Ο Χέρμπερτ Μαρκούζε εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι προηγμένες βιομηχανικές κοινωνίες μπορούν να παράγουν μορφές κυριαρχίας που δεν ασκούνται πρωτίστως μέσω της άμεσης και ορατής καταστολής, αλλά μέσω της άνεσης, της κατανάλωσης, της τεχνολογικής ορθολογικότητας και της κατασκευής πλασματικών αναγκών. Τα άτομα μπορεί να αισθάνονται ελεύθερα επειδή έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν ανάμεσα σε προϊόντα, τρόπους ζωής και ευκαιρίες, ενώ οι βαθύτερες κοινωνικές δομές που διαμορφώνουν και οριοθετούν αυτές τις επιλογές παραμένουν σε μεγάλο βαθμό έξω από κάθε αμφισβήτηση.

Η κυριαρχία γίνεται ιδιαίτερα αποτελεσματική όταν τα άτομα ταυτίζονται με το ίδιο το σύστημα που περιορίζει τις δυνατότητές τους και εκλαμβάνουν την προσαρμογή σε αυτό ως ελευθερία. Βασική ανησυχία του Μαρκούζε είναι ότι μια κοινωνία μπορεί να εμφανίζεται δημοκρατική, ευημερούσα και ανεκτική, ενώ ταυτόχρονα περιορίζει αθόρυβα την ικανότητα των ανθρώπων να φανταστούν και να διεκδικήσουν εναλλακτικές μορφές κοινωνικής οργάνωσης.

Μήπως, τελικά, η αποτελεσματικότερη μορφή ανελευθερίας είναι εκείνη που κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται ότι είναι ήδη ελεύθεροι;

πηγή: pol sci facebook