Ποτέ Ξανά: Ο αγώνας της μνήμης είναι ακόμα εδώ. Με αφορμή το πογκρόμ της 9ης Νοεμβρίου 1938

Πέρασαν αρκετές δεκαετίες από εκείνη τη φρικτή νύχτα της 9ης Νοεμβρίου 1938, που σηματοδότησε την απαρχή των συστηματικών ενεργειών εξόντωσης των Εβραίων στην Ευρώπη. Μετά από μια δεκαετία κοινωνικής και πολιτικής αποσύνθεσης, μιας ακήρυκτης εμφύλιας ταξικής σύγκρουσης και της κατάρρευσης της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης —με την ήττα του προλεταριακού και κομμουνιστικού κινήματος και την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού στην εξουσία το 1933—, το ναζιστικό καθεστώς εγκαινίασε ένα σύνολο αντισημιτικών πολιτικών που ενσωματώνονταν οργανικά στη δομή του. Εκείνη την εποχή ζούσαν στη Γερμανία περίπου 500.000 Εβραίοι. Το καθεστώς τους μετέτρεψε σε αποδιοπομπαίους…

Read More

Σημειώσεις με αφορμή την σχετικοποιητική χρήση του όρου «στρατόπεδα συγκέντρωσης» από τον χώρο της αριστεράς

Σημειώσεις με αφορμή μια συζήτηση για το θέμα της χρήσης του όρου «Στρατόπεδο Συγκέντρωσης» Όλα τα προηγούμενα χρόνια έχουμε γίνει θεατές ενός φαινομένου που σίγουρα προσφέρει τροφή για σκέψη και συζήτηση. Ο χώρος της ευρύτερης Αριστεράς χρησιμοποιεί αδιακρίτως τον όρο «στρατόπεδα συγκέντρωσης», συνήθως όταν αναφέρεται στα στρατόπεδα κράτησης προσφύγων. Οι πιο «διαβασμένοι» ανάμεσά τους υποστηρίζουν ότι στρατόπεδα συγκέντρωσης υπήρξαν και πριν από το Ολοκαύτωμα, επικαλούμενοι κυρίως εκείνα που δημιούργησε ο βρετανικός ιμπεριαλισμός [1]. Πρόκειται πράγματι για ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς τέτοιες δομές στρατοπέδων συγκέντρωσης προετοίμασαν ή αποτέλεσαν παράδειγμα για ό,τι…

Read More

ΣΑΛΙ ΠΙΝΚΧΟΦ, ο ξεχασμένος ποιητής του Μπέργκεν-Μπένλζεν

Πρώτη δημοσίευση: Διάπυρον Πριν από μερικά χρόνια, η Ολλανδή Lilian Kars άρχισε να ψάχνει ποιος ήταν ο μυστηριώδης άντρας που έμενε προπολεμικά στο σπίτι στο οποίο μεγάλωσε αυτή αργότερα. Έτσι, χάρη στην περιέργειά της, ξαναζωντάνεψε φέτος μια ποιητική φωνή που θεωρούνταν χαμένη – και μαζί της η υπενθύμιση ότι το μήνυμα της ποίησης του Ολοκαυτώματος μπορεί να φτάσει στους φανταστικούς του παραλήπτες ακόμη και 80 χρόνια μετά, ακόμη και χάρη στην επιμονή ενός και μόνο ανθρώπου να κάνει ανασκαφές στο παρελθόν. Ο μυστηριώδης αυτός άντρας ήταν ο Ολλανδός Εβραίος ποιητής…

Read More

Μια συγκλονιστική ιστορική φωτογραφία: Παιδιά Ρομά αρνούνται να γυαλίσουν τις μπότες των Γερμανών Ναζί.

Η φωτογραφία με τα παιδιά Ρομά που αρνούνται να γυαλίσουν τις μπότες των Γερμανών στρατιωτών, αποτελεί μια από τις πιο συγκλονιστικές εικόνες του Ολοκαυτώματος στη Γιουγκοσλαβία. Αυτή η σκηνή καταγράφηκε κατά τη διάρκεια της σφαγής στο Κραγκούγιεβατς, στις 21 Οκτωβρίου 1941, όταν οι Ναζί εκτέλεσαν περίπου 2.800 Σέρβους, Ρομά, Εβραίους και άλλους πολίτες ως αντίποινα για την επίθεση Σέρβων παρτιζάνων που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 10 Γερμανών στρατιωτών και τον τραυματισμό 26 άλλων. Η εκτέλεση αυτή ήταν μέρος της πολιτικής συλλογικής τιμωρίας που είχε επιβληθεί από το ναζιστικό καθεστώς…

Read More

Η Πόλη χωρίς Εβραίους — δύο βιβλία, μια ταινία, μια αυτοκτονία, μια δολοφονία

Διαβάστε επίσης το σχετικό άρθρο του Shades: Πόλη Χωρίς Εβραίους «Μια χαμένη ταινία σε υπαίθρια αγορά του Παρισιού» Πρώτη δημοσίευση: Διάπυρον  Παρίσι, 2015. Σε μια υπαίθρια αγορά, ένας συλλέκτης ανακαλύπτει μια κόπια της αυστριακής βωβής ταινίας «Η πόλη χωρίς Εβραίους» (Die Stadt ohne Juden, 1924), που θεωρούνταν χαμένη ήδη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σε αντίθεση με τη μοναδική μέχρι τότε μερικώς σωζόμενη κόπια, αυτό το αντίγραφο περιέχει το κανονικό τέλος της ταινίας, καθώς και όλες τις σκηνές που είχε πετσοκόψει η λογοκρισία. Η ψηφιακή αποκατάσταση ολοκληρώνεται το 2018 και…

