5 Νοεμβρίου 1921 – Γεννιέται η Marianne Prager-Joachim, Γερμανίδα Εβραία κομμουνίστρια, μέλος της αντιναζιστικής αντιστασιακής ομάδας Baum.

Η Marianne Prager γεννήθηκε στο Βερολίνο, στις 5 Νοεμβρίου 1921. Μεγάλωσε σε μια εργατική οικογένεια και, μετά την ολοκλήρωση της σχολικής της εκπαίδευσης, εργάστηκε ως παιδαγωγός στο Εβραϊκό Παιδικό Ίδρυμα της Gipsstraße, στο Βερολίνο. Με την εγκαθίδρυση του εθνικοσοσιαλιστικού καθεστώτος και την κλιμάκωση των διώξεων κατά του εβραϊκού πληθυσμού, η ζωή της άλλαξε δραματικά. Το καλοκαίρι του 1940 υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει την εργασία της και να μεταφερθεί στο Rathenow, όπου επιτάχθηκε για καταναγκαστική εργασία στη γεωργία.

Στις 22 Αυγούστου 1941 παντρεύτηκε τον Heinz Joachim, με τον οποίο μοιραζόταν όχι μόνο την προσωπική της ζωή αλλά και την αντιστασιακή της δράση. Εκείνη την περίοδο εργαζόταν ως εργάτρια σε καταναγκαστικές εργασίες στο εργοστάσιο Alfred Teves στο Βερολίνο-Wittenau, ενώ ο σύζυγός της εργαζόταν στο εργοστάσιο ηλεκτροκινητήρων της Siemens, στο Βερολίνο-Spandau, στο ειδικό τμήμα Εβραίων εργατών.

Εκεί ο Heinz Joachim γνώρισε τον κομμουνιστή Herbert Baum και, μαζί με τη Marianne και τον κοινό τους φιλικό κύκλο, εντάχθηκαν στην αντιστασιακή ομάδα που έμεινε γνωστή ως ομάδα Baum. Επρόκειτο για έναν κύκλο κυρίως νεαρών Εβραίων αντιφασιστών, πολλοί από τους οποίους είχαν κομμουνιστικές πολιτικές αναφορές και βρίσκονταν αντιμέτωποι τόσο με την αντισημιτική τρομοκρατία όσο και με την πολιτική καταστολή του ναζιστικού κράτους.

Η ομάδα ανέπτυξε παράνομη δραστηριότητα, οργανώνοντας συναντήσεις, συντάσσοντας και αναπαράγοντας αντιναζιστικά έντυπα και προκηρύξεις, ενώ επιχειρούσε να διαδώσει την αντίσταση απέναντι στον πόλεμο και στο καθεστώς. Το διαμέρισμα της Marianne και του Heinz, στην οδό Rykestraße, στην περιοχή Prenzlauer Berg, χρησιμοποιούνταν συχνά ως χώρος συνάντησης των μελών του αντιστασιακού κύκλου.

Μία από τις σημαντικότερες ενέργειες της ομάδας ήταν η επίθεση εμπρησμού, στις 18 Μαΐου 1942, στην έκθεση ναζιστικής προπαγάνδας «Το Σοβιετικό Παράδεισο» (Das Sowjetparadies), η οποία είχε εγκατασταθεί στον Lustgarten του Βερολίνου. Η έκθεση αποτελούσε ένα από τα κεντρικά εργαλεία της ναζιστικής προπαγάνδας κατά της Σοβιετικής Ένωσης, συνδέοντας τον αντιμπολσεβικισμό με τον αντισημιτισμό και τη φυλετική ιδεολογία του καθεστώτος. Η επίθεση είχε στόχο να πλήξει έναν μηχανισμό ιδεολογικής νομιμοποίησης του πολέμου και της ναζιστικής πολιτικής εξόντωσης. Παρά τις περιορισμένες υλικές ζημιές και την επαναλειτουργία της έκθεσης την επόμενη ημέρα, η ενέργεια αποτέλεσε μία από τις πιο χαρακτηριστικές εκδηλώσεις εβραϊκής αντιστασιακής δράσης στο Βερολίνο.

Η ναζιστική αστυνομία εξαπέλυσε εκτεταμένες διώξεις εναντίον των μελών και των υποστηρικτών της ομάδας. Η Marianne συνελήφθη στις 9 Ιουνίου 1942, εξαιτίας της συμμετοχής της στην αντιστασιακή δραστηριότητα και στην επίθεση κατά της έκθεσης. Στις 10 Δεκεμβρίου 1942 καταδικάστηκε σε θάνατο από το Λαϊκό Δικαστήριο (Volksgerichtshof).

