Karl Marx | Απόσπασμα για τις μηχανές από Grundrisse

Τα Grundrisse είναι μια σειρά εκτενών οικονομικών και φιλοσοφικών χειρογράφων που έγραψε ο Karl Marx την περίοδο 1857–1858, ως προπαρασκευαστικό υλικό για το έργο του Το Κεφάλαιο. Ο πλήρης τίτλος τους είναι Grundrisse der Kritik der Politischen Ökonomie («Βασικές γραμμές της κριτικής της πολιτικής οικονομίας»). Τα χειρόγραφα αυτά δεν εκδόθηκαν όσο ζούσε ο Μαρξ και παρέμειναν σχετικά άγνωστα μέχρι τον 20ό αιώνα. Σήμερα θεωρούνται ένα από τα σημαντικότερα θεωρητικά του έργα, επειδή αποκαλύπτουν τη διαδικασία συγκρότησης της μαρξικής κριτικής της πολιτικής οικονομίας και περιέχουν πολλές έννοιες σε πιο «ανοιχτή», πειραματική…

Read More

Σημειώσεις από το Πρώτο Τόμο του Κεφαλαίου | Οι δύο παράγοντες του εμπορεύματος: αξία χρήσης και αξία

–«Ο πλούτος των κοινωνιών όπου κυριαρχεί ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής εμφανίζεται σαν ένας «τεράστιος σωρός από εμπορεύματα» — “Γιαυτό η ανάλυση του Μαρξ στο Κεφάλαιο ξεκινάει με την ανάλυση του εμπορεύματος. “ Το εμπόρευμα πριν από όλα είναι ένα εξωτερικό αντικείμενο ένα πράγμα που με τις ιδιότητες του ικανοποιεί οποιαδήποτε είδος ανθρώπινες ανάγκες. Η φύση αυτών των αναγκών είτε προέρχονται από το στομάχι είτε από την φαντασία δεν αλλάζει σε τίποτα την υπόθεση. Επίσης δεν πρόκειται εδώ για το πως το πράγμα ικανοποιεί την ανθρώπινη ανάγκη, αν την ικανοποιεί άμεσα…

Read More

Karl Marx | Κριτική του προγράμματος της Γκότα

Κριτική του προγράμματος της Γκότα  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος του Φρίντριχ Ένγκελς Καρλ Μαρξ: Γράμμα στον Μπράκε Καρλ Μαρξ: Παρατηρήσεις στο πρόγραμμα του Γερμανικού Εργατικού Κόμματος Φρίντριχ Ένγκελς: Γράμμα στον Μπέμπελ Φρίντριχ Ένγκελς: Γράμμα στον Κάουτσκι Πρόλογος του Φρίντριχ Ένγκελς1 Το χειρόγραφο που δημοσιεύεται εδώ -το συνοδευτικό γράμμα προς τον Μπράκε, καθώς και η κριτική του σχεδίου προγράμματος- στάλθηκε το 1875, λίγο πριν από το ενωτικό συνέδριο της Γκότα [2], στον Μπράκε, για να το δείξει και στους Γκάιμπ, Αουερ, Μπέμπελ και Λίμπκνεχτ και να το επιστρέψει ύστερα στον Μαρξ. Μια που…

Read More

Για τον Moishe Postone

Το 2011, κάλεσα τον Postone στη Νέα Σχολή Κοινωνικών Ερευνών της Νέας Υόρκης, για να πραγματοποιήσει μια εισαγωγική ομιλία σε ένα συνέδριο φιλοσοφίας απόφοιτων με τίτλο, “Το Πνεύμα του Κεφαλαίου: Hegel και Marx”. Ο Postone έδωσε μια σαρωτική διάλεξη σχετικά με το ρόλο της έννοιας του Πνεύματος του Hegel στα έργα του Marx και του Lukács. Η κριτική του για την εργασία ήταν αποπροσανατολιστική για πολλούς, όπως και η άποψή του για το κεφάλαιο σαν ένα «αυτοματοποιημένο υποκείμενο», συγκρίσιμο της άποψης του Hegel για την αυτο-διαμεσολαβούμενη δυναμική του Geist (δυναμική…

Read More

Claus Peter Ortlieb | Η χαμένη αθωότητα της παραγωγικότητας

“Το ίδιο το κεφάλαιο είναι η κινούμενη αντίφαση : ενώ από τη μία προσπαθεί να περιορίσει τον χρόνο εργασίας στο ελάχιστο, από την άλλη, τοποθετεί τον χρόνο εργασίας σαν μοναδικό μέτρο και πηγή του πλούτου”. Μαρξ, Grundrisse,Τόμος Β’, Τετράδιο VII,3,σελ.539, Στοχαστής, Αθήνα,1990 Κείμενο του  Claus Peter Ortlieb που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό EXIT. Η πρώτη δημοσίευση έγινε στο ιστολόγιο περγάδι, ωστόσο εμείς κάναμε κάποιες μικρές διορθώσεις. Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στα γερμανικά στο Denknetz Jahrbuch το 2010 και έγιναν ελάχιστες τροποποιήσεις από τον συγγραφέα για τις ανάγκες της αγγλικής έκδοσης τον…

