Αναγνώσεις | Το πρώτο Ανατομείο στην κατοχική Θεσσαλονίκη – Θραύσματα Εβραϊκής μνήμης

Γράφει ο Νίκος Αναστασόπουλος* Δείτε επίσης και την διαδικτυακή εκδήλωση του Shades με τον Νίκο Αναστασόπουλο με αφορμή την έκδοση του βιβλίου Θα προσπαθήσουμε να θέσουμε μια μικρή ψηφίδα στο παλίμψηστο της ιστορίας της σύγχρονης Θεσσαλονίκης, ιχνηλατώντας την ιστορία της ίδρυσης και λειτουργίας του πρώτου Ανατομείου στην κατοχική Θεσσαλονίκη, η οποία συνυφαίνεται με τη ζοφερή ιστορία της καταστροφής του εβραϊκού νεκροταφείου και τον εκτοπισμό της Εβραϊκής Κοινότητας Θεσσαλονίκης. Η ιστορία της πόλης δεν θα διαφοροποιούνταν από την κατοχική ιστορία οποιουδήποτε άλλου ελληνικού αστικού κέντρου αν το 1/5 του πληθυσμού της…

Read More

Με αφορμή την επέτειο της γέννησης του Thomas Mann

Σαν χθες, στις 6 Ιουνίου 1875, γεννιέται στο Λύμπεκ ο Thomas Mann, ένας από τους σημαντικότερους (αν όχι ο σημαντικότερος)  λογοτέχνες του 20ού αιώνα και μια από τις πιο σύνθετες μορφές της ευρωπαϊκής αστικής διανόησης. Συγγραφέας των Μπούντενμπροκ, του Θανάτου στη Βενετία, του Μαγικού Βουνού και του Δόκτωρ Φάουστους, ο Μαν δεν ήταν απλώς ένας μεγάλος λογοτέχνης. Το έργο του συνιστά μια διαρκή ανατομία της κρίσης του ευρωπαϊκού αστικού πολιτισμού, της παρακμής της φιλελεύθερης αστικής τάξης και των αντιφάσεων που διαπερνούσαν τη γερμανική και ευρωπαϊκή νεωτερικότητα. Από μια σκοπιά που…

Read More

Σαν σήμερα 4 Ιουνίου 1971: Φεύγει από την ζωή ο György Lukács,

Σαν σήμερα (4 Ιουνίου), το 1971, πεθαίνει στη Βουδαπέστη, σε ηλικία 86 ετών, ο Γκέοργκ Λούκατς, ένας από τους σημαντικότερους μαρξιστές φιλοσόφους και θεωρητικούς της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Ο Λούκατς υπήρξε μια εμβληματική μορφή της μαρξιστικής θεωρίας, η οποία επιχείρησε να επανασυνδέσει τον ιστορικό υλισμό με το ζήτημα της συνείδησης, της κουλτούρας και της κοινωνικής ολότητας. Στο έργο του Ιστορία και Ταξική Συνείδηση (1923), που επηρέασε βαθιά ολόκληρη τη μεταγενέστερη παράδοση του δυτικού μαρξισμού, ανέλυσε την πραγμοποίηση ως ένα κεντρικό χαρακτηριστικό της καπιταλιστικής κοινωνίας. Μια κοινωνική συνθήκη όπου οι…

Read More

Η Μεταμφίεση της Νέας Ακροδεξιάς | Φιλοσημιτισμός, Νεοφιλελευθερισμός και Ταξικός Κυνισμός την Εποχή της Καπιταλιστικής Κρίσης

Ο Άδωνις Γεωργιάδης, που από βιβλιοπώλης ακροδεξιών βιβλίων μετατράπηκε σχεδόν εν μία νυκτί σε «φιλοεβραίο», μαζί με ένα ευρύτερο ακροδεξιό (νέο ή μη) φιλελεύθερο «παρεάκι» φιλοσημιτών που τον ακολουθεί —το οποίο έχουμε δυστυχώς συναντήσει και εμείς κατά καιρούς— επιχειρεί σήμερα να εμφανιστεί ως ο φορέας ενός υποτιθέμενου εκσυγχρονισμένου φιλελευθερισμού και της αστικο-δημοκρατικής κανονικότητας. Για τη σχέση αγάπης αλλά και της σύνδεσης του φιλελευθερισμού με τη νέα ακροδεξιά έχουμε αναφερθεί. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη μεταμφίεση του Άδωνη δεν κρύβεται κάποια ουσιαστική ρήξη με το παρελθόν της ελληνικής «νέας ακροδεξιάς», αλλά…

Read More

Το υποβλητικό Παλιό Εβραϊκό Νεκροταφείο της Πράγας (Starý židovský hřbitov).

