Στις 12 Οκτωβρίου του 1944, τα ναζιστικά στρατεύματα εγκαταλείπουν την Αθήνα και η πόλη απελευθερώνεται. Τρεις μέρες νωρίτερα, οι ναζί την είχαν βομβαρδίσει αφήνοντας πίσω έξι νεκρούς και είκοσι δύο τραυματίες. Η απελευθέρωση έρχεται λίγες μέρες πριν τον ματωμένο Σεπτέμβρη του 1944, εκείνο τον τρομερό Σεπτέμβρη που οι ναζί εκτελούνταν μαζικά αντιφασίστες κομμουνιστές και πολίτες με τη συμβολή των Ελλήνων – ταγματασφαλιτών, συνεργατών τους. Ο κόσμος της πρωτεύουσας κατεβαίνει στους δρόμους και πανηγυρίζει την υποστολή της σβάστικας από την Ακρόπολη. Το πρωί (8:00 π.μ.) της 12ης Οκτωβρίου 1944 ο στρατηγός Φέλμι συνοδευόμενος από το δήμαρχο Αθηναίων Γεωργάτο κατάθεσε ένα στεφάνι στον Άγνωστο Στρατιώτη, ενώ ήδη οι μηχανοκίνητες φάλαγγες των ναζιστικών στρατευμάτων εγκατέλειπαν από νωρίς την Αθήνα διαμέσου της Ιερά Οδού. Στις 9:15 π.μ. η γερμανική φρουρά της Ακρόπολης προχώρησε στην υποστολή της ναζιστικής σημαίας έπειτα από συνολικά 1.624 μέρες κατοχής (ή 3,5 έτη, που μεσολάβησαν από τον Απρίλιο του 1941 έως εκείνη την ημέρα) και ένας στρατιώτης τύλιξε βιαστικά το σύμβολο της ναζιστικής κατοχής και αποχώρησε. Ακολούθησαν συγκρούσεις μεταξύ των παρτιζάνων του ΕΛΑΣ και εργατών της Αθήνας με ναζί δολιοφθορείς, που επιχείρησαν να καταστρέψουν το εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος στο Κερατσίνι. Από την άλλη, σημαντικό τμήμα των εργατών του λιμανιού του Πειραιά αντιτάχθηκε στους ναζί που υποχωρούσαν. Η αισιοδοξία και οι πανηγυρισμοί για την απελευθέρωση της Αθήνας από το ναζισμό κράτησαν όμως μόνο 53 ημέρες. Στις αρχές Δεκεμβρίου τα όπλα θα αντηχήσουν ξανά στους δρόμους της πρωτεύουσας. Ήταν η έναρξη της ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ του ΕΛΑΣ και των βρετανικών και ελληνικών κυβερνητικών στρατευμάτων με θύματα χιλιάδες κομμουνιστές – τριες.
Για να καταλάβουμε πάντως και τι σημαίνει εθνική ιστορική αφήγηση σε αυτή τη χώρα, καλό θα ήταν να επισημάνουμε ότι ενώ σε άλλες χώρες της Ευρώπης η επέτειος της απελευθέρωση της πρωτεύουσας από το φασισμό έχει μεγάλη σημασία, στην Ελλάδα περνάει σχετικά απαρατήρητη σκεπασμένη σκόπιμα από τη λήθη. Σε αντίθεση, στην Ελλάδα γιορτάζεται η επέτειος της έναρξης του πολέμου γιατί το εθνικό αφήγημα εστιάζει στο εθνικής χρήσης ΟΧΙ, «το έπος του 40» και τη νίκη απέναντι στα Ιταλικά στρατεύματα. Φυσικά δεν βολεύει ότι ο Ε.Λ.Α.Σ και οι κομμουνιστές-τριες στην Αθήνα (παρά τα όρια και τις εθνοπατριωτικές τους αποκλίσεις) εκείνης της εποχής ήταν η ατμομηχανή της ένοπλης αντίστασης στο ναζισμό και τον ελληνικό φασισμό. Δεν είναι λίγα τα δημοσιεύματα των μαζικών ΜΜΕ και αστικών πολιτικών σχημάτων που επιχειρούν με κάθε ευκαιρία να διαστρεβλώσουν την ιστορία.
