση: Συζήτηση με αφορμή το κείμενο της Κλάρα Τσέτκιν «Η Πάλη Ενάντια στον Φασισμό» Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026, 6μμ Για αποστολή του κειμένου και του διαδικτυακού συνδέσμου της συζήτησης στείλτε μας στο shades-aufbau@proton.me Σύντομη Περιγραφή: Η πρωτοβουλία Shades Aufbau συνεχίζει τη συζήτηση με έναν νέο κύκλο μελέτης, αφιερωμένο στον Ιστορικό Φασισμό και το φαινόμενο της Νέας Ακροδεξιάς — αυτής που αναδύθηκε από τα συντρίμμια του φασισμού μετά το 1945 και επανεμφανίζεται σήμερα σε νέες μορφές. Στον κύκλο αυτό…
Read MoreΚάθε τραγούδι που φιμώνεται στο όνομα του έθνους είναι μια πρόβα για την ποιοτική αυταρχική αναβάθμιση του αστικού κράτους
Το περιστατικό με τη συναυλία σε νυχτερινό κέντρο της Φλώρινας πριν λίγες μέρες (22 Δεκεμβρίου, 2025) δεν αποτελεί ένα «μεμονωμένο επεισόδιο παρεξήγησης», αλλά συμπύκνωση μιας υλικής και ιδεολογικής πραγματικότητας που διατρέχει ιστορικά το ελληνικό καπιταλιστικό κράτος από τη συγκρότησή του μέχρι σήμερα. Η εθνική ιδεολογία του ελληνικού αστικού κράτους έχει, άλλωστε, πολλαπλές λειτουργίες. Ανάμεσα σε πολλές άλλες ακόμα που δεν θα επισημάνουμε σε αυτό το άρθρο: είναι μηχανισμός ιδεολογικής πειθάρχησης των υποτελών του αστικού κράτους, ο ταξικός μηχανισμός του μονοπωλίου της βίας, αλλά και ένας μηχανισμός αποκλεισμού και άσκησης σιωπηλής…
Read MoreΤέχνη, Εμμενής Κομμουνισμός και Αξιακή Μορφή: έξι Σημειώσεις
του Lucifugo, a diavolo in corpo Το παρόν κείμενο, που δημοσιεύτηκε στο Shades, αρχικά στα αγγλικά, τον Απρίλιο του 2016 επιχειρεί μια ριζική θεωρητική αποσυναρμολόγηση της ιδεολογικής αυτονομίας της Τέχνης, αντιμετωπίζοντάς την όχι ως υπεριστορική σφαίρα του «καθαρού πνεύματος», αλλά ως κοινωνικά και ιστορικά προσδιορισμένη μορφή ανθρώπινης δραστηριότητας. Αφετηρία του αποτελεί η κριτική στην αισθητική απολογία της Τέχνης ως συμβολικής λύτρωσης ενός ακρωτηριασμένου κόσμου, καθώς και η ανάλυση της σχιζοειδούς διάσπασης ανάμεσα στην ανθρώπινη πράξη και στα κοινωνικά της αποτελέσματα – διάσπαση που καθιστά δυνατή την ανάδυση της Τέχνης ως…
Read MoreΑναγνώσεις: Joseph Roth | Η κρύπτη των Καπουτσίνων
Η «Κρύπτη των Καπουτσίνων» του Joseph Roth είναι ένα από τα πιο ώριμα και μελαγχολικά έργα του, ένα μυθιστόρημα βαθιά εμποτισμένο από την εμπειρία της ιστορικής κατάρρευσης που έφερε ο πόλεμος. Το έγραψε το 1938, ενώ ο συγγραφέας βρισκόταν ήδη στην Ολλανδία, αυτοεξόριστος, αφού τα ναζιστικά στρατεύματα είχαν ήδη εισβάλλει στην Βιέννη. Το μυθιστόρημα αυτό, αποτελεί κατά κάποιο τρόπο, συνέχεια του γνωστότερου ίσως μυθιστορήματος του, Το εμβατήριο Ραντέτσκυ, αφού ήρωας του έργου είναι και εδώ, ένα μέλος της ευρύτερης οικογένειας των φον Τρόττα. Μέσα από τη ζωή του Φραντς Φέρντιναντ…
Read MoreHerbert Marcuze | Το τέλος της ουτοπίας
Ένα προλογικό σημείωμα του Shades Η διάλεξη του Herbert Marcuse «Το τέλος της Ουτοπίας», που δόθηκε στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου τον Ιούλιο του 1967, αδιαμφισβήτητα έχει θέση ανάμεσα στα κομβικά κείμενα της ύστερης Κριτικής Θεωρίας και συνδέεται άρρηκτα με το πολιτικό και διανοητικό κλίμα της κομβικής στιγμής του κινήματος του ’68. Μιλώντας σε ένα πανεπιστημιακό ακροατήριο του Βερολίνου που βρισκόταν ήδη σε μια ταχεία διαδικασία ριζοσπαστικοποίησης, ο Marcuse επιχειρεί μια ριζική αναδιατύπωση της ίδιας της έννοιας της ουτοπίας, όχι ως ενός άπιαστου ιδανικού, αλλά ως μιας ιστορικά εφικτής δυνατότητας…
Read More