Κύκλος Μελέτης πάνω στον Ιστορικό Φασισμό και την Νέα Ακροδεξιά
Δεύτερη Διαδικτυακή Συνάντηση: Συζήτηση με αφορμή το κείμενο του
– Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026, 6μμ
– Για αποστολή του κειμένου και του διαδικτυακού συνδέσμου της συζήτησης στείλτε μας στο shades-aufbau@proton.me
Σύντομη περιγραφή
Η πρωτοβουλία Shades Aufbau συνεχίζει τη συζήτηση με έναν νέο κύκλο μελέτης, αφιερωμένο στον Ιστορικό Φασισμό και στο φαινόμενο της Νέας Ακροδεξιάς. Μιας ακροδεξιάς που αναδύθηκε από τα συντρίμμια του φασισμού μετά το 1945 και επανεμφανίζεται σήμερα σε νέες μορφές. Στον κύκλο αυτό θα εξετάσουμε ιστορικά κείμενα που αναδείχθηκαν στη μαρξιστική συζήτηση του Μεσοπολέμου, καθώς και αναλύσεις της Κριτικής Θεωρίας για τη Νέα Ακροδεξιά. Στόχο έχουμε την κατανόηση τόσο των ιδεολογικών όσο και των κοινωνικών της ριζών.
Στη δεύτερη συνάντηση θα μελετήσουμε και θα συζητήσουμε κριτικά ακόμη ένα κείμενο εκείνης της περιόδου. Πρόκειται για το άρθρο του Λέον Τρότσκι «Τι είναι Εθνικοσοσιαλισμός;», γραμμένο λίγους μήνες μετά την άνοδο των εθνικοσοσιαλιστών στην εξουσία, το 1933. Αξίζει να σημειωθεί ότι το κείμενο αυτό παρουσιάζεται για πρώτη φορά στους κύκλους μελέτης του Shades.
Το κείμενο του Λέον Τρότσκι «Τι είναι εθνικοσοσιαλισμός;» αποτελεί μια συμπυκνωμένη και αιχμηρή ανάλυση του φαινομένου του ναζισμού κατά την περίοδο της ανόδου του Χίτλερ. Ο Τρότσκι αφου παρουσιάσει συνοπτικά την μπολσεβίκικη-λενινιστική φιλοσοφία του δικαίου και του κράτους εφαρμόζει αυτη τη θεωρία στην ανάλυση του εθνικοσοσιαλισμού ως έναν φορέα πολιτικής έκφρασης της μεσαίας τάξης. Ενός φορέα που που όπως τονίζει μέσα στο κείμενο, μετέγραψε “τον ιταλικό φασισμό στην γλώσσα του γερμανικού αποκρυφισμού”. Ταυτόχρονα ο Τρότσκυ εξερευνά τις ψευδοεπιστημονικές θεωρίες και τις διαστρεβλώσεις των επιστημών όπου οι ναζί δόμησαν τον ρατσισμό τους.
Μια εξερεύνηση που συνοδεύεται και με το γιατί η ψυχοσύνθεση των μικροαστών ήταν δεκτική σε αυτόν. Παράλληλα, το κείμενο περιέχει κριτική στις αυταπάτες και τα στρατηγικά λάθη της σοσιαλδημοκρατίας και του σταλινισμού, τα οποία συνέβαλαν καθοριστικά στην άνοδο του Χίτλερ. Ο Τρότσκι καθ’όλη τη δεκαετία του 30 διακηρύσσει ότι ο φασισμός και ο ναζισμός δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με κοινοβουλευτικούς ελιγμούς ή ηθικές καταγγελίες. Διατηρεί την αρχική θέση της Κομιντέρν (την οποία μελετήσαμε και στην συζήτηση για την Τσέτκιν) για την πάλη μέσα από ένα ενιαίο, ανεξάρτητο και μαχητικό εργατικό μέτωπο.
Όπως γράψαμε και στην ανακοίνωση της προηγούμενης συνάντησης, όπου συζητήσαμε κριτικά το κείμενο της Κλάρα Τσέτκιν «Η πάλη ενάντια στον φασισμό», ο κύκλος αυτός δεν αποτελεί απλώς μια θεωρητική άσκηση. Είναι μια προσπάθεια κατανόησης των μηχανισμών που συνεχίζουν να τροφοδοτούν τον νεοφασισμό και τη σύγχρονη ακροδεξιά, καθώς και μια πρόσκληση προς όσους και όσες επιθυμούν να τοποθετηθούν ενεργά απέναντί τους. Θα εστιάσουμε στον φασισμό και τη νέα ακροδεξιά σε όλες τις μορφές και αποχρώσεις τους, συμπεριλαμβανομένης και της φιλελεύθερης εκδοχής που συστηματικά εργαλειοποιεί τον αντισημιτισμό. Στόχος μας είναι να αναδείξουμε τις δομικές συνδέσεις αυτών των ιδεολογιών με την κρίση του καπιταλισμού, καθώς και τις κοινωνικές και πολιτικές στρατηγικές που τις αναπαράγουν. Οι συζητήσεις θα επιχειρήσουν να απογυμνώσουν την κανονικοποιημένη ρητορική τους και να διερευνήσουν τα όρια της δημοκρατικής ανοχής απέναντι στην αναδυόμενη ακροδεξιά.