Στις 4 Μαρτίου 1943 εκτελέστηκε στη φυλακή Plötzensee του Βερολίνου. Ο σύζυγός της, Heinz Joachim, είχε εκτελεστεί ήδη στις 18 Αυγούστου 1942, μαζί με άλλα μέλη της ομάδας.

Το τελευταίο γράμμα της Marianne στους γονείς της

Η Marianne έστειλε στους γονείς της έναν αποχαιρετισμό:

Αγαπημένη μου, μοναδική, γλυκιά μανούλα, αγαπημένε μου, καλόκαρδε πατέρα, όταν λάβετε αυτό το γράμμα, εγώ δεν θα βρίσκομαι πια στη ζωή. Μπορείτε να με πιστέψετε πως μέχρι και τα τελευταία δευτερόλεπτα στάθηκα γενναία. Πόσο θα χαιρόμουν αν γνώριζα ότι αντιμετωπίσατε με δύναμη το αναπότρεπτο! Η τελευταία μου επιθυμία είναι να διατηρήσετε με όλες σας τις δυνάμεις την υγεία σας, ώστε να ζήσετε όλες εκείνες τις χαρές που κάποτε μου ευχηθήκατε, δυστυχώς μάταια.

Γλυκιά μου μικρή αδελφούλα! Έγραψα ένα κείμενο και σας παρακαλώ να της το στείλετε μέσω του Ερυθρού Σταυρού:

Αγαπημένη μου μικρή αδελφούλα, μην γίνεις ένας συνηθισμένος άνθρωπος που ενδιαφέρεται μονάχα για το φαγητό και τις διασκεδάσεις του. Θυμήσου το τραγούδι που τραγουδούσαμε μαζί. Σου εύχομαι κάθε καλό!

Ένα τελευταίο φιλί από τη Marianne.

Ως τελευταίο χαιρετισμό, σας στέλνω μερικούς στίχους που μου ήρθαν πρόσφατα στον νου:

Σας βλέπω νύχτα και μέρα τα χέρια να σταυρώνετε
και να προσεύχεστε στη δύναμη που εμπιστεύεστε.
Σας ακούω να συνομιλείτε με θέρμη, ικετεύοντας
τον αγαπημένο σας Θεό, στον οποίο έχετε εμπιστοσύνη.
Γνωρίζω τα αισθήματα και τις σκέψεις σας,
γνωρίζω τις ώρες της πικρής σας οδύνης.
Πόσο θα θέλατε να μου χαρίσετε τη ζωή,
για δεύτερη φορά, αλίμονο, για εκατομμυριοστή!

Έχετε κάνει απερίγραπτα πολλά για μένα,
από τις πρώτες μου ημέρες μέχρι και σήμερα.
Τώρα διακρίνει κανείς στα όμορφα πρόσωπά σας
πως δεν γνωρίσατε τίποτε άλλο παρά δουλειά, κόπο και μόχθο.
Να είστε δυνατοί και ακλόνητοι, γιατί πρέπει να χωριστούμε.
Αποδεχτείτε με δύναμη το αναπότρεπτο!

Σας στέλνω τα πιο θερμά μου φιλιά και πιστέψτε με,
πόσο ευγνώμων σας είμαι! Νομίζω πως με αυτά έχουν ειπωθεί όλα.
Για τελευταία φορά: Να σκέφτεστε την Ilse και, για χάρη της,
να παραμείνετε γενναίοι!
Μονάχα εξαιτίας σας μού είναι δύσκολο να εγκαταλείψω αυτόν τον κόσμο,
διαφορετικά δεν έχω τίποτε να χάσω!
Να ζήσετε καλά, αγαπημένοι μου γονείς!
Δώστε σε όλους τους εγκάρδιους χαιρετισμούς μου.
Για τελευταία φορά σας φιλώ νοερά.
Μέχρι το τέλος θα σας σκέφτομαι με αγάπη και ευγνωμοσύνη.

Η δική σας Marianne.

Πηγές στα γερμανικά

https://www.gdw-berlin.de/vertiefung/biografien/personenverzeichnis/biografie/view-bio/j/marianne-joachim

https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/joachim-marianne 

 https://antifaschistinnen-aus-anstand.de/widerstaendige/biografien/marianne-joachim/