Αυτή είναι μια φωτογραφία της Margot Frank, της μεγαλύτερης αδελφής της Anne Frank, τραβηγμένη το 1939, όταν ήταν 13 ετών. Ένα νεαρό κορίτσι φωτογραφίζεται στο Άμστερνταμ, αρκετά χρόνια πριν από τη σύλληψη και την εκτόπισή της στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Η οικογένεια Frank συνήθιζε να επισκέπτεται το φωτογραφείο Polyfoto, στο κέντρο του Άμστερνταμ, όπου τα μέλη της φωτογραφίζονταν σε τακτά χρονικά διαστήματα. Το συγκεκριμένο φωτογραφείο, που είχε ανοίξει το 1935, προσέφερε τη δυνατότητα λήψης πολλών διαφορετικών πορτρέτων σε ένα φωτογραφικό φύλλο. Με ένα γκίλντερ μπορούσε κανείς να αποκτήσει ένα φύλλο με 48 διαφορετικές φωτογραφίες. Έχουν διασωθεί φωτογραφικά φύλλα και των τεσσάρων μελών της οικογένειας Frank. Μία από τις φωτογραφίες της Margot συμπεριλήφθηκε στο άλμπουμ που δημιούργησε η Anne κατά την παραμονή της οικογένειας στην κρυψώνα.

Η Margot Betti Frank γεννήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 1926 στη Φρανκφούρτη του Μάιν. Ήταν η μεγαλύτερη κόρη του Otto και της Edith Frank. Το 1933, μετά την άνοδο του ναζισμού στη Γερμανία, η οικογένειά της εγκαταστάθηκε στο Άμστερνταμ, αναζητώντας ασφάλεια από τις διώξεις και τον αντισημιτισμό του νέου καθεστώτος. Η γερμανική κατοχή της Ολλανδίας, τον Μάιο του 1940, και η σταδιακή επιβολή αντισημιτικών μέτρων περιόρισαν δραστικά τη ζωή των Εβραίων της χώρας.

Τον Ιούλιο του 1942, όταν η Margot έλαβε εντολή να παρουσιαστεί για εργασία στη Γερμανία, η οικογένειά της αποφάσισε να περάσει στην παρανομία. Στις 6 Ιουλίου, οι Frank εγκαταστάθηκαν σε έναν κρυφό χώρο στο πίσω μέρος του κτιρίου όπου στεγαζόταν η επιχείρηση του Otto Frank. Εκεί παρέμειναν για περισσότερα από δύο χρόνια, μαζί με άλλα τέσσερα άτομα. Η καθημερινότητά τους καθοριζόταν από την ανάγκη να παραμένουν αθέατοι, καθώς η ανακάλυψή τους θα μπορούσε να οδηγήσει στη σύλληψη και την εκτόπισή τους.

Στις 4 Αυγούστου 1944, η Margot, η Anne και οι υπόλοιποι άνθρωποι που κρύβονταν μαζί τους συνελήφθησαν. Μεταφέρθηκαν αρχικά στο στρατόπεδο διέλευσης Westerbork και στη συνέχεια στο Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Το φθινόπωρο του 1944, η Margot και η Anne μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Bergen-Belsen, όπου πέθαναν από τύφο τον Φεβρουάριο του 1945. Η ακριβής ημερομηνία του θανάτου τους δεν είναι γνωστή. Οι δύο αδελφές πέθαναν λίγες εβδομάδες πριν από την απελευθέρωση του στρατοπέδου από τις βρετανικές δυνάμεις, στις 15 Απριλίου 1945.

Η Margot έχει παραμείνει στη δημόσια μνήμη κυρίως ως η μεγαλύτερη αδελφή της Anne. Ωστόσο, η ζωή της δεν εξαντλείται σε αυτή τη συγγενική σχέση ούτε στην ιστορία του ημερολογίου της Anne. Τα σχολικά της αρχεία, οι επιστολές και οι μαρτυρίες ανθρώπων που τη γνώρισαν συνθέτουν, έστω αποσπασματικά, την εικόνα ενός ξεχωριστού ανθρώπου, με τη δική του καθημερινότητα και τις δικές του σχέσεις. Όπως και για εκατομμύρια άλλους Εβραίους, η ναζιστική δίωξη κατέστρεψε ένα μέλλον που δεν μπορούμε να γνωρίσουμε.

Η φωτογραφία αυτή δεν αποτελεί ένα ιστορικό τεκμήριο μιας συγκεκριμένης ζωής. Πριν από τη σύλληψη, την εκτόπιση και τον θάνατό της, η Margot υπήρξε ένα κορίτσι που μεγάλωνε, πήγαινε σχολείο, είχε οικογενειακές σχέσεις και ένα μέλλον που η ιστορία τού στέρησε.

Η διατήρηση τέτοιων φωτογραφιών και αρχείων έχει σημασία ακριβώς επειδή διασώζει ίχνη της ατομικής ύπαρξης μέσα στην ιστορία της μαζικής εξόντωσης. Οι δολοφονημένοι δεν ήταν απλώς αριθμοί σε στατιστικές ή ανώνυμα θύματα μιας ιστορικής καταστροφής. Ήταν συγκεκριμένοι άνθρωποι, με ονόματα, πρόσωπα, σχέσεις και ζωές που διακόπηκαν βίαια. Η ιστορική μνήμη δεν μπορεί να αναπληρώσει όσα καταστράφηκαν· μπορεί, ωστόσο, να διασώσει τα τεκμήρια της ύπαρξής τους και να τα εντάξει στην ιστορία των κοινωνικών και πολιτικών συνθηκών που οδήγησαν στη δίωξη και την εξόντωσή τους.

Πηγές:

  • Anne Frank House, «Margot Frank».

  • Anne Frank House, «Photograph sheet of the Frank family».