Στις 7 Νοεμβρίου 1944, εκτελέστηκε σε φυλακή της Βουδαπέστης, σε ηλικία μόλις 23 ετών, η Χάνα Σενές (Hannah Szenes / Senesh), Εβραία ποιήτρια, αγωνίστρια της αντιναζιστικής αντίστασης και μία από τις πιο γνωστές μορφές της ιστορίας των Εβραίων αλεξιπτωτιστών που επιχείρησαν να διεισδύσουν στην κατεχόμενη από τους ναζί Ευρώπη.
Η Σενές γεννήθηκε στις 17 Ιουλίου 1921 στη Βουδαπέστη, σε μια μορφωμένη εβραϊκή οικογένεια. Ο πατέρας της ήταν δημοσιογράφος και θεατρικός συγγραφέας, ο οποίος πέθανε όταν εκείνη ήταν μόλις έξι ετών. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου η λογοτεχνία και η ποίηση είχαν σημαντική θέση, ενώ από νεαρή ηλικία άρχισε να γράφει τα δικά της ποιήματα. Καθώς ο αντισημιτισμός εντεινόταν στην Ουγγαρία και οι διακρίσεις σε βάρος των Εβραίων γίνονταν ολοένα πιο ασφυκτικές, αποφάσισε να εγκαταλείψει τη χώρα. Το 1939, σε ηλικία 18 ετών, μετανάστευσε στην τότε υπό βρετανική εντολή Παλαιστίνη, όπου φοίτησε σε αγροτική σχολή στη Ναχαλάλ. Το 1941 εντάχθηκε στην ομάδα που ίδρυσε το κιμπούτς Σντότ Γιαμ, κοντά στην Καισάρεια, συμμετέχοντας στην αγροτική εργασία και στη συλλογική ζωή της κοινότητας.
Ωστόσο, η εγκατάστασή της στην Παλαιστίνη δεν την απομάκρυνε από όσα συνέβαιναν στην Ευρώπη και, ιδιαίτερα, από την τύχη των Εβραίων της Ουγγαρίας, της χώρας στην οποία είχε γεννηθεί. Μετά την έναρξη του πολέμου και την κλιμάκωση της ναζιστικής εξόντωσης, η Σενές αναζήτησε έναν τρόπο να επιστρέψει στην Ευρώπη και να συμβάλει έμπρακτα στην αντίσταση και στη διάσωση των διωκόμενων Εβραίων.
Το 1943 κατατάχθηκε στον βρετανικό στρατό και επιλέχθηκε για να συμμετάσχει σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη επιχείρηση, στην οποία έλαβαν μέρος Εβραίοι εθελοντές από την Παλαιστίνη. Η αποστολή τους ήταν να πέσουν με αλεξίπτωτο πίσω από τις εχθρικές γραμμές, να συνδεθούν με τις αντιστασιακές οργανώσεις και τους παρτιζάνους, να συμβάλουν στις επιχειρήσεις των Συμμάχων και να βοηθήσουν στη διάσωση αιχμαλώτων και διωκόμενων πληθυσμών. Για τους Εβραίους εθελοντές, ωστόσο, υπήρχε και ένα επιπλέον, επείγον κίνητρο: η προσπάθεια να φτάσουν στις εβραϊκές κοινότητες της Ευρώπης, οι οποίες βρίσκονταν αντιμέτωπες με τη συστηματική εξόντωση.
Η Σενές ήταν μία από τις 32 Εβραίες και Εβραίους εθελοντές από την Παλαιστίνη που έπεσαν με αλεξίπτωτο σε κατεχόμενες περιοχές της Ευρώπης. Τον Μάρτιο του 1944, μαζί με άλλους τρεις συντρόφους της, προσγειώθηκε στη Γιουγκοσλαβία, κοντά στα ουγγρικά σύνορα. Εκεί ήρθε σε επαφή με τις γιουγκοσλαβικές αντιστασιακές παρτιζάνικες δυνάμεις και παρέμεινε για αρκετούς μήνες μαζί με τους παρτιζάνους, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να περάσει στην Ουγγαρία. Η γερμανική κατοχή της χώρας τον Μάρτιο του 1944 και η ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης των Εβραίων καθιστούσαν την αποστολή της ακόμη πιο επείγουσα.
