Herbert Marcuse | Ελευθερία και Ανάγκη

Οικονομική ελευθερία θα πρέπει να σημαίνει απελευθέρωση από την οικονομία, απελευθέρωση απ’ την καθημερινή πάλη για την ύπαρξη, απαλλαγή απ’ την ανάγκη να κερδίζουμε τη ζωή μας. Πολιτική ελευθερία θα πρέπει να σημαίνει  απελευθέρωση απ’ την πολιτική αυτή πάνω στην οποία τα άτομα δεν μπορούν να ασκήσουν ουσιαστικό έλεγχο. Πνευματική  θα πρέπει να σημαίνει αποκατάσταση της ατομικής σκέψης, που είναι σήμερα πνιγμένη από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και θύμα της διαπαιδαγώγησης. Θα πρέπει ακόμα να σημαίνει ότι θα πάψουν να υπάρχουν κατασκευαστές της «κοινής γνώμης», και η ίδια η κοινή γνώμη…

Read More

Max Horkheimer | Το Αυταρχικό Κράτος (αποσπάσματα)

Τα αποσπάσματα δημοσιεύτηκαν στο ηλεκτρονικό περιοδικό praxis review “Όσο περισσότερες παραγωγικές δυνάμεις διαχειρίζεται το κράτος σαν δική του ιδιοκτησία, τόσο περισσότερο γίνεται ένας συλλογικός καπιταλιστής, τόσο περισσότερους πολίτες του κράτους εκμεταλλεύεται. Οι εργάτες παραμένουν μισθωτοί εργάτες, προλετάριοι. Η σχέση με το κεφάλαιο δεν καταργείται αλλά γίνεται ακόμα οξύτερη. Στην μετάβαση από τον μονοπωλιακό στον κρατικό καπιταλισμό, το τελευταίο στάδιο που προσφέρει η αστική κοινωνία είναι η «οικειοποίηση των μεγάλων παραγωγικών και εμπορικών οργανισμών, πρώτα από τις μετοχικές εταιρείες, αργότερα από τα τραστ και ύστερα από το κράτος» (κομμάτι από Μαρκούζε).…

Read More

Ernst Bloch | Μαύροι Κύκνοι

O Μπλοχ γεννήθηκε στο Λούντβιχσχαφεν. Ήταν γιος σιδηροδρομικού υπαλλήλου και από το 1905 έως το 1908 σπούδασε φιλοσοφία, φυσική και γερμανική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου και του Βύρτσμπουργκ. Από το 1908 έως το 1911 έζησε στο Βερολίνο. Η φιλία του με τον Γκέοργκ Λούκατς τον οδήγησε στην Χαϊδελβέργη. Στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο πηγαίνει να ζήσει μετανάστης στην Ελβετία. Το 1938 μεταναστεύει τελικά στις ΗΠΑ. Ο Μπλοχ επέστρεψε στην Λειψία το 1949 και ανέλαβε την έδρα της φιλοσοφίας στο εκεί πανεπιστήμιο. Όταν χτίστηκε το τείχος του Βερολίνου το 1961, δεν…

Read More

Herbert Marcuse | Τι είναι ο εθνικοσοσιαλισμός;

Δημοσιεύουμε αποσπάσματα (που μεταφράζονται πρώτη φορά στα ελληνικά) από το κείμενο State and Individual under National Socialism, γραμμένο το 1942 και ανέκδοτο μέχρι το 1998, οπότε και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο βιβλίο του Herbert Marcuse, Technology, War and Fascism, από τις εκδόσεις Routledge, Λονδίνο-Νέα Υόρκη. Η επιλογή της δημοσίευσης φυσικά δεν θα μπορούσε να είναι τυχαία. Οι σκέψεις αυτές διατυπώθηκαν από τον πιο διακεκριμένο τιμητή της λεγόμενης Σχολής της Φραγκφούρτης μέσα στη δίνη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Με τα εργαλεία μιας νεόφυτης για την εποχή μεταμαρξιστικής σκέψης γίνεται προσπάθεια…

Read More

Herbert Marcuse | Σημειώσεις για τη Φιλοσοφία

Το παρόν κείμενο του Μαρκούζε γράφτηκε το 1963 για την επετηρίδα του πανεπιστημίου Μπράνταϊς. Αναδημοσιεύτηκε στο Platypus Review 100, Οκτώβριος 2017, απ’ όπου κι έγινε η παρούσα μετάφραση για το Shades. Το ακαδημαϊκο κατεστημένο μπορεί να προδώσει την εμπιστοσύνη του με πολλούς τρόπους· ένας απ’ αυτούς είναι η διδασκαλία άσχετων τρόπων σκέψης που δεν αφορούν την κατανόηση εκείνου που πραγματικά συμβαίνει. Ο στόχος της διδασκαλίας και της μάθησης τέθηκε από τη δυτική παράδοση: δεν είναι πλέον (αν υπήρξε ποτέ) η ελεύθερη επιλογή· πρέπει να εργαστούμε με την ιστορική κληρονομιά η…

Read More

Max Horkheimer | Οι Εβραίοι και η Ευρώπη (απόσπασμα)

