Εδώ βλέπουμε μια φωτογραφία από την Γερμανία, το 1933. Ένας Γερμανοεβραίος έμπορος στέκεται όρθιος μπροστά στο κατάστημά του, προσπαθώντας να περισώσει κάτι από την αξιοπρέπεια και την αίσθηση του ανήκειν που κάποτε θεωρούσε αυτονόητη. Στο πέτο του λάμπει το στρατιωτικό μετάλλιο του Σιδηρού Σταυρού, απονεμημένη για τις πράξεις του στο μέτωπο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν πολέμησε για την Γερμανία που πίστευε πως ήταν και αυτός πολίτης της. Ήταν η Γερμανία που υπερασπίστηκε, τα χαρακώματα που μοιράστηκε με άλλους άμοιρους (μη εβραίους) Γερμανούς, η ίδια καπιταλιστική χώρα που τότε τον αναγνώριζε, έστω και στιγμιαία, ως ισότιμο μέλος της κοινότητας των πολιτών της, γιατί στάλθηκε να γίνει κρέας για τα κανόνια, κατά την διάρκεια της βαρβαρότητα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. .
Οι ναζί που στέκονται δίπλα του, όμως, δεν δείχνουν να συγκινούνται. Δεν ενδιαφέρονται για παράσημα, ούτε για θυσίες. Για αυτούς, η νέα φυλετική ψευδο-θεωρία τους ακυρώνει την ιστορική μνήμη: ό,τι κι αν έκανε αυτός ο άνθρωπος για τη Γερμανία, τώρα θεωρείται ξένος, ανεπιθύμητος, βιολογικά ανεπίδεκτος του “γερμανικού έθνους”, εκτός της «Λαϊκής τους Κοινότητας». Η εικόνα είναι σχεδόν σπαρακτική: ένα αποτύπωμα της αντιφατικότητας ανάμεσα στην ατομική ιστορία ενός ανθρώπου και της συλλογικής εθνικοσοσιαλιστικής παράνοιας της εποχής, ανάμεσα σε έναν άνθρωπο που ακόμη προσπαθεί να σταθεί ως Γερμανός πολίτης και σε μια χώρα που έχει ήδη αποφασίσει πως η ύπαρξη του πρέπει να εξαφανιστεί από προσώπου γης. Μας θυμίζει τα λόγια του Αντόρνο στην Διαλεκτική του Διαφωτισμού: όπου υπογραμμίζει ότι οι Ναζί τους εθνικά κατώτερους, όπως πχ τους ανθρώπους που ζούσαν στην Αφρικανική ήπειρο, τους θέλουν στην Αφρική. Τους Εβραίους όμως θέλουν να τους εξαφανίσουν ολοκληρωτικά από παντού.
Μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, χιλιάδες Γερμανοεβραίοι πίστευαν ότι η ταυτότητά και αφομοίωση τους ήταν ακλόνητες: πρώτα Γερμανοί, μετά Εβραίοι. Πίστευαν στη γερμανική κουλτούρα των φιλοσόφων και των ποιητών, τη χώρα του Τόμας Μαν και του Μπρεχτ, στον Διαφωτισμό, στην υπόσχεση της ατομικής χειραφέτησης και της ισότητας που θεωρητικά υποσχόταν η αστική νεωτερικότητα. Είχαν επενδύσει στην ιδέα του πλήρους εκγερμανισμού, είχαν πολεμήσει, εργαστεί και συμβάλει στην ανάπτυξη μιας καπιταλιστικής χώρας που έβλεπαν ως αναπόσπαστο κομμάτι της ύπαρξής και του μέλλοντος τους.
Η αυταπάτη τους, όμως, κατέρρευσε με την ακατάπαυστη βία. Η Γερμανία τους αφαίρεσε τα βασικά δικαιώματα τους, την ιδιότητα του πολίτη, τις περιουσίες, την αξιοπρέπεια και, τελικά, την ίδια τη ζωή στα στρατόπεδα θανάτου. Το έγκλημα αυτό ήταν μια υπαρξιακή ρήξη που άλλαξε για πάντα το νόημα της εβραϊκής ταυτότητας στην Ευρώπη. Έδειξε με την πιο τρομακτική σαφήνεια ότι ο αφομοιωμένος Εβραίος μπορούσε ανά πάσα στιγμή να μετατραπεί, από πολίτης, σε παρείσακτο, από Γερμανός σε «Εβραίος» και επομένως σε στόχο. Πουθενά στην Ευρώπη ο Εβραίος δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι ασφαλής.
Κι έτσι, μέσα από την ίδια τη φρίκη, διαμορφώθηκε ένα νέο ιστορικό και πολιτικό συμπέρασμα για τους Εβραίους σε ολόκληρη την υφήλιο: ότι χωρίς δική τους πολιτική κυριαρχία, χωρίς έναν χώρο ασφαλείας, χωρίς ένα κράτος – καταφύγιο που να εγγυάται την ύπαρξη και την αυτοάμυνά τους, η ζωή των Εβραίων στην Ευρώπη θα ήταν πάντα υπό αίρεση. Η «προδοσία» της Γερμανίας δεν ήταν μόνο η απώλεια μιας πατρίδας· ήταν η επώδυνη διάψευση της πίστης ότι ο αφομοιωμένος Εβραίος ήταν ασφαλής μέσα στην Ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η εικόνα εκείνου του ανθρώπου το 1933, με το παράσημο που δεν σημαίνει πια τίποτα για κανέναν γύρω του, συμπυκνώνει ένα ολόκληρο δράμα: την κατάρρευση της εμπιστοσύνης στην δήθεν ευρωπαϊκή ατομική χειραφέτηση, και την επιβεβαίωση της ιστορικής ανάγκης για έναν χώρο όπου οι Εβραίοι δεν θα ήταν ποτέ ξανά οι «Αιώνιοι Άλλοι».
Συμπλήρωση μετά από σχόλιο φίλου της σελίδας:
Ο άνθρωπος της φωτογραφίας
Πρόκειται για τον Ρίχαρντ (μετέπειτα Ρίτσαρντ) Στερν, και το μυστήριο με την ταυτότητά του λύθηκε πριν από μερικά χρόνια. Ήταν βετεράνος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, είχε τιμηθεί με τον Σιδηρούν Σταυρό και την 1η Απριλίου του 1933 στεκόταν έξω από το κατάστημά του διανέμοντας φυλλάδια που επικαλούνταν τις δηλώσεις του ίδιου του Χίτλερ για την προστασία των βετεράνων πολέμου. Τον συνέλαβαν μία ώρα μετά, αλλά ένας αστυνομικός, επίσης πρώην βετεράνος, τον βοήθησε να φύγει από την πίσω πόρτα του αστυνομικού τμήματος. Ο Στερν έφυγε από τη Γερμανία το 1939 και, τρία χρόνια αργότερα, σε ηλικία 43 ετών, κατατάχθηκε στον αμερικανικό στρατό χωρίς να έχει ακόμα γίνει πολίτης των Η.Π.Α. Ένα ενδιαφέρον σημειολογικό στοιχείο είναι ότι προχώρησε σε μια συμβολική πράξη, δωρίζοντας τον Σιδηρούν Σταυρό του ώστε να μετατραπεί σε σφαίρες που θα χρησιμοποιούσαν οι Αμερικανοί κατά των Ναζί.
Περισσότερα εδώ, μαζί με φωτογραφίες του από τον Α’ και τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο:
https://edition.cnn.com/2020/01/27/europe/richard-stern-photo-grm-scli-intl
