Το σκίτσο του Στάθη που είδε το φως της δημοσιότητας με αφορμή τις εξελίξεις γύρω από το νέο εργασιακό νομοσχέδιο αποτελεί μια θλιβερή επαναληπτικότητα, καθώς αντίστοιχα σκίτσα έχουν δημοσιευθεί πολλές φορές στο παρελθόν, κυρίως στην Εφημερίδα των Συντακτών. Πολλά από αυτά τα έχουμε καταγράψει και στη στήλη «Χρονικά Αντισημιτισμού». Πρόκειται για μια χαρακτηριστική περίπτωση σχετικοποίησης του Ολοκαυτώματος, μιας ιδεολογικής πρακτικής που, ενώ επιχειρεί να εμφανιστεί ως κοινωνική ή πολιτική κριτική, στην πραγματικότητα αναπαράγει τη λογική της εξίσωσης του ναζισμού και της βιομηχανίας θανάτου του, ως μοναδικού φαινομένου στην ιστορία, με τη σημερινή «εργασιακή βαρβαρότητα».
Η επιγραφή «Οι 13 ώρες εργασίας ελευθερώνουν» παραφράζει το διαβόητο σύνθημα της πύλης του Άουσβιτς, Arbeit macht frei («Η εργασία απελευθερώνει»), μεταφέροντάς το στο πλαίσιο της σύγχρονης εκμετάλλευσης και επισφάλειας. Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι η πρόθεση να καταγγελθεί ότι το ελληνικό κεφάλαιο αναδιαπραγματεύεται το κόστος της εργατικής δύναμης για ακόμα μια φορά, τώρα που το ταξικό κίνημα είναι ιδιαίτερα αδύναμο, αλλά το γεγονός ότι η καταγγελία αυτή περνά μέσα από την εξίσωση της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης με τη ναζιστική εξόντωση, μια εξίσωση που ακυρώνει τη μοναδικότητα του Ολοκαυτώματος και μετατρέπει τη γενοκτονία σε αναλογικό επιχείρημα.
Η αναλογία αυτή αποτελεί σύμπτωμα ενός κενού της σημερινής αριστεράς: συγκεκριμένα της αδυναμίας της μεταμοντέρνας αριστεράς να αρθρώσει μια πραγματική ιστορική κριτική του καπιταλισμού. Όταν η εργασία στον καπιταλισμό παρουσιάζεται ως «στρατόπεδο» και ο εργαζόμενος ως «κρατούμενος», ο ιστορικός ορίζοντας της εξόντωσης μετασχηματίζεται σε απλό σχήμα ρητορικής υπερβολής. Η ναζιστική βιοπολιτική, δηλαδή η συστηματική εξάλειψη της «αντιφυλής» και του «Άλλου», υποκαθίσταται από ένα αφηρημένο σχήμα «εργασιακής καταπίεσης» χωρίς υποκείμενο και χωρίς κρατικό μηχανισμό θανάτου.
Η καπιταλιστική εκμετάλλευση δεν είναι ποτέ απλώς, μονάχα, ένα στοιχείο της βαρβαρότητας του νεωτερικού πολιτισμού· είναι μια συγκεκριμένη κοινωνική σχέση παραγωγής. Η πολιτική της ναζιστικής εξόντωσης, αντίθετα, δεν υπήρξε μορφή παραγωγής, αλλά άρνηση κάθε παραγωγικής σχέσης – λειτουργικότητας, καθαρή άρνηση της ανθρωπινότητας. Το να ταυτίζει κανείς αυτά τα δύο, σημαίνει να συγχέει την εκμετάλλευση στην παραγωγή με την εξόντωση· να υποκαθιστά τη θεωρητική κριτική του κεφαλαίου με ένα φαντασιακό σχήμα θυματοποίησης.
Η σχετικοποίηση του Ολοκαυτώματος, δεν αποτελεί απλώς ηθικό ή «ιστορικό» σφάλμα· είναι μια κεντρική πολιτική λειτουργία της Ιδεολογίας. Μετατρέπει τη μνήμη της εξόντωσης σε εργαλείο για τη διαχείριση της δικής μας αδυναμίας να αναλύσουμε τις καπιταλιστικές σχέσεις. Αντί να αποκαλύπτει την ιστορική ιδιαιτερότητα του ναζισμού και ως μιας μορφής καπιταλιστικής κρίσης, τον απορροφά σε ένα γενικό σχήμα της «κακής εξουσίας». Έτσι, το Άουσβιτς χάνει το ιστορικό του περιεχόμενο και αυτό ακριβώς είναι η ιδεολογική λειτουργία της σχετικοποίησης: να εξουδετερώνει το πραγματικό, να μετατρέπει το ασύλληπτο των στρατοπέδων σε ένα απλό σχήμα λόγου για λαϊκή χρήση.
σχόλιο από την σύνταξη της στήλης
