Στοχασμοί, Σημειώσεις και Κείμενα για Μελέτη #01 «Μελέτες για την Αυταρχική Προσωπικότητα»

Ο Adorno δημοσίευσε τις «Μελέτες για την Αυταρχική Προσωπικότητα» πριν από πάνω από 60 χρόνια. Αν και αυτή η μελέτη, όπως άλλωστε και ο ίδιος επισημαίνει, δεν αποτελεί μια καθολική θεωρία του αντισημιτισμού (Μέρος ΙΙΙ), ωστόσο οι διαπιστώσεις πάνω στο ζήτημα του αντισημιτισμού παραμένουν τρομακτικά επίκαιρες, και τούτο για τρεις λόγους. Πρώτον, γιατί η ίδια η αυταρχική προσωπικότητα, όπως περιγράφεται εκεί, δεν συνδέεται με ένα συγκεκριμένο ιστορικό καθεστώς ή μια παρωχημένη πολιτική συγκυρία, αλλά με δομικά χαρακτηριστικά της αστικής υποκειμενικότητας εντός της καπιταλιστικής κοινωνίας, όπως η υποτακτική σχέση με την εξουσία, η μισαλλοδοξία απέναντι στο διαφορετικό και η ανάγκη προβολής της εσωτερικής ανασφάλειας σε έναν εξωτερικό, ευάλωτο στόχο.

Χαρακτηριστικά που δεν εξαλείφθηκαν με την ήττα του ναζισμού, αλλά συνεχίζουν να αναπαράγονται όσο αναπαράγεται και το ίδιο το σύστημα κυριαρχίας που τα γεννά. Δεύτερον, γιατί η μεθοδολογική της συμβολή, η ανάδειξη δηλαδή του αντισημιτισμού όχι ως μιας μεμονωμένης προκατάληψης αλλά ως σύμπτωμα ευρύτερων ψυχοκοινωνικών μηχανισμών, επιτρέπει να αναγνωριστούν ανάλογα μοτίβα σε νέες μορφές, πέρα από το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διατυπώθηκε αρχικά η μελέτη. Τρίτον, γιατί η ίδια η επιμονή του Adorno να μη μετατρέψει τη μελέτη σε καθολική, ολιστική θεωρία, αλλά να την αφήσει ανοιχτή σε συνεχή αναθεώρηση και εμπλουτισμό, είναι αυτή που της επιτρέπει να παραμένει ένα εργαλείο ζωντανό και όχι ένα απολιθωμένο δόγμα, ικανό να διαβαστεί εκ νέου απέναντι σε κάθε νέα ιστορική συνθήκη στην οποία ο αντισημιτισμός αναδύεται με διαφορετικό πρόσχημα αλλά με την ίδια βαθύτερη δομή.

Related posts