Η κατάσταση στην Ουγγαρία είχε πλέον προσλάβει καταστροφικές διαστάσεις. Μετά τη γερμανική εισβολή της 19ης Μαρτίου 1944, οι γερμανικές αρχές, σε στενή συνεργασία με την ουγγρική κρατική διοίκηση και τη χωροφυλακή, προχώρησαν στη γκετοποίηση και στη μαζική εκτόπιση των Εβραίων. Από τις 15 Μαΐου έως τις 9 Ιουλίου 1944, περίπου 437.000 Εβραίοι εκτοπίστηκαν από την Ουγγαρία, κυρίως προς το Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Περίπου 330.000 από αυτούς δολοφονήθηκαν στους θαλάμους αερίων αμέσως μετά την άφιξή τους. Η εξόντωση αυτή πραγματοποιήθηκε με την ενεργό συμμετοχή των ουγγρικών κρατικών μηχανισμών και της χωροφυλακής, υπό τον συντονισμό των ναζιστικών αρχών.
Στις αρχές Ιουνίου του 1944, η Σενές πέρασε τα σύνορα της Ουγγαρίας μεταφέροντας ασύρματο εξοπλισμό. Συνελήφθη στις 7 Ιουνίου από τις ουγγρικές αρχές, σχεδόν αμέσως μετά την είσοδό της στη χώρα, και μεταφέρθηκε στις φυλακές της Βουδαπέστης. Κατηγορήθηκε για κατασκοπεία και εσχάτη προδοσία, ενώ υποβλήθηκε επί μήνες σε σκληρά βασανιστήρια, με σκοπό να αποκαλύψει τους κωδικούς του ασυρμάτου, την αποστολή της και τα ονόματα των συνεργατών της. Οι ανακριτές συνέλαβαν ακόμη και τη μητέρα της, ελπίζοντας ότι η απειλή εναντίον της θα την ανάγκαζε να μιλήσει. Η Σενές, ωστόσο, δεν αποκάλυψε τις πληροφορίες που ζητούσαν και δεν πρόδωσε τους συντρόφους της.
Στις 7 Νοεμβρίου 1944 εκτελέστηκε από εκτελεστικό απόσπασμα σε φυλακή της Βουδαπέστης, χωρίς να έχει προηγηθεί η ολοκλήρωση της δικαστικής διαδικασίας. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, στις 15 Οκτωβρίου 1944, είχε εγκαθιδρυθεί στην Ουγγαρία η κυβέρνηση του φασιστικού Κόμματος των Σταυρωτών Βελών, υπό τον Φέρεντς Σάλασι, με τη στήριξη της ναζιστικής Γερμανίας. Η περίοδος αυτή σημαδεύτηκε από ένα νέο κύμα διώξεων, εκτοπίσεων και μαζικών δολοφονιών των Εβραίων της Βουδαπέστης.
Η Χάνα Σενές δεν υπήρξε μόνο μια αγωνίστρια της αντιναζιστικής αντίστασης. Ήταν επίσης ποιήτρια και άφησε πίσω της ημερολόγια, επιστολές και ποιήματα, τα οποία δημοσιεύτηκαν μετά τον θάνατό της. Ανάμεσα στα γνωστότερα έργα της βρίσκεται το ποίημα «Eli, Eli» («Θεέ μου, Θεέ μου»), γνωστό και ως «Περπατώντας προς την Καισάρεια» (A Walk to Caesarea), το οποίο έγραψε το 1942. Το ποίημα μελοποιήθηκε και έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τραγούδια στη συλλογική μνήμη του Ισραήλ και των εβραϊκών κοινοτήτων διεθνώς. Ιδιαίτερα γνωστό είναι επίσης το ποίημά της «Ευλογημένο το σπίρτο» (Blessed Is the Match), που έγραψε τον Μάιο του 1944, κατά τη διάρκεια της παραμονής της με τους Γιουγκοσλάβους παρτιζάνους.
Μετά τον πόλεμο, η μορφή της αναδείχθηκε σε σύμβολο θάρρους και αντίστασης στην ισραηλινή κοινωνία. Το 1950, τα λείψανά της μεταφέρθηκαν από τη Βουδαπέστη και ενταφιάστηκαν στο όρος Χερτζλ της Ιερουσαλήμ.
Πηγές
https://wwv.yadvashem.org
https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-holocaust-in-hungary
https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/gallery/hannah-szenes




