«Ένα από τα περισσότερο ελπιδοφόρα πρότυπα εννοιών της καθημερινής μας γλώσσας που ξεφεύγουν από την πραγμοποίηση, το συναντάμε στις προσωπικές αντωνυμίες. Είναι βέβαια πασίγνωστο ότι τις χρησιμοποιούμε και στις κοινωνικές επιστήμες για να επινοήσουμε τις δικές τους έννοιες. Όμως από τον τρόπο που το κάνουμε αυτό στη σύγχρονη εποχή, βλέπουμε ξεκάθαρα τη δύναμη που ασκεί πάνω μας μια συγκεκριμένη παράδοση, η οποία υποχρεώνει τη σκέψη μας να μετασχηματίζει τις σχέσεις σε στατικά αντικείμενα αποκομμένα από κάθε σχέση. Για παράδειγμα, ενώ στην καθημερινή γλώσσα χρησιμοποιούμε την προσωπική αντωνυμία ‘‘εγώ’’ για να επισημάνουμε…
Read MoreCategory: Αρχείο Θεωρητικών Κειμένων
Walter Benjamin | Ο Καπιταλισμός ως Θρησκεία
(Μετάφραση -απόδοση Ελεονώρα Γκουσιάρη) Πρώτη δημοσίευση: Ιστολόγιο της Σώτης Γρίβα Πρόκειται για ένα από τα αποσπασματικά[1] κείμενα του Walter Benjamin, που δημοσιεύτηκε μετά το θάνατό του. Σε αυτό το κείμενο ο Benjamin εξετάζει τον καπιταλισμό ως θρησκευτικό φαινόμενο · όχι ακολουθώντας τη σκέψη του Weber αναφορικά με τη δομή του καπιταλισμού, αλλά ως προς τις πρακτικές λατρείας. Όπως αναφέρει και ο Giorgio Agamben στο έργο του «Βεβηλώσεις», ο καπιταλισμός ως θρησκεία της νεωτερικότητας, προσδιορίζεται από τρία χαρακτηριστικά: α. Είναι μια λατρευτική θρησκεία,ίσως η πιο ακραία και απόλυτη που υπήρξε ποτέ. Τα πάντα σε αυτήν έχουν νόημα μόνο όταν αναφέρονται στην…
Read MoreΆντον Πάννεκουκ | Για τις επιθέσεις εναντίον του μαρξισμού (1948)
κείμενα για τον Πάνεκουκ στο Shades Άντον Πάννεκουκ Για τις επιθέσεις εναντίον του μαρξισμού (1948) [Γράφηκε και δημοσιεύτηκε στα αγγλικά, στις 7 Φεβρουαρίου του 1948, στο περιοδικό Industrial Worker, με τον τίτλο «What about Marxism? »] I Όταν μιλάμε για τον μαρξισμό, πρέπει να κάνουμε μια διάκριση ανάμεσα σε δύο πράγματα που φέρουν αυτό το όνομα. Το πρώτο είναι οι επιστημονικές μελέτες και ανακαλύψεις του Μαρξ, που αποτελούν μια μόνιμη συνεισφορά στην ανθρώπινη γνώση. Το δεύτερο είναι η πρακτική εφαρμογή τους στις πολιτικές απόψεις και ενέργειες, από τον ίδιον τον Μαρξ…
Read MoreΆντον Πάννεκουκ Οι διανοούμενοι (1935)
[Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό International Council Correspondence, Vol. I (1934-1935), No 12 (October 1935), p. 20-23, πηγή: Association Anton Pannekoek Archives] κείμενα για τον Πάνεκουκ στο Shades Η μεσοαστική τάξη των διανοουμένων, οι μηχανικοί, οι επιστήμονες, οι τεχνικοί, κτλ., αποτελούν απαραίτητο μέρος της βιομηχανικής παραγωγής, τόσο αναγκαίο όσο και οι ίδιοι οι εργάτες. Η τεχνική πρόοδος, αντικαθιστώντας τους εργάτες με τις μηχανές, τείνει να αυξάνει συνεχώς τον αριθμό τους. Επομένως, τα ταξικά τους συμφέροντα και ο ταξικός τους χαρακτήρας αποκτούν μια αυξανόμενη σπουδαιότητα στους κοινωνικούς αγώνες. Η συνεχής αύξηση του αριθμού τους αντανακλά την…
Read MoreΆντον Πάννεκουκ (με το ψευδώνυμο J. Harper) | Ο ρόλος του φασισμού
[Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό International Council Correspondance, vol. 2, no. 8, τον Ιούλιο του 1936, πηγή Archives Anton Pannekoek] κείμενα για τον Πάνεκουκ στο Shades 1. Το κύριο χαρακτηριστικό του φασισμού είναι η συγκρότηση της μικροαστικής και μεσοαστικής τάξης, με τις στενοκέφαλες και απαρχαιωμένες ιδέες τους για την ιδιωτική μικροεπιχείρηση, σε μια μαζική οργάνωση αρκετά ισχυρή ούτως ώστε να θέσει υπό τον έλεγχό της και να χτυπήσει τις εργατικές οργανώσεις. Αυτά τα κοινωνικά στρώματα, στρυμωγμένα ανάμεσα στην αστική και την εργατική τάξη, επειδή είναι ανήμπορα να αγωνιστούν ενάντια στον καπιταλισμό, είναι…