Αρχείο κειμένων του Max Horkheimer στο Shades Οι υπογραμμίσεις στο κείμενο είναι δικές μας. Όποιος δεν θέλει να μιλήσει για τον καπιταλισμό δεν πρέπει να μιλάει και για τον φασισμό «Είναι εντυπωσιακό ότι, παρά τον τίτλο του, το άρθρο αναφέρεται στους Εβραίους μόνο στις τελευταίες λίγες σελίδες, αφού έχει προηγουμένως αναλύσει πολύ πιο εξαντλητικά τη δομή της ναζιστικής οικονομίας, τις λειτουργίες του νέου κράτους και πάνω  απ΄όλα την ουσιώδη συνέχεια της ολοκληρωτικής τάξης πραγμάτων με τον αστικό φιλελευθερισμό. Αυτό είναι και το σπουδαιότερο δίδαγμα που επιφυλάσσει η διορατική και ασυμβίβαστη σκέψη του…

Read More

Ernst Bloch | Το μη σύγχρονο και η υποχρέωση στη διαλεκτική του (1932)

Δεν ζουν όλοι οι άνθρωποι στο ίδιο Τώρα. Ζουν έτσι μόνο επιφανειακά, εξαιτίας του γεγονότος ότι μπορούν να ιδωθούν σήμερα. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ζουν στον ίδιο χρόνο με τους άλλους. Μάλλον κουβαλούν ένα πρότερο στοιχείο μαζί τους. Κι αυτό παρεμβάλλεται. […] Οι παλιότεροι καιροί εξακολουθούν να ασκούν επιρροή στα παλιότερα στρώματα. Είναι εύκολο να να βρεις τον δρόμο σου –ή να τον ονειρευτείς– σε παλιότερους καιρούς εδώ. […] Γενικά, είναι πολλά τα χρόνια που χτυπούν μέσα στο ένα, το οποίο είναι αυτό που μετριέται και κυριαρχεί. Ούτε ανθίζουν…

Read More

Σημειώσεις για την «Παραίτηση» του Αντόρνο

[Σ.τ.Μ.]: Το κείμενο γράφτηκε από τον Aaron Bell και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Telos 35, Άνοιξη 1978. Το αρχικό κείμενο στα αγγλικά βρίσκεται εδώ  Διαβάζοντας σήμερα την «Παραίτηση», γίνεται αμέσως εμφανές ότι είναι αναγκαίο το ιστορικό πλαίσιο για την πλήρη κατανόηση της σημασίας όσων εξέφρασε ο Αντόρνο. Αρχικά εκφωνημένο ως ραδιοφωνική απεύθυνση το 1968, η «Παραίτηση» είναι, μεταξύ άλλων, μια σημαντική συμμετοχή στο μαρξιστικό ντιμπέιτ αναφορικά με τη σχέση θεωρίας-πράξης, και ένα βασικό κείμενο στην ιστορία της ταραγμένης σχέσης του Αντόρνο με τα ριζοσπαστικά φοιτητικά κινήματα της μεταπολεμικής Γερμανίας. Ο Αντόρνο, απαντώντας…

Read More

Theodor Adorno & Max Horkheimer | Προπαγάνδα, Σκέψη και Μαζική Κοινωνία

Η ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ Προπαγάνδα για ν΄αλλάξεις τον κόσμο – τι παραλογισμός! Η προπαγάνδα μετατρέπει τη γλώσσα σε όργανο, σε μοχλό, σε μηχανή. Σταθεροποιεί την κατάσταση των ανθρώπων, στην οποία έχουν περιέλθει κάτω από την πίεση της κοινωνικής αδικίας, κινητοποιώντας τους. Βασίζεται στο ότι μπορεί κανείς να βασιστεί σ΄αυτούς. Βαθιά μέσα τους όλοι οι άνθρωποι ξέρουν πως το όργανο θα τους κάνει όργανα, όπως γίνεται στο εργοστάσιο. Η λύσσα που αισθάνονται όταν ακολουθούν την προπαγάνδα είναι η παμπάλαιη λύσσα εναντίον του ζυγού της σκλαβιάς, που ενισχύεται από μια προαίσθηση που τους λέει…

Read More

T.W Adorno | Ύστερος καπιταλισμός ή βιομηχανική κοινωνία; (απόσπασμα του 1968)

Αγγλική μετάφραση: RodneyLivingstone, 1969 Μετάφραση στα ελληνικά : Χάρης Λ., με τις πολύτιμες επισημάνσεις του Χαράλαμπου Παναγιωτάκη, Θοδωρή Βελισσάρη και Δημήτρη Τζωρτζόπουλου. Αντιπαραβολή με το γερμανικό πρωτότυπο: Δώρα Βέττα   Το θεμελιώδες ζήτημα της δομής της κοινωνίας του παρόντος[1] Θα ήθελα να μιλήσω σχετικά με τις εναλλακτικές: ύστερος καπιταλισμός ή βιομηχανική κοινωνία. Όποιος δεν είναι εξοικειωμένος με το καθεστώς αντιπαράθεσης στο εσωτερικό των κοινωνικών επιστημών θα μπορούσε να παρασυρθεί από την υποψία ότι πρόκειται για μια διαμάχη περί ονομασιών. Οι εμπειρογνώμονες μπορεί να θεωρηθεί ότι βασανίζονται από την μάταιη ανησυχία…

Read More