Ιδρύθηκε στις αρχές του 15ου αιώνα – με την παλαιότερη ταφόπλακα να χρονολογείται από το 1439 (αυτή του Avigdor Kara) – και λειτούργησε αδιάκοπα για περισσότερα από 350 χρόνια, μέχρι το 1787. Βρίσκεται στην καρδιά της εβραϊκής συνοικίας Γιοζέφοφ (Josefov) και η σημερινή του μορφή οφείλεται στους αυστηρούς περιορισμούς χώρου που επέβαλλαν οι αρχές της εποχής, σε συνδυασμό με τις θρησκευτικές παραδόσεις των Εβραίων. Οι αρχές της εποχής δεν επέτρεπαν στην εβραϊκή κοινότητα να επεκτείνει το νεκροταφείο έξω από τα όρια της συνοικίας ενώ σύμφωνα με την εβραϊκή θρησκευτική παράδοση,…

Read More

Η Θεαματική Διαχείριση της Κρίσης | Το Νέο Προσωποπαγές Μόρφωμα του Τσίπρα

Ένα σχόλιο με αφορμή την συγκέντρωση Τσίπρα στο Θησείο Το προσωποπαγές μόρφωμα του Τσίπρα είναι ακριβώς αυτό που λέει το όνομά του και τίποτα παραπάνω. Η καθαρή εικόνα της σημερινής παρακμασμένης εποχής της αστικής πολιτικής, μια βαθύτερη μετατόπιση του ίδιου του τρόπου με τον οποίο αυτή μεσολαβείται στο σημερινό καπιταλιστικό περιβάλλον. Εδώ δεν έχουμε να κάνουμε ούτε καν με μια κάλπικη, (δήθεν) αντιπαράθεση διαφορετικών «πολιτικών στρατοπέδων», αλλά με μια αισθητικοποιημένη διαχείριση της κοινωνικής παρακμής και αποσύνθεσης σε αυτή τη φάση της καπιταλιστικής κρίσης. Αυτό που διακυβεύεται εδώ δεν είναι μονάχα…

Read More

Μια βόλτα στην γειτονιά του Rixdorf στο Βερολίνο

Υπάρχουν γειτονιές στο Βερολίνο που τις διασχίζεις και νιώθεις ότι έχουν απορροφηθεί ολοκληρωτικά από τις ραγδαίες αλλαγές που συντελούνται στον 21ο αιώνα: μίζερα γυάλινα coworking spaces, start-up καφέ, ηλεκτρικά ποδήλατα, μια μόνιμη αίσθηση βιασύνης και εντατικοποίησης της ζωής στις συνθήκες της νέας καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης. Και υπάρχουν κι άλλες, σαν το Rixdorf, όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει διπλώσει πάνω στον εαυτό του. Εκεί, λίγα μέτρα μακριά από την πολύβουη Karl-Marx-Straße και την τουριστικοποιημένη πλέον εικόνα της περιοχής του Neukölln, ξεπροβάλλει ξαφνικά ένα χωριό με χαμηλά σπίτια, λιθόστρωτους δρόμους, ξύλινες πόρτες,…

Read More

Ο άνεμος της σεξουαλικής ελευθερίας στο Βερολίνο της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης

«Το ταξικά συνειδητοποιημένο προλεταριάτο… προσεγγίζει το ζήτημα της σεξουαλικής ζωής και της ομοφυλοφιλίας χωρίς προκαταλήψεις… Το προλεταριάτο… απαιτεί την απελευθέρωση από τους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί σ’ αυτές τις μορφές σεξουαλικής ζωής με τον ίδιο τρόπο που το απαιτεί για τις σχέσεις μεταξύ των δύο φύλων». KPD (Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας), απόσπασμα από δήλωση κατά τη διάρκεια των επαναστατικών γεγονότων του 1919. Το Βερολίνο της δεκαετίας του 1920 ήταν ένας πραγματικός παράδεισος για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα. Ένα πλήθος άρθρων και μελετών έχουν δημοσιευτεί για αυτό το θέμα, στη Γερμανία αλλά και…

Read More

Βιβλιοπαρουσίαση: Μάρτιν Σέρμαν «ΜΠΕΝΤ» | Ημέρα κατά της Ομοφοβίας, της Αμφιφοβίας και της Τρανσφοβίας

Η πρωτοβουλία Shades Aufbau: Κοινότητα – Θεωρία – Δικτύωση διοργανώνει μια ακόμη διαδικτυακή παρουσίαση – συζήτηση με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ομοφοβίας, της Αμφιφοβίας και της Τρανσφοβίας (17 Μαΐου). Μέλος του εγχειρήματός μας θα μιλήσει για το θεατρικό έργο «Μπεντ» του Μάρτιν Σέρμαν. Η διαδικτυακή παρουσίαση θα μεταδοθεί ζωντανά στο κανάλι του Shades στο YouTube: https://www.youtube.com/@ShadesMagazinechannel , την Κυριακή 24 Μαΐου 2026, στις 19:00. Για συμμετοχή στη συζήτηση μπορείτε να μας στείλετε μήνυμα στο shades-aufbau@proton.me Περιγραφή της εκδήλωσης: Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ομοφοβίας, της Αμφιφοβίας και της…

Read More

Για τη δράση της εβραϊκής κομμουνιστικής ομάδας “Baum Gruppe”

Στις 18 Μαΐου 1942, δύο αντιναζιστικές κομμουνιστικές ομάδες έβαλαν φωτιά σε μια αντι-σοβιετική έκθεση προπαγάνδας που είχε οργανώσει ο ίδιος ο Γκέμπελς, με όνομα Das Sowjetparadies (Ο Σοβιετικός Παράδεισος), στο Lustgarten του Βερολίνου. Η μεγαλύτερη ομάδα των δύο, σχεδόν εντελώς Εβραϊκή στη σύνθεσή της και με επικεφαλής τον Herbert Baum, ήταν γνωστή ως Baum Gruppe. Η ζημιά που προκλήθηκε από την επίθεση ήταν ελάχιστη και η έκθεση άνοιξε ξανά την επόμενη μέρα. Εννέα ημέρες αργότερα, στις 27 Μαΐου 1942, η Γκεστάπο συνέλαβε έναν απροσδιόριστο αριθμό Εβραίων και τους φυλάκισε στο…

Read More