Read MoreΆντον Πάννεκουκ: Η ισχύς των τάξεων (1936)
κείμενα για τον Πάνεκουκ στο Shades [Πηγή: International Council Correspondance, Vol. II (1935-1936), No 6 (May 1936), p. 1-7, με ψευδώνυμο John Harper, Association Anton Pannekoek Archives] Η ισχύς της αστικής τάξης είναι τεράστια. Ποτέ στην ιστορία δεν υπήρξε άρχουσα τάξη με τόση ισχύ. Πρώτα απ’ όλα, η ισχύς τους είναι η δύναμη του χρήματος. Όλα τα πλούτη του κόσμου είναι δικά τους, και το σύγχρονο κεφάλαιο, που έχει παραχθεί από τον ακατάπαυστο μόχθο εκατομμυρίων εργαζομένων, ξεπερνάει όλα τα πλούτη του παλιού κόσμου. Η υπεραξία συσσωρεύεται κατά ένα μέρος σε…
Read MoreΆντον Πάννεκουκ | Θρησκεία (1946)
κείμενα για τον Πάνεκουκ στο Shades Εισαγωγή του μεταφραστή Άντον Πάννεκουκ (1873-1960) [γνωστός και με τα ψευδώνυμα Καρλ Χόρνερ (Karl Horner), Τζον Χάρπερ (John Harper – J.H.) και Π. Άαρτζ (P. Aartz)] « Η ισχύς της εργατικής τάξης συντίθεται από τρεις βασικούς παράγοντες: 1) την αριθμητική της υπεροχή και τη σπουδαιότητά της στην οικονομία, 2) την ταξική συνείδηση και τη γνώση, 3) την οργάνωση και τη συνειδητή πειθαρχία. Η αύξηση της ισχύος της εργατικής τάξης συνδέεται με τη ενίσχυση αυτών των παραγόντων. Ο πρώτος παράγοντας ενισχύεται ούτως ή άλλως, ανεξάρτητα…
Read MoreTheodor W. Adorno | Μικρές λύπες, Μεγάλα Τραγούδια*
Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας. Πρώτη δημοσίευση στη σελίδα: geniusloci2017 Η σύγχρονη μαζική κουλτούρα είναι ιστορικά αναγκαία και όχι απλά αποτέλεσμα της εγκόλπωσης της ζωής στην ολότητα της από τερατώδεις επιχειρήσεις, αλλά ως συνέπεια αυτού που μοιάζει να είναι απόλυτα αντίθετο με την κυρίαρχη τυποποίηση της συνειδητότητας σήμερα, του αισθητικού υποκειμενισμού. Πράγματι όσο περισσότερο ταξιδεύουν προς τα μέσα οι καλλιτέχνες, τόσο περισσότερο μαθαίνουν να εγκαταλείπουν την παιδιάστικη χαρά του να μιμούνται την εξωτερική πραγματικότητα. Την ίδια στιγμή όμως, χάρη στη σκέψη πάνω στη ψυχή, ανακαλύπτουν όλο και περισσότερο πως να ελέγχουν τους…
Read MoreHerbert Marcuse | Τα Παιδιά Του Προμηθέα. 25 Θέσεις Πάνω στη Τεχνολογία και την Κοινωνία
Το παρακάτω κείμενο αποτελεί τη μετάφραση μιας από τις τελευταίες διαλέξεις του Marcuse τον Μάιο του 1979 περιλαμβάνονται στον τόμο Herbert Marcuse: Philosophy, Psychoanalysis And Emancipation (Routledge, 2011). Ο Herbert Marcuse (1898-1979) ήταν φιλόσοφος, κοινωνιολόγος και πολιτικός επιστήμονας. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας. Πρώτη δημοσίευση εδώ: Κριτήρια προόδου: επίπεδο ελέγχου της φύσης, επίπεδο ανθρώπινης ελευθερίας. Και οι δύο τάσεις προϋποθέτουν αμοιβαία η μία την άλλη, θετικά και αρνητικά: ο έλεγχος πάνω στη φύση είναι ταυτόχρονα έλεγχος πάνω στα ανθρώπινα όντα, μέσω τεχνο-επιστημονικών μηχανισμών ελέγχου, προετοιμάζοντας τη, χειραγώγηση· το μηχανισμό της ανελευθερίας. Αλλά:…
Read MoreKarl Marx | Η μέθοδος της πολιτικής οικονομίας
Όταν εξετάζουμε μία συγκεκριμένη χώρα από τη σκοπιά της πολιτικής οικονομίας, τότε ξεκινάμε με τον πληθυσμό της, τη διαίρεση της σε τάξεις, σε πόλη, ύπαιθρο, θάλασσα, τους διαφορετικούς κλάδους της παραγωγής, τις εξαγωγές και τις εισαγωγές, την ετήσια παραγωγή και κατανάλωση, τις εμπορευματικές τιμές κλπ. Το σωστό φαίνεται να είναι να ξεκινάμε με το πραγματικό και συγκεκριμένο, με τις πραγματικές προϋποθέσεις, στην οικονομία, π.χ., με τον πληθυσμό ο οποίος αποτελεί τη βάση και το υποκείμενο της όλης πράξης της κοινωνικής παραγωγής. Ωστόσο, με μια προσεκτικότερη εξέταση αυτό αποδεικνύεται λάθος. Ο…
Read More