Read More

Robert Kurz | Μarx 2000

Αναδημοσίευση από το πρώτος τεύχος του περιοδικού Σκαντζόχοιρος, σημειώματα κριτικής που κυκλοφόρησε το 2015. Το κείμενο του Robert Kurz δημοσιεύτηκε αρχικά τον Φεβρουάριο του ’99. Το πρωτότυπο κείμενo : εδώ  Την μετάφραση στην ελληνική γλώσσα έκανε ο Λεωνίδας Πραπίδης § MARX 2000 Μετά το τέλος του κρατικού σοσιαλισμού, ο καπιταλισμός μετέστρεψε την πολύ γνωστή Μαρξιστική μεταφορά του νεκροθάφτη στο αντίθετό της και την ενσωμάτωσε στο δικό του ιδεολογικό οπλοστάσιο. Ωστόσο έναντι του ισχυρισμού τους για πολλοστή  φορά πως η Μαρξική θεωρία κείτεται θαμμένη, οι επίσημες, ακαδημαϊκές πολιτικές επιστήμες έχουν με σιγουριά θάψει στο έδαφος…

Read More

Karl Marx | Για την εργάσιμη μέρα

Καρλ Μαρξ: ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ, τ. Α`, σελ. 243-246, εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή».    Η εργάσιμη ημέρα επομένως δεν είναι σταθερό, αλλά μεταβλητό μέγεθος. Το ένα από τα μέρη της καθορίζεται βέβαια από το χρόνο εργασίας που απαιτείται για τη συνεχή αναπαραγωγή του ίδιου του εργάτη, το συνολικό μέγεθός της όμως αλλάζει μαζί με το μάκρος ή τη διάρκεια της υπερεργασίας. Επομένως η εργάσιμη ημέρα μπορεί να καθοριστεί, είναι όμως αυτή καθεαυτή ένα ακαθόριστο μέγεθος. Μόλο, λοιπόν, που η εργάσιμη ημέρα δεν είναι σταθερό αλλά ρευστό μέγεθος, δεν μπορεί ωστόσο παρά να…

Read More

György Lukács | Οι δυο Εποχές του Αστικού Υλισμού

*Ο Γκεόργκ Λούκατς ήταν επιφανής Ούγγρος μαρξιστής φιλόσοφος και λογοτεχνικός κριτικός. Το παρόν είναι ένα από το άρθρα του στη Ρότε Φάνε, εφημερίδα του ΚΚ Γερμανίας, γραμμένα και δημοσιευμένα το 1922. Περιλήφθηκε στο αφιέρωμα στον Λούκατς στον τόμο 1 της Μαρξιστικής Σκέψης, σελ. 257-59. Για την Εκατονταετηρίδα του Μόλεσοτ Στην αρχή της 18ης Μπριμέρ του ο Μαρξ  παραθέτει τη δήλωση του Χέγκελ «“ότι όλες οι μεγάλες πράξεις και πρόσωπα στην  παγκόσμια ιστορία εμφανίζονται δυο φορές, σαν να λέμε”. Ξέχασε να προσθέσει:  “Την πρώτη φορά σαν τραγωδία, τη δεύτερη σαν φάρσα”».…

Read More

Franz Mehring | Για τον πρώτο τόμο του Κεφαλαίου

Εισαγωγικό σημείωμα του Shades Στην προσπάθεια του εμπλουτισμού της στήλης μας με θεωρητικά κείμενα του Shades κινείται και η αυτή εδώ η δημοσίευση, με ένα κλασικό κείμενο ενός από τους γνωστότερους κομμουνιστές διανοούμενους στην Γερμανία στις αρχές του 20ου αιώνα. Ασχέτως με τις θεωρητικές ενστάσεις που μπορεί να έχουμε με τον συγγραφέα του κειμένου, κρίναμε ότι έχει ενδιαφέρον η αναδημοσίευση του, που αδιαμφισβήτητα βοηθάει στη κατανόηση των απόψεων που κυριαρχούσαν στο κομμουνιστικό κίνημα της εποχής. Ο Φραντς Μέρινγκ γεννήθηκε το 1846 στην Πομερανία και ήταν γόνος αστικής οικογένειας. Από πολύ…

Read More

Moishe Postone | Επανεξετάζοντας το Κεφάλαιο υπό το φως των «Grundrisse»

Μικρό εισαγωγικό του Shades Ο Moishe Postone μας έχει απασχολήσει σχεδόν από το ξεκίνημα του Shades. Ασχέτως τις διαφωνίες ή παρατηρήσεις που έχει κάποια/ος πάνω στη θεωρητική προσέγγιση του Postone, αδιαμφισβήτητα θα βρει μια αναλυτική επανερμηνεία της μαρξικής σκέψης, μια απόπειρα επανεξέτασης της πολυπλοκότητας του Κεφαλαίου ως μια σχέση κοινωνικής κυριαρχίας, αποδεσμευμένη από τις ιδεολογικές αγκυλώσεις του παραδοσιακού μαρξισμού. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και το παρακάτω κείμενο που επιλέξαμε να αναδημοσιεύσουμε στο Shades με στόχο τον εμπλουτισμό της προσπάθειας μας με θεωρητικά κείμενα που είναι λιγότερο γνωστά στο ελληνικό κοινό. Ωστόσο…

Read More