Read More

Η ουλή του Οδυσσέα | Τα πολλαπλά πρόσωπα του αντισημιτισμού: Θεσσαλονίκη 10/5 Διεθνής Έκθεση Βιβλιου

Η ουλή του Οδυσσέα Γράφει η Μ. Ι Είναι Μάιος του 2025, και στο διαδίκτυο δημοσιεύεται ένα κείμενο Ελλήνων εκδοτών-βιβλιοπωλείων, με το οποίο εναντιώνονται στη διεξαγωγή μιας συζήτησης στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκη, ο τίτλος είναι “Η λογοτεχνία δεν ξεπλένει την γενοκτονία”. Διαφορετικά όμως, ο τίτλος, σε μια σύνδεση με την προτροπή του κειμένου, θα μπορούσε να είναι ο εξής “Η εβραϊκή λογοτεχνία απαγορεύεται”. Αλλά ας το πιάσουμε το νήμα από λίγο παλαιότερα. Ήταν 1936 όταν ο αυτοεξόριστος γερμανοεβραίος φιλόλογος Erich Auerbach, μελετητής της ρουμανικής γλώσσας και λάτρης…

Read More

Το ροζ τρίγωνο | ο πόλεμος των Ναζί κατά των ομοφυλοφίλων

εισαγωγικό σημείωμα του Shades Το κείμενο που ακολουθεί είναι ο πρόλογος του βιβλίου του Richard Plant: Το ροζ τρίγωνο: ο πόλεμος των Ναζί κατά των ομοφυλοφίλων. Ο Richard Plant γεννήθηκε στις 22 Ιουλίου 1910 στη Γερμανία και πέθανε στις ΗΠΑ στις 10 Μαρτίου 1998. Επειδή ήταν ομοφυλόφιλος και Εβραίος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη ναζιστική Γερμανία, με πρώτο προορισμό την Ελβετία και στη συνέχεια στις ΗΠΑ. Έγινε καθηγητής στο City University of New York, όπου δίδαξε γερμανική γλώσσα και λογοτεχνία από το 1947 έως το 1973. Συνέγραψε ένα σενάριο όπερας, καθώς…

Read More

«Χρονικά Αντισημιτισμού #122» Αντισημιτισμός και BDS: Στοχοποίηση μιας ιστορικής ταινίας για το Ολοκαύτωμα

Το BDS ξαναχτυπά στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελόριζου, 9ο Beyond Borders festival. Σε ανοιχτή επιστολή των “filmmakers for Palestine” κατηγορούν το φεστιβάλ για συνενοχή στην “γενοκτονία” που διαπράττει το Ισραήλ απέναντι στον παλαιστινιακό λαό και το “καθεστώς απαρτχάιντ” που του επιβάλλει. (?) Γιατί αυτό; Προβλήθηκε -και μάλιστα βραβεύτηκε- η ταινία-ντοκιμαντέρ, ισραηλινής παραγωγής, Anna and the Egyptian doctor.  Η ταινία, που κατηγορήθηκε ως “ισλαμοφοβική” και “αντιπαλαιστινιακή”, διηγείται την ιστορία ενός Αιγύπτιου (μουσουλμάνου) γιατρού που έσωσε τη ζωή μιας νεαρής Εβραίας στο Βερολίνο κατά τη διάρκεια του β’ παγκοσμίου πολέμου και του…

Read More

«Χρονικά Αντισημιτισμού #118» Σπαράγματα εβραϊκών μνημάτων σε χρήση δομικών υλικών.

Ξενάγηση στην Άνω Πόλη: σπαράγματα εβραϊκών μνημάτων σε χρήση δομικών υλικών. Όσες φορές κι αν το δω η θλίψη της ιεροσυλίας είναι πάντα εκεί. Στην τρίτη φωτογραφία συνάντηση επιζώντων του ολοκαυτώματος για να κάνουν καντίς σε ότι είχε απομείνει από το εβραϊκό νεκροταφείο μετά την καταστροφή. Στο κέντρο ο παππούς μου Ιντό זכרו לברכה σχόλιο της Ο.Β από το facebook με αφορμή μια πρόσφατη ξενάγηση στην Θεσσαλονίκη με θέμα την εβραϊκή ιστορία της πόλης. Για το θέμα αυτό έχουμε ασχοληθεί και σε άλλη δημοσίευση παλιότερα. Συγκεκριμένα δείτε την δημοσίευση με…

Read More

«Χρονικά Αντισημιτισμού #116» 9 Ιουνίου 1944: Η παράδοση των Εβραίων στην Κέρκυρα

Το ημερολόγιο έδειχνε Παρασκευή, 9 Ιουνίου 1944. Από τα χαράματα εκείνης της ημέρας (πέντα το πρωί), τα S.S, άρχισαν να χτυπούν με λύσσα τις πόρτες των σπιτιών που διέμεναν οι Εβραίοι της πόλης. Η διαδικασία της εκτόπισης έγινε με την αγαστή συνεργασία των ελληνικών αρχών. Μαζί τους ήταν η ελληνική χωροφυλακή και τα τάγματα ασφαλείας. Τα περισσότερα από αυτά τα σπίτια βρίσκονταν στην περιοχή της παλιάς πόλης. Μετά την Θεσσαλονίκη, τα Γιάννενα κλπ, είχε φτάσει η σειρά της Εβραϊκής κοινότητας της Κέρκυρας να πάρει τον δρόμο για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης…

Read More